Bắc Kinh những ngày cuối năm như một con quái vật khổng lồ hít hà hơi lạnh. Tuyết không rơi trắng xóa như ở Tokyo, mà chỉ là những đợt gió rít qua các khe cửa kính của giảng đường, mang theo cái khô khốc khiến da mặt người ta đau rát. Chiếc cúp pha lê từ Nhật Bản về đã được đặt trang trọng trong tủ kính của khoa, nhưng đối với nhóm 12, vinh quang ấy dường như đã lùi xa từ rất lâu.
Trong căn phòng thực hành vắng lặng, Lăng Nhất Hàm đang dán đầy những tấm ảnh đen trắng lên bảng ghim. Đó là ảnh những người bán hàng rong, những công nhân tan ca muộn với gương mặt hốc hác, và cả những người vô gia cư nằm co quắp dưới các hầm đi bộ.
"Tôi quyết định rồi. Dự án tiếp theo sẽ là về 'Thành phố dưới lòng đất' – những người sống và mưu sinh trong hệ thống tàu điện ngầm và hầm đi bộ của Bắc Kinh," Nhất Hàm nói, giọng cô vang lên kiên định nhưng đầy áp lực.
Hoắc Giai Kỳ đang lười biếng dũa móng tay, nghe vậy liền khựng lại. Cô ngước mắt lên, vẻ mặt không giấu nổi sự chán chường: "Lại là phim tài liệu? Lại là người nghèo? Nhất Hàm, chúng ta vừa mới thắng giải quốc tế. Đây là lúc chúng ta nên nhận những hợp đồng quảng cáo, làm những bộ phim ngắn thời thượng để giữ độ nóng cho tên tuổi. Tại sao cậu cứ thích đâm đầu vào những xưởng gốm bụi bặm hay những căn hầm tối tăm vậy?"
Nhất Hàm quay lại, ánh mắt sắc lẹm: "Vì đó mới là cuộc sống thật. Tôi không muốn làm những thứ bóng bẩy vô nghĩa."
"Nhưng tôi cần kết quả!" Giai Kỳ đứng phắt dậy, tiếng ghế ma sát dưới sàn nghe chói tai. "Chị tôi đã bỏ tiền ra tài trợ, bà ấy cần thấy chúng ta xuất hiện trên các tạp chí lớn, làm những dự án có sức hút thương mại. Nếu cậu cứ làm phim về hầm tàu điện ngầm, ai sẽ xem? Ai sẽ đầu tư? Cậu có thể sống bằng lý tưởng, nhưng đừng bắt cả nhóm phải 'khổ hạnh' theo cậu!"
Hạ Tiểu Diệp đang dọn dẹp đống dây điện ở góc phòng, lo lắng nhìn hai người bạn: "Giai Kỳ, Nhất Hàm... hai cậu bình tĩnh đã. Thực ra ý tưởng của Nhất Hàm rất sâu sắc mà..."
"Sâu sắc nhưng không ra tiền thì cũng vô ích ở cái đất Bắc Kinh này thôi!" Giai Kỳ cắt ngang, rồi cô quay sang Tố Nhiên – người nãy giờ vẫn im lặng lau ống kính máy ảnh. "Nhiên, cậu nói đi. Cậu là người cần tiền nhất cơ mà? Cậu định ủng hộ cái dự án không xu dính túi này sao?"
Tố Nhiên dừng tay. Cô nhìn bức ảnh một người đàn ông trung niên đang ăn bánh bao dở dang dưới chân cầu vượt mà Nhất Hàm vừa dán lên. Ánh mắt người đàn ông đó rất giống bố cô những ngày còn lăn lộn ngoài công trường. Cô hiểu giá trị nghệ thuật mà Nhất Hàm theo đuổi. Nhưng cô cũng nhìn vào tờ thông báo tăng học phí vừa gửi về sáng nay.
"Tôi thấy... cả hai đều có lý," Tố Nhiên bình thản đáp, dù trong lòng đang nổi sóng. "Nhất Hàm muốn giữ chất, Giai Kỳ muốn đi nhanh. Nhưng chúng ta là một nhóm, nếu chia rẽ lúc này, cả hai dự án đều sẽ chết."
"Vậy thì chia đi!" Giai Kỳ cầm túi xách, giọng run lên vì giận. "Tôi sẽ tự nhận dự án quảng cáo cho nhãn hàng thời trang mà người ta vừa mời. Nếu các cậu muốn xuống hầm tàu điện ngầm, cứ việc đi. Tôi không đi!"
Cánh cửa phòng thực hành đóng sầm lại. Hoắc Giai Kỳ bỏ đi, để lại một khoảng lặng đầy cay đắng. Lần đầu tiên, nhóm 12 khuyết đi một mảnh ghép.
Những ngày sau đó, bầu không khí của nhóm trở nên cực kỳ gượng gạo. Giai Kỳ không còn đến phòng thực hành chung. Cô bắt đầu xuất hiện trên các tin tức của trường với tư cách là đạo diễn hình ảnh cho một chiến dịch quảng cáo túi xách cao cấp. Cô mặc đồ hiệu, trang điểm đậm, xung quanh là những người bạn mới đầy vẻ hào nhoáng.
Trong khi đó, Nhất Hàm, Tố Nhiên và Tiểu Diệp bắt đầu những đêm trắng dưới lòng đất.
Hầm tàu điện ngầm lúc 11 giờ đêm lạnh và nồng mùi nhựa đường trộn lẫn mùi hơi người. Tố Nhiên vác máy quay, Tiểu Diệp cầm tấm phản quang, còn Nhất Hàm cầm micro. Họ lặng lẽ ghi lại những phận đời. Đó là một bà lão bán tất chân đến tận chuyến tàu cuối cùng, là một cậu thanh niên lên thành phố tìm việc nhưng chỉ còn đủ tiền mua một chai nước khoáng.
Có những lúc, Tố Nhiên thấy Nhất Hàm run rẩy vì lạnh, đôi môi tím tái nhưng ánh mắt vẫn bướng bỉnh không chịu bỏ cuộc.
"Nghỉ một chút đi Nhất Hàm," Tố Nhiên đặt máy xuống, đưa cho bạn chai nước ấm mà Tiểu Diệp vừa đun từ bình giữ nhiệt. "Cậu đang ép bản thân quá mức rồi."
Nhất Hàm ngồi bệt xuống sàn đá hoa cương lạnh ngắt của ga tàu, tựa đầu vào tường: "Tôi chỉ sợ... nếu tôi không nhanh tay ghi lại, những câu chuyện này sẽ bị ánh đèn neon của thành phố ngoài kia nuốt chửng mất. Tố Nhiên, cậu có ghét tôi không? Vì đã bắt cậu phải theo một dự án không có tiền đồ này?"
Tố Nhiên nhìn đôi bàn tay mình, những vết chai cũ chưa kịp lặn đã thêm những vết mới vì bê vác thiết bị trong không gian hẹp. "Tôi không ghét cậu. Tôi chỉ thấy tiếc. Tiếc vì Giai Kỳ không ở đây để thấy những gì chúng ta đang thấy."
Về phía Hoắc Giai Kỳ, cuộc sống "hào nhoáng" không hề dễ dàng như cô tưởng.
Tại phim trường quảng cáo, cô không phải là "người cầm trịch" như khi ở trong nhóm 12. Nhà tài trợ và nhãn hàng can thiệp vào từng góc máy.
"Đạo diễn Hoắc, góc này không được, phải làm sao cho cái túi xách trông sang trọng hơn nữa, còn gương mặt người mẫu phải thật vô cảm, đó mới là thời thượng!" – Tiếng gã giám đốc sáng tạo hét vào tai Giai Kỳ.
Cô nhìn vào khung hình. Nó đẹp, rất đẹp, nhưng nó rỗng tuếch. Cô nhớ những lúc cãi vã với Nhất Hàm về một khung hình có chiều sâu, nhớ lúc Tố Nhiên cằn nhằn về việc lãng phí pin nhưng luôn bắt được những khoảnh khắc chân thực nhất. Ở đây, cô có đầy đủ thiết bị hiện đại nhất, có người hầu hạ nước uống, nhưng cô thấy mình giống như một cỗ máy bấm máy thuê.
Tối đó, khi tan làm, Giai Kỳ tình cờ đi ngang qua ga tàu điện ngầm nơi ba người bạn đang quay phim. Từ xa, cô thấy Tiểu Diệp đang vụng về dùng áo khoác che cho Tố Nhiên để tránh gió lùa khi Tố Nhiên đang quỳ xuống sàn để lấy một góc máy cực thấp. Cô thấy Nhất Hàm đang cúi người lắng nghe câu chuyện của một bác công nhân vệ sinh.
Giai Kỳ đứng lặng trong bóng tối của cột trụ ga tàu. Cô chợt nhận ra mình nhớ cái cảm giác được làm "hậu cần" cho nhóm 12. Nhớ những bát mì tôm ăn chung trên sân thượng hơn là những bữa tiệc buffet sang trọng với những người lạ mặt chỉ biết nói lời sáo rỗng.
Sự hòa giải đến theo một cách mà không ai ngờ tới.
Ngày thứ bảy của dự án hầm tàu điện ngầm, nhóm Nhất Hàm gặp rắc rối lớn. Một nhóm bảo vệ ga tàu yêu cầu họ xuất trình giấy phép quay phim chính thức. Nhất Hàm chỉ có giấy giới thiệu của trường, nhưng người quản lý ga tàu lại gây khó dễ, yêu cầu họ phải nộp một khoản phí "quản lý bối cảnh" rất lớn mà họ không thể chi trả.
"Các em không có tiền thì dọn đồ đi ngay, đừng làm phiền người qua lại!" – Gã bảo vệ hách dịch nói.
Tiểu Diệp sắp khóc, Nhất Hàm thì đang cố giữ bình tĩnh để tranh luận, còn Tố Nhiên đã bắt đầu tháo máy quay vì biết không thể đấu lại quyền lực thực tế.
Đúng lúc đó, một chiếc xe hơi đen bóng sang trọng đỗ xịch trước lối vào ga tàu. Hoắc Giai Kỳ bước xuống, theo sau là hai trợ lý từ công ty của chị gái cô.
"Ai nói họ không có giấy phép?" Giai Kỳ tháo kính râm, bước tới với phong thái tiểu thư quyền quý thường ngày. Cô giơ ra một tập hồ sơ có dấu đỏ của tập đoàn truyền thông nhà họ Hoắc. "Đây là dự án phối hợp truyền thông xã hội mà công ty tôi đã đăng ký với sở quản lý đô thị. Các anh có ý kiến gì sao?"
Gã quản lý ga tàu thấy dấu đỏ và nghe đến tên tập đoàn lớn liền thay đổi thái độ ngay lập tức, cúi đầu xin lỗi rối rít.
Khi đám người kia rời đi, không gian hầm tàu chỉ còn lại bốn cô gái. Sự im lặng bao trùm. Giai Kỳ nhìn Nhất Hàm, rồi nhìn xuống những bức ảnh đen trắng đang cầm trên tay.
"Tôi mượn được giấy phép này... coi như là trả phí thuê bối cảnh lần trước," Giai Kỳ nói, giọng hơi run, cố giấu đi sự xúc động.
Nhất Hàm bước tới, không nói một lời, cô chỉ ôm chầm lấy Giai Kỳ. "Cảm ơn cậu, Giai Kỳ. Chúng tôi thực sự cần cậu."
Tiểu Diệp òa khóc, nhào vào ôm cả hai. Tố Nhiên đứng bên cạnh, cô không ôm, nhưng cô lặng lẽ cầm máy ảnh lên, lấy tiêu cự vào ba người bạn của mình giữa không gian hầm tàu tối mờ.
Tách.
"Xong rồi, giờ thì đạo diễn hình ảnh Hoắc Giai Kỳ có định giúp chúng tôi quay cảnh cuối không? Hay là còn bận đi chụp quảng cáo túi xách?" Tố Nhiên trêu chọc, đôi mắt rạng rỡ sau ống kính.
Giai Kỳ lau nước mắt, cười hì hì: "Quảng cáo cái gì chứ? Mấy thứ đó chán chết đi được. Để tôi chỉ cho các cậu, góc máy hầm tàu này nếu dùng thêm một chút ánh sáng vàng hắt từ phía cầu thang sẽ đẹp hơn nhiều!"
Đêm đó, hầm tàu điện ngầm Bắc Kinh không còn lạnh nữa. Bốn cô gái cùng nhau làm việc đến tận khi chuyến tàu cuối cùng rời ga. Họ nhận ra rằng, dù có đi trên những đường ray song song – một bên là nghệ thuật thuần túy, một bên là thực tế thương mại – thì cuối cùng, đích đến của họ vẫn là một: sự chân thành với ống kính và sự gắn kết không thể tách rời của tình bạn.
Dự án "Thành phố dưới lòng đất" được hoàn thành với sự đóng góp của cả bốn người. Nó không chỉ có sự sâu sắc của Nhất Hàm, sự góc cạnh của Tố Nhiên, sự tận tụy của Tiểu Diệp mà còn có cả sự bóng bẩy, chuyên nghiệp mà Giai Kỳ học được từ thực tế thương mại.
Họ hiểu rằng, để tồn tại ở Bắc Kinh, họ cần cả lý tưởng và thực tế. Và quan trọng nhất, họ cần nhau để không bị lạc lối giữa những đường ray cuộc đời chằng chịt.