Bắc Kinh bước vào mùa đông, những cơn gió mùa tràn về qua những tòa nhà chọc trời, thổi bay những chiếc lá ngân hạnh cuối cùng còn sót lại trên cành. Nhưng bên trong khuôn viên Đại học Truyền thông, không khí lại nóng hơn bao giờ hết. Bộ phim tài liệu "Hơi Thở Từ Đất Sét" – thành quả của chuyến đi Hà Bắc đầy bão táp – đã chính thức nhận được đề cử tại Liên hoan phim Sinh viên Châu Á.
Đối với những sinh viên năm nhất, đây là một kỳ tích chưa từng có tiền lệ. Tên tuổi của Tố Nhiên, Lăng Nhất Hàm, Hoắc Giai Kỳ và Hạ Tiểu Diệp bỗng chốc trở thành tâm điểm của sự ngưỡng mộ, xen lẫn cả những ánh mắt đố kỵ ngầm trong khoa.
Sáng thứ Hai, trong phòng thực hành hậu kỳ, Nhất Hàm đang chăm chú điều chỉnh tông màu cho bản dựng cuối cùng để gửi đi dự thi. Ánh mắt cô rạng rỡ một niềm kiêu hãnh thuần khiết. Với cô, đây là sự công nhận cho tất cả những đêm thức trắng và những giọt mồ hôi bên lò gốm nóng rực.
"Chúng ta sẽ gửi bản dựng này," Nhất Hàm dứt khoát nói, tay chỉ vào khung hình quay cảnh nghệ nhân già nhìn vào lò gốm rực lửa – một khoảnh khắc thô mộc và đầy ám ảnh mà Tố Nhiên đã bắt được.
Đúng lúc đó, cánh cửa phòng thực hành mở ra. Hoắc Giai Kỳ bước vào, nhưng không phải với dáng vẻ lười biếng thường ngày. Theo sau cô là hai người đàn ông mặc vest đen lịch lãm, tay cầm những tập hồ sơ dày cộm. Gương mặt Giai Kỳ lộ rõ vẻ bối rối và mệt mỏi.
"Giai Kỳ, đây là ai?" Tố Nhiên ngẩng đầu hỏi, tay vẫn đặt trên bàn phím.
"Đây là đội ngũ marketing từ công ty của chị tôi," Giai Kỳ ngập ngừng, giọng nhỏ dần. "Chị ấy muốn... muốn hỗ trợ nhóm mình quảng bá bộ phim."
Một trong hai người đàn ông bước lên, mỉm cười chuyên nghiệp: "Chào các em, chúng tôi đã xem qua bản nháp. Bộ phim rất tiềm năng. Tuy nhiên, để đạt được giải cao nhất và tạo hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ, chúng tôi cần các em thực hiện một số chỉnh sửa. Chúng ta cần thêm những cảnh quay 'đẫm lệ' hơn, diễn tả sự nghèo khổ của ngôi làng một cách cực đoan, và quan trọng nhất là phải thay đổi đoạn kết. Một cái kết buồn bã, bế tắc sẽ dễ gây xúc động cho ban giám khảo và thu hút các nhà tài trợ hơn."
Phòng thực hành bỗng chốc im lặng đến mức có thể nghe thấy tiếng quạt tản nhiệt của máy tính đang chạy rè rè. Nhất Hàm đứng bật dậy, gương mặt cô lạnh lùng như băng mỏng:
"Chỉnh sửa? Các anh muốn biến một bộ phim tài liệu tôn vinh giá trị làng nghề thành một vở kịch 'bán khổ' để câu nước mắt sao?"
"Em gái, đây gọi là nghệ thuật thương mại," người đàn ông vẫn giữ giọng điềm tĩnh. "Nếu làm theo cách của chúng tôi, chị của Giai Kỳ sẽ đảm bảo bộ phim này phủ sóng khắp các nền tảng mạng xã hội. Các em sẽ trở thành những đạo diễn, quay phim trẻ có sức ảnh hưởng ngay từ khi chưa tốt nghiệp. Số tiền tài trợ thu về có thể giúp các em mua sắm những thiết bị quay phim đắt đỏ nhất thế giới hiện nay. Chẳng phải Tố Nhiên vẫn đang dùng cái máy ảnh cũ rích đó sao?"
Tố Nhiên nhìn xuống chiếc máy ảnh FM2 trên bàn. Câu nói của gã đàn ông chạm vào đúng chỗ đau nhất của cô – sự túng thiếu. Với số tiền đó, cô có thể không bao giờ phải lo tiền thuê nhà, có thể mua được ống kính góc rộng mà cô hằng mơ ước. Cô liếc nhìn Tiểu Diệp – người đang đứng chết lặng một góc. Cô biết Tiểu Diệp đang nghĩ về bố mẹ ở quê, nghĩ về khoản học phí nặng nề tháng sau.
Nhưng rồi, Tố Nhiên nhìn sang Nhất Hàm. Nhất Hàm đang run lên, không phải vì sợ hãi mà vì bị xúc phạm.
"Chúng tôi không bán bộ phim này," Nhất Hàm gằn giọng. "Chúng tôi quay cuộc đời của những nghệ nhân đó với sự tôn trọng, không phải để mang họ ra làm món hàng để đổi lấy danh tiếng."
"Nhất Hàm, cậu bình tĩnh lại đi," Giai Kỳ lên tiếng, giọng khẩn khoản. "Chị tôi nói nếu chúng ta không đồng ý, chị ấy sẽ rút lại sự bảo hộ cho tôi. Tôi sẽ phải đi du học... các cậu biết mà."
Mâu thuẫn bùng nổ. Lần đầu tiên, bốn cô gái đứng ở những ngã rẽ khác nhau. Nhất Hàm kiên quyết giữ vững tính nguyên bản của nghệ thuật. Giai Kỳ sợ hãi sự trừng phạt của gia đình. Tiểu Diệp phân vân giữa ước mơ và thực tế cơm áo. Còn Tố Nhiên – người thực tế nhất – lại đang im lặng một cách đáng sợ.
Đêm đó, Tố Nhiên không về căn phòng thuê chật hẹp. Cô ngồi lại trên sân thượng của tòa nhà giảng đường, nhìn xuống ánh đèn lung linh của Bắc Kinh.
"Cậu định chọn gì?"
Tiếng bước chân nhẹ nhàng của Tiểu Diệp vang lên sau lưng. Cô ấy mang theo hai chiếc bánh bao nóng hổi và ngồi xuống cạnh Tố Nhiên.
"Số tiền đó lớn lắm đúng không Tiểu Diệp?" Tố Nhiên hỏi, mắt vẫn nhìn về phía chân trời. "Nó có thể giúp mẹ cậu mua thuốc, có thể giúp cậu không phải đi làm thêm đến 2 giờ sáng ở quán ăn nữa."
Tiểu Diệp cắn một miếng bánh bao, nhai thật chậm: "Ừ, lớn lắm. Mình chưa bao giờ thấy nhiều tiền như thế. Nhưng Nhiên này, cậu nhớ cái lúc tụi mình cùng bác nghệ nhân già đưa gốm vào kho trong mưa không? Lúc đó, bác ấy nắm tay mình, tay bác ấy đầy vết nứt và đất sét, bác ấy nói 'Cảm ơn các cháu đã cho thế giới thấy vẻ đẹp của gốm quê mình'. Nếu tụi mình sửa phim như lời mấy người đó nói, biến bác ấy thành một kẻ đáng thương khổ sở chỉ để xin lòng trắc ẩn... mình cảm thấy giống như mình đang phản bội lại cái nắm tay đó."
Tố Nhiên im lặng. Cô đưa tay sờ vào những vết chai trên ngón tay mình. Những vết chai hình thành từ việc cầm máy, từ việc bê vác cực nhọc. Cô chợt nhớ ra tại sao cô lại chọn máy ảnh. Không phải để kiếm tiền bằng mọi giá, mà để ghi lại sự thật qua ống kính của chính mình.
Sáng hôm sau, bốn cô gái gặp lại nhau ở phòng thực hành. Nhất Hàm trông có vẻ đã thức trắng đêm, mắt cô quầng thâm nhưng ánh nhìn lại sáng rực. Giai Kỳ đứng đó, gương mặt sưng húp vì khóc.
"Giai Kỳ," Tố Nhiên lên tiếng đầu tiên. "Chúng tôi sẽ không sửa phim."
Giai Kỳ cúi đầu, vai khẽ run: "Tôi biết mà... Tôi cũng không muốn sửa. Đêm qua tôi xem lại đoạn phim đó, tôi thấy mình trong đó, một đứa con gái lần đầu tiên biết lao động thực sự. Nếu sửa đi, tôi sẽ lại là cái đứa lười biếng, vô dụng chỉ biết dựa vào tiền của chị."
Nhất Hàm bước tới, nắm lấy tay Giai Kỳ: "Đừng lo. Nếu chị cậu ép cậu đi du học, tụi này sẽ... tụi này sẽ lén đi cùng cậu! Hoặc là tụi mình sẽ làm việc chăm chỉ hơn để nuôi cậu. Chúng ta là một nhóm mà."
Tiểu Diệp cũng chạy lại, ôm lấy cả hai: "Đúng đó! Mình sẽ làm thêm nhiều việc hơn. Tố Nhiên giỏi kiếm tiền nhất, cậu ấy sẽ tính toán được hết."
Tố Nhiên mỉm cười, nụ cười lần đầu tiên mang theo sự nhẹ nhõm tuyệt đối: "Được rồi, nghe đây. Chúng ta sẽ gửi bản gốc đi dự thi. Còn về truyền thông, Giai Kỳ, cậu hãy nói với chị cậu rằng: nếu bà ấy muốn đầu tư vào một thứ thực sự có giá trị bền vững để nâng tầm uy tín của công ty, hãy tài trợ cho chúng ta giữ nguyên bản sắc này. Sự thật luôn có sức mạnh hơn bất kỳ vở kịch nào."
Hai ngày sau, Giai Kỳ đem bản thỏa thuận mới đến. Chị gái cô, sau khi nghe Giai Kỳ trình bày bằng một thái độ kiên định chưa từng có, đã quyết định rút lại ý định can thiệp vào nội dung. Thay vào đó, bà ấy sẽ tài trợ cho nhóm dưới hình thức "Quỹ hỗ trợ tài năng trẻ độc lập". Đổi lại, Giai Kỳ phải cam kết hoàn thành kỳ học với kết quả top đầu.
Cả nhóm vỡ òa trong tiếng cười. Bản phim gốc "Hơi Thở Từ Đất Sét" được gửi đi trong niềm tự hào khôn xiết.
Buổi tối cuối tuần, bốn cô gái cùng nhau đi bộ trên cầu vượt nhìn xuống dòng xe cộ tấp nập. Gió mùa đông thổi mạnh, nhưng họ không còn cảm thấy lạnh lẽo.
"Tố Nhiên, cậu vẫn sẽ dùng cái máy ảnh cũ đó chứ?" Giai Kỳ trêu chọc.
Tố Nhiên giơ chiếc FM2 lên, chụp một tấm ảnh toàn cảnh thành phố rực sáng đèn: "Ừ, nó không đắt bằng máy của cậu, nhưng nó ghi lại được những thứ mà tiền không mua được. Đó là sự lựa chọn của tôi."
Nhất Hàm nhìn xa xăm, giọng cô trầm lắng: "Thế giới truyền thông này đúng là một chiến trường, nhưng ít nhất tối nay, chúng ta đã thắng được chính mình."
Hạ Tiểu Diệp reo lên: "Nhìn kìa, tuyết rơi rồi!"
Những bông tuyết đầu mùa bắt đầu rơi xuống Bắc Kinh. Dưới ánh đèn đường, bốn cô gái đứng bên nhau, nhỏ bé giữa thành phố khổng lồ nhưng tâm hồn họ lại vững chãi hơn bao giờ hết. Họ đã vượt qua được chiếc bẫy nhung lụa đầu đời, hiểu được rằng trong nghề nghiệp này, ánh sáng đẹp nhất không phải đến từ những chiếc đèn led đắt tiền, mà đến từ sự trung thực của ống kính và trái tim người cầm máy.