Trong ngành bảo hiểm và đa cấp, tài sản quý giá nhất không phải là tiền mặt, mà là "Lòng tin danh định". Đó là thứ cảm xúc mà bạn vay mượn từ người thân, bạn bè để thế chấp cho một tương lai chưa hình thành. Khi hệ thống sụp đổ, thứ nợ xấu lớn nhất không nằm ở ngân hàng, mà nằm ở ánh mắt của những người từng tin bạn. Ba năm qua, tôi đã cố gắng "tất toán" đống nợ đó bằng cách biến mất, nhưng đô thị này vốn dĩ là một cái mạng lưới được lập trình quá chặt chẽ để một ai đó có thể thực sự thoát ra.
Mưa phùn bắt đầu giăng lối, làm nhòe đi những ánh đèn LED rực rỡ từ tòa nhà văn phòng. Tôi đang loay hoay "tái cấu trúc hệ thống che chắn" – thực chất là kéo cái bạt nhựa bị rách một góc – thì một đôi giày da bóng loáng dừng lại ngay trước sạp.
Kẻ đứng đó mặc bộ vest xanh navy cắt may chuẩn xác, cổ tay lấp lánh chiếc đồng hồ mà tôi biết rõ giá trị của nó bằng khoảng mười nghìn ly trà đá. Gã nhìn tôi, rồi nhìn cái ghế nhựa đầy bụi, khẽ mỉm cười.
"Bảo 'Chốt'. Tôi đã phải thuê hẳn một đơn vị 'Market Research' chỉ để tìm ra ông đang ngồi rót nước ở cái xóm ổ chuột này đấy."
Đó là Quân. Ngày xưa, gã là "F1" xuất sắc nhất dưới trướng tôi, kẻ đã học thuộc lòng từng hơi thở, từng cách nhấn nhá trong bài thuyết pháp "Tự do tài chính" của tôi để đi lùa gà khắp các tỉnh thành.
"Chào Quân," tôi không ngước lên, tay vẫn miệt mài kẹp lại cái bạt. "Cậu đến đây để 'thanh toán nợ cũ' hay để chào mời một 'cơ hội đầu tư' mới?"
Quân ngồi xuống, không thèm lót giấy lên chiếc ghế nhựa giá rẻ. Gã rút ra một chiếc bao thuốc đắt tiền, chìa về phía tôi. "Tôi đến để bán cho ông một gói bảo hiểm. Gói bảo hiểm cho sự tái xuất của một huyền thoại."
Tôi đặt chiếc muỗng nhôm xuống, rót một ly trà nguội ngắt đẩy về phía gã. "Trà này không có 'chiết khấu hệ thống' đâu. Ba nghìn. Uống xong rồi nói chuyện bảo hiểm."
Quân nhấp một ngụm, nhăn mặt vì vị chát gắt. "Ông vẫn thế, thích dùng những thứ bình dân để làm màu. Nghe này Bảo, tôi đang nắm trong tay một dự án 'Số hóa niềm tin'. Chúng ta sẽ không bán thực phẩm chức năng hay tiền ảo nữa. Chúng ta sẽ bán 'Giải pháp chữa lành tâm hồn' thông qua ứng dụng AI. Người ta đang cô đơn và stress hơn bao giờ hết. Chúng ta chỉ cần đóng gói những lời đạo lý của ông vào thuật toán, rồi thu phí 'subscription' hàng tháng. Đây là một thị trường đại dương xanh!"
Tôi nhìn gã, cảm thấy một sự nực cười len lỏi trong lồng ngực. "Cậu định dùng AI để tự động hóa sự lừa dối sao? Quân, cậu đang cố gắng 'tối ưu hóa' sự khốn nạn của ngành này lên một tầm cao mới đấy."
"Bảo à, ông đừng đạo đức giả nữa!" Quân đập bàn, những viên đá trong ly trà nảy lên. "Ông nhìn lại mình đi! Quần đùi, áo ba lỗ, ngồi đếm tiền lẻ. Ông đang lãng phí 'tài sản trí tuệ' của mình. Ông có biết bao nhiêu người vẫn đang nhắc tên ông như một vị thánh không? Chỉ cần ông xuất hiện trong một buổi Webinar, tôi cam đoan 'tỷ lệ chuyển đổi' sẽ phá mọi kỷ lục."
Tôi đứng dậy, đi đến chiếc sổ tay cũ của mình, lật đến trang danh sách khách hàng từ năm 2022. Tôi chỉ vào một cái tên đã bị gạch chéo đỏ lòm.
"Cậu có nhớ bà Giáo không? Người đã cắm sổ đỏ để mua gói 'Kim cương' của chúng ta rồi cuối cùng phải đi nhặt ve chai? Hay anh Thắng, người đã mất cả gia đình vì cái 'giấc mơ triệu đô' mà tôi đã chốt đơn thành công trong vòng ba mươi phút? Đó là những 'gói bảo hiểm' mà tôi đã bán cho họ đấy Quân. Tôi đã bán cho họ niềm tin cũ, để rồi đổi lại cho họ một hiện tại rỗng tuếch."
Tôi tiến sát lại gần gã, ánh mắt nhìn thấu qua lớp kính hàng hiệu. "Cậu gọi đó là đại dương xanh, tôi gọi đó là bãi tha ma của những lời hứa. Cậu đến đây bán cho tôi sự tái xuất, thực chất là cậu đang sợ hãi vì cái hệ thống của cậu bắt đầu thiếu hụt 'uy tín đầu vào'. Cậu cần cái mác của tôi để 'tái cấp vốn' niềm tin cho đám gà mới, đúng không?"
Quân khựng lại, nụ cười trên môi gã cứng đờ. Bản chất của một kẻ làm đa cấp là luôn nhìn thấy sơ hở của đối phương, nhưng gã quên mất tôi là người đã viết ra cái giáo trình đó.
"Bảo... ông thực sự muốn ngồi đây đến chết sao?" Quân hạ giọng, vẻ cầu khẩn lộ ra dưới lớp vỏ hào nhoáng. "Chỉ một phi vụ cuối thôi. Ông sẽ có đủ tiền để mua cả cái tòa nhà văn phòng đối diện kia mà ngồi uống trà."
Tôi nhìn sang tòa nhà sang trọng đang rực sáng, rồi nhìn lại những cư dân khu tập thể đang lục tục đi chợ về, những gương mặt ám khói bếp nhưng bình thản.
"Quân ạ, tôi đang ngồi ở đây để 'bảo trì' chính mình. Ở đây, tôi bán trà đá ba nghìn, người ta uống xong thì trả tiền, sòng phẳng, không nợ nần gì về tâm hồn. Đó là gói bảo hiểm tốt nhất mà tôi từng có. Cậu đi đi, trước khi tôi tính thêm phí 'tư vấn đạo đức' cho cậu là mười triệu một phút."
Quân đứng dậy, phủi bộ vest xanh. Gã nhìn tôi bằng ánh mắt vừa thương hại vừa tức giận. "Ông đã hết thời rồi, Bảo ạ. Đô thị này không cần sự thật, nó cần những giấc mơ bóng bẩy. Ông ngồi đây với đống trà loãng của ông đi!"
Gã bước lên chiếc xe sang đang chờ sẵn, lao vút vào màn mưa, để lại làn khói xám xịt hòa vào không khí.
Tôi ngồi xuống, cầm cuốn sổ nợ lên. Tôi không ghi tên Quân vào đó. Những kẻ như gã không đủ tư cách để nợ tôi, vì gã thậm chí còn không sở hữu nổi cái niềm tin của chính mình.
Mưa mỗi lúc một nặng hạt hơn. Tôi tự hỏi, liệu mình có thực sự "hết thời", hay đơn giản là tôi đã hiểu ra rằng: Trong một cuộc chơi mà ai cũng cố bán đi sự tử tế để lấy tiền bạc, thì kẻ giữ lại được sự tử tế mới thực sự là kẻ "chốt đơn" thành công nhất?
Tôi thu dọn sạp nước, cất kỹ ly trà mà Quân vừa uống dở. Niềm tin là thứ hàng hóa nhạy cảm nhất, một khi đã bị vấy bẩn bởi sự toan tính, thì dù có lọc qua bao nhiêu lớp AI cũng không bao giờ trong sạch lại được.
Đêm nay phố xá vẫn lấp lánh, nhưng dưới gầm cái bạt nhựa rách, tôi thấy mình giàu có hơn bao giờ hết. Vì ít nhất, tôi không còn nợ ai một lời xin lỗi nào nữa.
Đời là mấy tý. Đóng cửa sạp, về ngủ một giấc nhàn hạ thôi!