Khu tập thể C4 vào những ngày chớm hạ thường bị bao phủ bởi một thứ không khí đặc quánh, nóng hầm hập như thể ai đó vừa úp một cái lồng bàn khổng lồ lên toàn bộ tòa nhà. Đó là lúc những mảng rêu phong trên tường bốc lên mùi ẩm mốc cuối cùng trước khi bị nắng thiêu rụi, và cũng là lúc "phi đội chuồn chuồn" bắt đầu cuộc hành quân vĩ đại của mình. Những con chuồn chuồn ngô to bằng ngón tay cái, cánh mỏng tang lấp lánh như dát bạc, và những con chuồn chuồn kim bé xíu, xanh mướt như những sợi cỏ biết bay, tất cả đều đổ bộ xuống sân khu tập thể như một lời nhắc nhở rằng thế giới vẫn còn những điều kỳ diệu chưa bị bê tông hóa.
"Tụi nó đang chạy trốn đấy."
Con Mây nói, tay nó cầm một chiếc mạng vợt tự chế từ túi lưới bọc hoa quả và một đoạn cành tre. Nhưng Mây không dùng vợt để bắt chuồn chuồn; nó dùng vợt để "điều tiết giao thông". Mỗi khi thấy một con chuồn chuồn bay quá thấp gần tầm tay của mấy đứa nhóc hay nghịch ngợm ở tầng một, Mây lại khua nhẹ cái vợt để xua chúng bay vút lên cao.
"Chạy trốn cái gì?" – Thằng Bi "Béo" hỏi, mặt nó đỏ bừng vì nắng, mồ hôi chảy ròng ròng trên hai cái má bánh bao – "Tớ thấy tụi nó đang nhảy múa đấy chứ. Nhìn kìa, con kia vừa đậu lên đỉnh cái ăng-ten nhà bác Nam."
"Tụi nó chạy trốn sự ồn ào." – Mây giải thích, ánh mắt nó dõi theo một con chuồn chuồn ớt đỏ rực như một đốm lửa nhỏ – "Ông giáo bảo, ngày xưa chuồn chuồn ở đây nhiều đến mức đậu kín cả dây phơi. Nhưng bây giờ, người ta xây thêm nhà cao tầng, khói xe máy nhiều quá làm tụi nó khó thở. Tụi nó đang tìm đường về với những cánh đồng phía sau thành phố."
Tôi nhìn theo hướng tay Mây chỉ. Phía xa kia, những tòa nhà kính chọc trời đang mọc lên như những cái măng đá khổng lồ, phản chiếu ánh nắng chói chang khiến mắt tôi nhức nhối. Ở đó không có cây bàng, không có gác mái, và chắc chắn là không có chỗ cho những đôi cánh mỏng manh của chuồn chuồn nương náu.
"Nếu chuồn chuồn đi hết, thì ai sẽ dự báo thời tiết cho mình đây?" – Tôi lo lắng hỏi.
Người lớn có những bản tin dự báo thời tiết trên tivi với những con số độ ẩm, áp thấp nhiệt đới và biểu đồ loằng ngoằng. Nhưng trẻ con khu C4 chỉ tin vào một quy luật duy nhất: "Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm". Đó là một bộ luật tự nhiên chân thực nhất mà chúng tôi từng biết. Khi nhìn thấy cả đàn chuồn chuồn sà xuống mặt đất, chúng tôi biết rằng phải nhanh chóng thu dọn "vương quốc" gác mái kẻo ướt, còn mẹ tôi thì tất tả chạy ra sân thu quần áo.
"Người lớn bây giờ không cần chuồn chuồn nữa đâu Bin ạ." – Mây thở dài, giọng nó nghe buồn như tiếng gió lùa qua khe cửa – "Họ có điện thoại thông minh rồi. Chỉ cần bấm một cái là biết mưa hay nắng. Họ thích tin vào những cái máy hơn là tin vào một sinh vật sống."
Thằng Bi bỗng nhiên chạy lại gần, giọng thì thầm bí mật:
"Này, tớ nghe nói nếu để chuồn chuồn cắn rốn là sẽ biết bơi đấy. Hay là mình bắt một con thử xem? Tớ tập bơi mãi mà toàn bị chìm như cục gạch."
"Đừng có dại!" – Tôi ngăn lại – "Cái đó là người lớn lừa mình đấy. Họ muốn mình bị đau để mình sợ mà không dám xuống nước lung tung thôi. Với lại, chuồn chuồn là bạn, ai lại mang bạn ra để cắn rốn bao giờ."
Thằng Bi tiu nghỉu, nó nhìn con chuồn chuồn ngô đang đậu trên mép ban công với vẻ tiếc nuối. Nhưng rồi nó bỗng nảy ra một ý tưởng khác:
"Hay là chúng mình giúp chúng di cư? Chúng mình sẽ làm một cái 'Trạm dừng chân' trên gác mái. Ở đó có nước, có bóng râm, và đặc biệt là không có người lớn nào xua đuổi chúng."
Thế là, "Dự án Bảo tồn Chuồn chuồn" của vương quốc gác mái được thiết lập. Chúng tôi dùng những cái bát nhựa hỏng, đổ đầy nước và thả vào đó vài cánh hoa mười giờ để làm "thảm hạ cánh". Mây còn trang trí thêm bằng những dải ruy băng màu sắc để thu hút sự chú ý của những vị khách tí hon.
Chúng tôi ngồi im lặng trong góc tối của gác mái, nín thở chờ đợi. Không gian tĩnh lặng đến mức tôi có thể nghe thấy tiếng tim mình đập và tiếng vo ve yếu ớt từ dưới sân vọng lên. Một lúc sau, một con chuồn chuồn kim màu xanh lục lờ lững bay vào qua ô cửa sổ tròn. Nó lượn vài vòng như để thăm dò, rồi nhẹ nhàng đậu xuống mép bát nước. Đôi cánh mỏng tang của nó rung nhẹ, phản chiếu những tia nắng yếu ớt còn sót lại.
"Nhìn kìa, nó đang uống nước!" – Bi khẽ reo lên, đôi mắt nó tròn xoe đầy kinh ngạc.
Cảm giác nhìn một sinh vật nhỏ bé tin tưởng vào "trạm dừng chân" của mình thật là kỳ diệu. Trong khoảnh khắc đó, tôi thấy mình không còn là một đứa trẻ hay bị mắng vì tội nghịch ngợm, mà là một người bảo vệ thực thụ. Chúng tôi đã tạo ra một khoảng không gian nhỏ bé nhưng an toàn, nơi mà quy luật của bê tông và khói bụi không thể chạm tới.
Nhưng cuộc di cư không chỉ toàn là màu hồng. Từ trên cao nhìn xuống, tôi thấy bác Nam đang cầm một cái vỉ đập ruồi, mặt hầm hầm vì mấy con chuồn chuồn cứ bay lượn quanh đống cây cảnh của bác.
"Lũ côn trùng phiền phức!" – Tiếng bác Nam quát vọng lên.
"Bác ấy không biết đấy thôi," – Mây nói, gương mặt nó hiện lên vẻ già dặn – "Chuồn chuồn ăn muỗi đấy. Bác ấy đập chuồn chuồn thì muỗi sẽ đốt bác ấy nhiều hơn. Người lớn thường tiêu diệt những thứ bảo vệ mình chỉ vì họ thấy chúng trông có vẻ 'lộn xộn'."
Tôi bỗng thấy thương những con chuồn chuồn. Chúng không có lời nói để giải thích, không có luật sư để bào chữa, chúng chỉ có đôi cánh để bay đi. Và khi cả thành phố này trở nên quá chật chội và tàn nhẫn, chúng chọn cách ra đi. Sự ra đi của chuồn chuồn là một mất mát lặng lẽ mà người lớn ở khu C4 không hề hay biết. Họ vẫn mải mê với những hóa đơn, những chương trình tivi, và những cuộc cãi vã về chỗ để xe, trong khi những "vị thần dự báo" đang dần rút quân khỏi cuộc đời họ.
"Bin này," – Thằng Bi bỗng hỏi – "Nếu sau này chuồn chuồn đi hết thật, bầu trời có buồn không?"
"Bầu trời không buồn đâu, chỉ có chúng mình buồn thôi." – Tôi đáp – "Người lớn sẽ vẫn thấy bầu trời xanh, nhưng họ sẽ không bao giờ thấy những vệt bạc lấp lánh chao liệng giữa không trung nữa. Bầu trời của họ sẽ chỉ toàn là dây điện và những chiếc máy bay bay cao tận tít tắp."
Buổi chiều dần tàn, đàn chuồn chuồn bắt đầu bay cao dần lên. Chúng tập hợp lại thành từng nhóm, như một hạm đội tí hon chuẩn bị xuyên qua những đám mây. Đó là một cảnh tượng hùng vĩ và buồn bã. Chúng tôi đứng trên gác mái, vẫy tay chào những người bạn nhỏ.
"Chào nhé! Nhớ tìm được cánh đồng nào thật rộng và không có khói xe nhé!" – Thằng Bi hét to.
Con Mây đứng lặng yên, nó cầm mảnh gương vỡ của mình, hứng lấy ánh sáng cuối ngày rồi hắt một vệt sáng lung linh theo hướng đàn chuồn chuồn đang bay. Nó bảo đó là "ngọn hải đăng" để chỉ đường cho chúng.
Tối hôm đó, cơn mưa rào đầu hạ bất ngờ ập xuống. Sấm chớp đùng đoàng, nước mưa dội xuống mái tôn khu tập thể như tiếng trống trận. Người lớn hối hả chạy ra ban công đóng cửa, tiếng quát tháo, tiếng gọi nhau om sòm. Tôi nằm trong nhà, nghe tiếng mưa và thầm mong rằng đàn chuồn chuồn đã kịp bay đến được nơi an toàn trước khi cơn bão kéo đến.
Bố tôi ngồi ở bàn, thở dài: "Mưa to thế này, mai lại tắc đường cho mà xem."
Bố lo về đường tắc, lo về việc xe máy bị ngập nước. Còn tôi, tôi lo về đôi cánh mỏng của con chuồn chuồn kim màu xanh lục. Tại sao nỗi lo của người lớn luôn nặng nề và mang tính vật chất, còn nỗi lo của trẻ con lại nhẹ nhàng và mang tính sẻ chia đến thế?
Sáng hôm sau, mưa tạnh, trời trong xanh như vừa được gột rửa. Tôi chạy vội lên gác mái. Trạm dừng chân của chúng tôi vẫn còn đó, đầy ắp nước mưa và những cánh hoa mười giờ đã dập nát. Nhưng không còn con chuồn chuồn nào cả. Chúng đã đi thật rồi.
Ông giáo già cũng lên sân thượng để tưới mấy chậu cây. Thấy chúng tôi đứng ngẩn ngơ bên bát nước, ông mỉm cười, giọng ông trầm buồn:
"Tụi nó đi tìm nơi tốt đẹp hơn rồi các cháu ạ. Thành phố này giờ đây quá sáng và quá ồn đối với chuồn chuồn. Nhưng đừng buồn, chừng nào các cháu vẫn còn nhớ về chúng, chừng đó đôi cánh của chúng vẫn còn đập trong tâm hồn các cháu."
"Nhưng ông ơi, tại sao người lớn lại để thành phố trở nên như thế ạ?" – Tôi hỏi.
Ông giáo thở dài, tay vuốt ve một chiếc lá xanh:
"Vì người lớn thường ưu tiên sự tiện nghi hơn sự kỳ diệu. Họ muốn những con đường phẳng phiu để đi xe cho nhanh, muốn những tòa nhà cao để làm việc cho nhiều, và họ vô tình đẩy những sinh vật nhỏ bé vào bóng tối. Họ quên mất rằng, một thành phố không có tiếng ve, không có bóng chuồn chuồn là một thành phố đang dần khô héo."
Tôi nhìn xuống sân khu tập thể. Mọi người lại bắt đầu một ngày mới hối hả. Bác Nam lại dắt xe Dream ra, chị Lan lại vội vã đi làm. Không ai để ý rằng bầu trời hôm nay vắng bóng những đôi cánh bạc.
Tôi mở cuốn sổ vương quốc, nắn nót viết Điều 9: Hạnh phúc không nằm ở những tòa nhà cao tầng hay những chiếc xe máy đắt tiền. Hạnh phúc nằm ở chỗ chúng ta còn có thể nhìn thấy một con chuồn chuồn đậu trên dây phơi và biết rằng ngày mai trời sẽ nắng. Đừng để sự trưởng thành làm hỏng đôi mắt của bạn trước những điều nhỏ bé.
Thằng Bi ngồi cạnh tôi, nó đang cố vẽ một con chuồn chuồn bằng bút chì màu vào trang vở. Nó vẽ một con chuồn chuồn khổng lồ, to hơn cả khu tập thể C4, với đôi cánh rực rỡ sắc cầu vồng.
"Đây là con chuồn chuồn của tớ," – Bi nói, mặt nó đầy vẻ kiêu hãnh – "Nó sẽ không bao giờ di cư đâu. Nó sẽ ở lại đây, trên gác mái này, để bảo vệ chúng mình."
Mây mỉm cười, nó lấy mảnh ruy băng hồng buộc vào khung cửa sổ tròn:
"Đúng thế. Và mỗi khi có gió thổi qua, ruy băng sẽ bay như cánh chuồn chuồn. Để nếu có người bạn nào đi lạc quay về, chúng sẽ biết rằng ở đây vẫn còn những người đang chờ đợi."
Cuộc di cư của những con chuồn chuồn đã để lại cho chúng tôi một khoảng trống, nhưng đồng thời cũng để lại một bài học về sự trân trọng. Chúng tôi nhận ra rằng thiên nhiên không phải là một thứ gì đó vô tận để chúng ta khai thác, mà là một người bạn cần được che chở. Người lớn có thể chiếm lấy mặt đất, nhưng trẻ con và chuồn chuồn sẽ luôn có một bầu trời riêng, nơi mà sự hồn nhiên vẫn còn chỗ để tung cánh.
Gió thổi qua gác mái, mang theo mùi của đất sau mưa và mùi thơm nồng của những trang giấy cũ. Tôi nhắm mắt lại, tưởng tượng mình cũng là một chú chuồn chuồn nhỏ, đang chao liệng phía trên những mái nhà xám xịt, tìm kiếm những cánh đồng xanh mướt trong trí tưởng tượng. Và tôi biết, dù ngày mai khu tập thể C4 có biến mất để nhường chỗ cho những trung tâm thương mại lộng lẫy, thì vương quốc của những con chuồn chuồn vẫn sẽ sống mãi trong ký ức của những đứa trẻ không bao giờ chịu lớn như chúng tôi.
Ngoài kia, thành phố vẫn ồn ào. Nhưng ở đây, trên gác mái, chúng tôi đang lắng nghe tiếng đập cánh của những giấc mơ.