Sáng thứ Ba tại trường THPT Phan Đình Phùng bắt đầu bằng một cú sốc văn hóa nhẹ đối với nhóm học sinh cá biệt lớp 12A8. Thông thường, vào giờ ra chơi, Quách Mạnh sẽ là trung tâm của những câu chuyện phiếm về trận bóng đá đêm qua, hoặc là người dẫn đầu nhóm "đổ bộ" xuống căng tin để chiếm những vị trí đẹp nhất. Thế nhưng, hôm nay, một cảnh tượng lạ lùng đã diễn ra khiến thằng Tèo và thằng Đực phải dụi mắt đến ba lần để chắc chắn mình không nằm mơ.
Đại ca của chúng – người vốn dĩ coi sách vở là kẻ thù truyền kiếp – lúc này đang ngồi thu mình ở một góc hành lang vắng vẻ, cái lưng rộng lớn tựa vào cột xi măng, đôi lông mày nhíu chặt lại đến mức tạo thành một nếp nhăn sâu hoắm giữa trán. Trên đùi anh không phải là chiếc điện thoại đang chạy game, mà là một cuốn sổ tay bìa da đen và một cây bút bi xanh đang được anh xoay liên tục một cách lo lắng.
"Tèo... tao nhìn nhầm phải không mày? Đại ca đang... đang đọc sách à?" – Đực thì thầm, giọng run rẩy như vừa thấy sinh vật ngoài hành tinh.
"Không nhầm đâu. Tao thấy từ tiết một rồi. Ổng ngồi vẽ mấy cái đồ thị gì mà ngoằn ngoèo như giun bò ấy." – Tèo đáp, tay vẫn cầm cái bánh bao ăn dở.
Cả hai rón rén tiến lại gần. Mạnh không hề hay biết sự hiện diện của hai đệ tử ruột. Anh đang mải mê vật lộn với một bài toán về cực trị của hàm số. Miệng anh lẩm nhẩm: "Đạo hàm bằng không... lập bảng biến thiên... bên trái dương, bên phải âm thì là cực đại...". Những thuật ngữ toán học vốn dĩ khô khan như sa mạc bỗng chốc trở thành một mê cung mà anh quyết tâm phải tìm ra lối thoát. Anh nhớ lại lời "nhắc nhở" của Hiền chiều qua về việc nếu làm sai sẽ phải đứng trước mặt đàn em khoanh tay xin lỗi. Đối với Mạnh, cái chết không đáng sợ bằng việc bị mất uy danh trước mặt những người tin tưởng mình.
"Đại ca!" – Tèo bất ngờ hét lên một tiếng.
Mạnh giật bắn mình, suýt chút nữa là ném cả cuốn sổ vào mặt Tèo. Anh nhanh chóng lấy tay che đi trang giấy, mặt đỏ gay vì bị bắt quả tang đang... học bài.
"Làm cái gì mà gào lên như cháy nhà thế hả?" – Mạnh gắt, cố lấy lại vẻ uy nghiêm thường ngày.
"Đại ca... anh làm gì ở đây một mình thế? Anh em đang đợi dưới sân để bàn về trận đấu liên trường tuần tới mà." – Đực gãi đầu hỏi.
Mạnh im lặng một lát, nhìn xuống cuốn sổ, rồi lại nhìn hai đứa em đang ngơ ngác. Anh thở dài, biết là không thể giấu mãi được nữa. Anh đẩy cuốn sổ ra trước mặt chúng, giọng trầm xuống:
"Tao đang giải Toán. Nhìn cái gì? Chưa thấy người ta học bao giờ à?"
Tèo và Đực nhìn vào trang giấy đầy những phép tính loằng ngoằng, những ký hiệu f'(x) và các mũi tên lên xuống. Chúng nhìn nhau, rồi lại nhìn Mạnh bằng ánh mắt đầy sự thương cảm, như thể đại ca của mình vừa bị trúng một loại bùa chú tà ác nào đó.
"Đại ca... hay là con bé Hiền đó nó dùng bùa ngải với anh rồi? Để em gọi mấy thằng bên 12A3 sang 'nói chuyện' với nó nhé? Chứ nhìn anh thế này, tụi em xót quá." – Tèo sụt sịt, vẻ mặt cực kỳ nghiêm túc.
Mạnh cốc một cái rõ đau vào đầu Tèo: "Bùa ngải cái đầu mày! Nó là gia sư của tao. Tao đã ký hợp đồng với nó rồi. Với lại... mẹ tao nói đúng, tao không thể cứ làm thằng dốt mãi được. Tụi mày nhìn đi, bài này tao sắp giải ra rồi đây."
"Giải ra thì được cái gì hả đại ca? Anh em mình sau này ra làm chủ quán nét, hay đi kinh doanh, cần gì mấy cái x,y này?" – Đực thắc mắc.
Mạnh khựng lại. Câu hỏi của Đực cũng chính là câu hỏi mà anh đã tự hỏi mình suốt bao nhiêu năm qua. Nhưng giờ đây, trong tâm trí anh hiện lên hình ảnh Trịnh Thanh Hiền đứng dưới ánh đèn đường, nói về việc không có gì quý giá mà lại miễn phí. Anh cũng nhớ lại cảm giác sung sướng khi được ăn viên cá viên chiên nhờ làm đúng một câu đạo hàm.
"Được cái là... người ta sẽ không coi thường mình." – Mạnh nói, giọng nhỏ nhưng đanh thép. "Tụi mày không thấy nhục à khi bị mấy đứa lớp chọn nhìn bằng nửa con mắt mỗi khi đi qua hành lang? Tao muốn tụi mày cũng phải học đi. Tao không muốn sau này tụi mình chỉ là mấy thằng chỉ biết bấm chuột."
Tèo và Đực ngẩn người. Chúng chưa bao giờ thấy một Quách Mạnh sâu sắc và nghiêm túc đến thế. Sự chuyển biến của anh không chỉ là về điểm số, mà là về tư duy. Nhưng bản tính ham chơi vốn đã ngấm vào máu, chúng vẫn chưa thể chấp nhận ngay được thực tế này.
"Nhưng mà... bài này khó thế này, đại ca sao giải được?" – Tèo nhìn vào dòng phép tính cuối cùng.
"Thì cứ thử đi." – Mạnh hưng phấn hẳn lên khi thấy có người quan tâm. "Hiền chỉ cho tao là phải xét dấu của '(x) . Nếu nó đổi dấu từ dương sang âm thì điểm đó là cực đại. Nhìn xem, ở đây x= , giá trị của đạo hàm đang từ cộng chuyển sang trừ nè..."
Thế là, giữa hành lang trường học vào giờ ra chơi, một cảnh tượng vô tiền khoáng hậu diễn ra: Đại ca Mạnh Gấu đang say sưa giảng lại bài Toán cực trị cho hai đứa đệ tử lớp cá biệt. Một vài bạn học sinh lớp khác đi ngang qua đều phải đứng khựng lại, có người còn lén lấy điện thoại ra chụp ảnh vì không tin vào mắt mình.
Đúng lúc Mạnh đang mải mê giảng giải, một bóng người quen thuộc xuất hiện phía sau lưng họ. Trịnh Thanh Hiền đứng đó từ bao giờ, trên tay cầm hai chai nước khoáng, lặng lẽ quan sát cuộc "hội thảo toán học" của nhóm cá biệt.
"Sai rồi." – Giọng nói của cô vang lên làm cả ba giật thót.
Mạnh quay lại, thấy Hiền đang đứng nhìn mình với một ánh mắt rất khó đoán – không hẳn là lạnh lùng, nhưng cũng không hẳn là khen ngợi.
"Sai ở đâu?" – Mạnh hỏi, có chút bối rối nhưng cũng rất cầu thị.
Hiền bước tới, đặt chai nước lên bậc thềm rồi chỉ tay vào dòng cuối cùng: "Anh quên điều kiện xác định của hàm số rồi. Tại điểm x= , hàm số không xác định thì làm sao có cực trị ở đó được?"
Mạnh đập tay vào trán: "Chết tiệt! Tôi lại quên cái điều kiện chết tiệt đó!"
Tèo và Đực thấy "đối thủ" xuất hiện thì lập tức lấy lại vẻ mặt bặm trợn để bảo vệ đại ca, nhưng Mạnh đã xua tay ra hiệu cho chúng lùi lại. Hiền nhìn hai đứa đàn em của Mạnh, rồi đưa chai nước cho anh:
"Ít nhất là anh đã biết cách truyền đạt lại kiến thức. Đó là một cách học rất tốt. Nhưng đừng có giảng sai cho người khác, không là tội ác đấy."
"Này, tôi cũng đang cố gắng mà." – Mạnh nhận lấy chai nước, cảm giác sự mát lạnh lan tỏa vào lòng bàn tay. "Mà sao cậu lại ở đây? Lớp A1 với A8 nằm ở hai đầu hành lang cơ mà?"
"Tôi đi ngang qua... thấy có đám đông tụ tập tưởng có đánh nhau, định đi báo giám thị." – Hiền nói dối một cách rất vụng về, vì thực chất cô đã đứng nhìn họ gần năm phút đồng hồ. "Mà thôi, lát nữa vào tiết, nhớ làm nốt cái bảng biến thiên bài số 4. Chiều nay tôi kiểm tra, sai một dấu là mất một ly trà sữa sả tắc đấy."
Hiền quay lưng đi, nhưng lần này bước chân cô có vẻ nhẹ nhàng hơn. Tèo nhìn theo cô rồi quay sang Mạnh:
"Đại ca... em thấy con bé này cũng... cũng được đấy chứ. Nó còn mua nước cho anh kìa."
Mạnh nhìn chai nước trong tay, khẽ mỉm cười. Anh không quan tâm đến việc Tèo nói gì, anh chỉ quan tâm đến việc Hiền đã khen anh "biết cách truyền đạt kiến thức". Một lời khen từ cô đối với anh lúc này còn có giá trị hơn cả mười cái bằng khen học sinh giỏi của trường.
"Học tiếp thôi tụi mày!" – Mạnh vỗ vai hai đứa em. "Hôm nay tao sẽ dạy tụi mày cách không bị biến thành 'xô thủng'!"
Cả buổi chiều hôm đó, đám học sinh lớp 12A8 được một phen "rửa mắt" khi thấy đại ca của mình không còn gục mặt xuống bàn ngủ tiết Toán. Mạnh ngồi thẳng lưng, tay cầm bút nắn nót ghi chép từng lời giáo viên giảng. Dù thỉnh thoảng anh vẫn phải nhíu mày vì có những chỗ không hiểu, nhưng anh không còn bỏ cuộc.
Đàn em nhìn anh, rồi nhìn xuống cuốn vở trắng tinh của mình, bỗng nhiên thấy có chút gì đó hổ thẹn. Một sự thay đổi âm thầm nhưng mạnh mẽ bắt đầu lan tỏa từ Quách Mạnh sang những người xung quanh. Có lẽ, học kèm với "Gấu" không chỉ là học về kiến thức, mà còn là học về cách định nghĩa lại bản thân mình giữa những định kiến của đô thị ồn ào. Và giữa sân trường nắng cháy, hình ảnh ba chàng trai cá biệt ngồi tụm lại bên cuốn sổ toán đã trở thành một ký ức đẹp đẽ, báo hiệu cho một hành trình lột xác đầy gian nan nhưng cũng đầy cảm hứng của tuổi học trò.