Tiếng gà gáy nhảy ổ của nhà bà Hai “Ổi” bao giờ cũng là chiếc kim đồng hồ báo thức sớm nhất của cái xóm Chùa này. Nó lanh lảnh, vắt vẻo trên ngọn tre, xuyên qua màn sương mù mờ đục còn sót lại từ đêm qua để rồi đậu chót vót trên mái ngói thâm nâu của nhà tôi. Tôi vặn mình, nghe xương sống kêu răng rắc trên chiếc phản gỗ lim bóng loáng, mùi mồ hôi trộm lẫn với mùi gỗ cũ tạo nên một thứ hương vị ngai ngái mà suốt đời này, dù đi đến đâu, tôi cũng chẳng thể nào quên được.
“Cuội ơi! Dậy đi con, dậy rồi còn dắt trâu ra đồng, nắng lên đến đỉnh đầu rồi đấy!”
Tiếng của u tôi vọng lên từ phía bếp, kèm theo đó là âm thanh lạch cạch của củi khô và mùi khói rơm nồng đượm. Tôi dụi mắt, bước xuống sân. Cái nắng sớm mai của miền quê không gắt gỏng như nắng trưa, nó dịu dàng như một lớp mật ong mỏng tang trải đều lên hàng rào dâm bụt đỏ rực. Ngõ nhà tôi nhỏ xíu, chỉ đủ một con xe thồ đi lọt, hai bên bờ tường phủ kín rêu xanh. Mỗi khi đi chân đất trên con đường ấy, cái cảm giác mát lạnh từ lớp rêu mềm mượt luồn qua kẽ chân luôn khiến tôi có cảm giác mình đang bước đi trên một thảm nhung thực thụ, thứ mà tôi chỉ thấy trong những câu chuyện cổ tích ông giáo già hay kể.
Tôi dắt con trâu già ra khỏi chuồng. Nó liếc nhìn tôi bằng đôi mắt to tròn, ươn ướt như vừa ngủ dậy, chiếc mũi hồng rần rật thở ra những hơi ấm sực. Công việc đầu tiên của mỗi ngày là đưa nó ra bãi cỏ ven đê. Vừa dắt trâu ra đến cổng xóm, tôi đã thấy bóng dáng lù lù của thằng Đen và cái Tí đứng đợi ở gốc đa già đầu làng. Thằng Đen tay cầm roi mây, môi bậm lại vẻ quan trọng lắm, còn cái Tí thì vẫn mặc chiếc áo hoa nhí đã bạc màu, tóc thắt hai bím vắt vẻo sau lưng.
“Sáng nay mày chậm như rùa ấy Cuội ạ,” thằng Đen hất hàm, giọng nó ồm ồm như người lớn dù mới chỉ mười tuổi đầu. “Tao với cái Tí tính chuyện đi thám thính khu miếu hoang chiều nay rồi.”
Cái Tí liếc xéo thằng Đen một cái, rồi quay sang nhìn tôi, giọng nhỏ nhẹ: “Ông giáo bảo miếu ấy thiêng lắm, tụi mình đi thế nào cũng bị u đánh đòn cho xem.”
Tôi cười, cái điệu cười mà u tôi hay bảo là “lỳ lợm không ai bằng”. Nỗi sợ bị đòn lúc nào cũng có, nhưng trí tò mò của một đứa trẻ mười tuổi thì luôn lớn hơn bất kỳ ngọn roi mây nào. Chúng tôi cứ thế vừa đi vừa tán chuyện, ba đứa trẻ và hai con trâu, lững thững bước trên con đê dài tít tắp. Phía xa kia, cánh đồng lúa đang thì con gái xanh mướt mắt, dập dờn theo từng cơn gió như những làn sóng nhỏ. Mùi lúa non thanh khiết, ngọt ngào tràn ngập trong lồng ngực.
Buổi sáng ở quê, trời đất rộng lớn đến lạ lùng. Đứng trên đỉnh đê nhìn xuống, xóm Chùa thu nhỏ lại bằng lòng bàn tay với những mái nhà tranh nhấp nhô dưới những tán cây cổ thụ. Có tiếng khói lam chiều… à không, là khói bếp buổi sớm đang bảng lảng bay lên từ phía nhà ông giáo. Tôi hít một hơi thật sâu, cảm nhận được vị ngọt của sương sớm còn đọng trên cỏ, vị mặn của mồ hôi cha đang đổ ngoài ruộng xa, và cả vị nồng của bùn non ngấm vào da thịt.
Những ngày ấy, chúng tôi chẳng có món đồ chơi đắt tiền nào cả. Đồ chơi của chúng tôi là những con cào cào thắt bằng lá dứa, là những hòn bi ve nhặt nhạnh được, và là những chuyến phiêu lưu tự vẽ ra trong trí tưởng tượng. Ngõ nhỏ đón nắng, cũng là nơi đón những bước chân đầu tiên của tôi vào cái thế giới rộng lớn mà sau này tôi mới biết nó đầy rẫy những cam go. Nhưng vào lúc đó, thế giới của tôi chỉ gói gọn trong mùi hương của ngõ nhỏ, trong tiếng cười của thằng Đen và cái nhìn dịu dàng của cái Tí.
Tôi vỗ vỗ vào cái mông trâu đầy bùn, miệng líu lo hát một điệu dân ca chẳng ra hình thù gì. Nắng đã bắt đầu đậm màu hơn, xuyên qua những tán lá bàng, đậu thành từng đốm vàng lấp lánh trên mặt đường đất đỏ. Tuổi thơ của tôi đã bắt đầu như thế đó, giản đơn và bình lặng như một dòng sông chảy trôi qua những bãi bồi, nhưng lại chứa đựng tất cả những bão giông và khát vọng của một đời người sau này.