Cái lạnh của tháng Giêng tại Bắc Kinh dường như bị đẩy lùi bởi hơi nóng tỏa ra từ những cuộc tranh luận trong hội trường lớn của khoa Truyền thông. Buổi chiếu nội bộ dự án "Thành phố dưới lòng đất" đã kết thúc hơn một tiếng đồng hồ, nhưng các vị giáo sư và chuyên gia khách mời vẫn chưa ngừng bàn tán. Bộ phim không chỉ là những thước phim đen trắng về hầm tàu, mà nó là một bản giao hưởng giữa cái thô mộc của thực tế và sự bóng bẩy của kỹ thuật thương mại – một sự kết hợp lạ lùng nhưng đầy ám ảnh giữa Nhất Hàm và Giai Kỳ.
Ở hàng ghế cuối, bốn cô gái ngồi sát bên nhau, tay đan chặt vào nhau dưới gầm bàn. Tố Nhiên cảm nhận được lòng bàn tay của Tiểu Diệp đang rịn mồ hôi.
Sau khi hội trường vãn khách, thầy Mạnh bước đến cùng một người đàn ông trung niên ngoại quốc với mái tóc muối tiêu. Đó là đạo diễn Pierre, một nhà làm phim tài liệu danh tiếng đang tìm kiếm nhân sự cho dự án "Nhịp đập Á Châu" – một chuỗi phim tài liệu xuyên quốc gia.
"Các em đã làm rất tốt," thầy Mạnh mỉm cười đầy tự hào. "Đạo diễn Pierre rất ấn tượng với cách các em phối hợp. Ông ấy muốn mời nhóm tham gia vào chặng tiếp theo của dự án tại vùng cao nguyên Vân Nam. Tuy nhiên..."
Thầy Mạnh ngập ngừng một chút, nhìn thẳng vào bốn cô gái: "Dự án chuyên nghiệp yêu cầu một cấu trúc chặt chẽ. Họ chỉ chấp nhận một người duy nhất làm Trưởng đoàn (Lead Producer) – người chịu trách nhiệm cuối cùng về mọi quyết định, từ kinh phí, nhân sự đến nội dung nghệ thuật. Các em phải tự bầu ra một người đại diện. Đây không còn là bài tập nhóm ở trường, đây là công việc có hợp đồng pháp lý."
Câu nói của thầy Mạnh giống như một viên đá ném vào mặt hồ đang yên ả.
Tối hôm đó, căn phòng thuê của Tố Nhiên trở nên chật chội hơn bao giờ hết. Bốn cô gái ngồi quây quanh chiếc bàn gỗ, trên bàn là bản dự thảo hợp đồng của đạo diễn Pierre.
"Theo lẽ thường, Nhất Hàm nên là trưởng đoàn," Hạ Tiểu Diệp lên tiếng trước, phá vỡ sự im lặng ngột ngạt. "Cậu ấy là đạo diễn, là linh hồn của các kịch bản."
Nhất Hàm nhìn vào bản hợp đồng, đôi mắt cô lấp lánh sự khao khát, nhưng cô chưa kịp lên tiếng thì Hoắc Giai Kỳ đã lên tiếng, giọng nói mang theo sự thực tế của một người lớn lên trong gia đình kinh doanh:
"Lần này không giống lần trước, Tiểu Diệp ạ. Dự án ở Vân Nam yêu cầu quản lý ngân sách cực kỳ khắt khe, làm việc với các đơn vị địa phương và cả việc giải quyết các sự cố hậu cần trên cao nguyên. Nhất Hàm là một đạo diễn thiên tài, nhưng cậu ấy quá cảm tính. Một người trưởng đoàn cần sự lạnh lùng và tính toán thực tế. Tôi đề nghị Tố Nhiên."
Tố Nhiên đang pha trà, tay bỗng khựng lại. Cô nhìn Giai Kỳ, rồi nhìn sang Nhất Hàm.
"Tố Nhiên có kinh nghiệm lăn lộn ở các studio, cậu ấy biết cách mặc cả tiền thuê thiết bị, biết cách quản lý thời gian và đặc biệt là rất bình tĩnh khi có sự cố," Giai Kỳ tiếp tục phân tích. "Nhất Hàm, nếu cậu làm trưởng đoàn, cậu sẽ bị xao nhãng giữa việc bảo vệ cái tôi nghệ thuật và việc phải lo xem hôm nay đoàn phim ăn gì, ở đâu. Hãy để Tố Nhiên lo phần 'đất', để cậu tự do bay trên phần 'trời'."
Gương mặt Nhất Hàm đanh lại. Với một kẻ luôn muốn nắm quyền kiểm soát tuyệt đối như cô, việc giao quyền quyết định cuối cùng cho người khác – dù đó là Tố Nhiên – là một điều cực kỳ khó chấp nhận.
"Ý cậu là tôi không có khả năng quản lý?" Nhất Hàm hỏi, giọng cô bắt đầu mang theo hơi lạnh.
"Không, ý tôi là cậu quá quý giá để lãng phí vào việc quản lý," Giai Kỳ thẳng thắn đáp trả.
Cuộc tranh luận kéo dài đến tận đêm khuya. Tiểu Diệp đứng giữa, hết nhìn người này lại nhìn người kia, lòng lo sợ sự rạn nứt vừa hàn gắn lại vỡ ra lần nữa. Tố Nhiên vẫn im lặng, cô nhấp một ngụm trà nguội, đôi mắt quan sát thái độ của Nhất Hàm. Cô biết, Nhất Hàm không phải là người ham quyền lực, nhưng Nhất Hàm sợ rằng nếu không nắm quyền, nghệ thuật của cô sẽ bị biến chất.
"Nhất Hàm," Tố Nhiên cuối cùng cũng lên tiếng, giọng cô trầm và chắc. "Nếu tôi làm trưởng đoàn, tôi cam kết sẽ không bao giờ can thiệp vào tầm nhìn đạo diễn của cậu, trừ khi nó đe dọa đến sự an toàn hoặc ngân sách của cả nhóm. Cậu có tin tôi không?"
Nhất Hàm nhìn Tố Nhiên. Trong đôi mắt của cô gái tỉnh lẻ ấy là sự kiên định của một tảng đá. Nhất Hàm hiểu rằng, để đi xa trong thế giới chuyên nghiệp này, cô cần một người như Tố Nhiên để bảo vệ mình khỏi những bụi bặm của thực tế.
"Được," Nhất Hàm thở dài, sự căng cứng trên đôi vai cô giãn ra. "Cậu làm trưởng đoàn. Nhưng nếu cậu vì tiền mà ép tôi cắt bỏ những cảnh quan trọng, tôi sẽ rút lui ngay lập tức."
Chuyến đi Vân Nam bắt đầu vào giữa tháng Hai. Khi máy bay hạ cánh xuống Côn Minh, rồi từ đó họ phải ngồi xe thêm tám tiếng đồng hồ để vào sâu trong các bản làng của người dân tộc thiểu số, thử thách thực sự mới bắt đầu.
Với tư cách trưởng đoàn, Tố Nhiên không còn được thảnh thơi cầm máy quay như trước. Cô phải cầm trên tay cuốn sổ tay dày đặc các con số. Ngay ngày đầu tiên, chiếc xe tải chở thiết bị gặp sự cố trên đường đèo. Tài xế địa phương đòi thêm một khoản tiền "phí dọc đường" vô lý.
Nhất Hàm nóng nảy định bước ra tranh luận về lẽ phải, nhưng Tố Nhiên đã ngăn cô lại. Tố Nhiên bước tới, lấy từ túi ra một bao thuốc lá ngon, đưa cho bác tài và bắt đầu nói chuyện bằng chất giọng bình dân, gần gũi của người lao động. Chỉ mười phút sau, bác tài không những không đòi thêm tiền mà còn vui vẻ giúp họ khuân vác thiết bị vào bản.
"Cậu thấy chưa?" Giai Kỳ huých tay Nhất Hàm. "Đó là lý do Nhất Hàm không nên làm trưởng đoàn. Cậu sẽ chỉ dùng lý lẽ nghệ thuật để nói chuyện với người lái xe tải thôi."
Nhất Hàm im lặng, lần đầu tiên cô thừa nhận sự khéo léo và thực tế của Tố Nhiên là một loại năng lực mà cô không có.
Tuy nhiên, đỉnh điểm của mâu thuẫn nảy sinh khi họ quay cảnh lễ hội lửa của người dân bản địa. Nhất Hàm muốn thuê thêm một cần cẩu (jib) để lấy được góc máy đại cảnh từ trên cao xuống, nhằm bắt trọn sự hùng vĩ của ngọn lửa giữa đêm đen.
"Chi phí thuê và vận chuyển cái cần cẩu đó từ thành phố lên đây sẽ chiếm hết 20% ngân sách dự phòng của chúng ta," Tố Nhiên nói sau khi kiểm tra bảng giá. "Chúng ta không thể làm vậy. Còn mười ngày quay ở phía trước, chúng ta cần tiền để phòng hờ sự cố sức khỏe cho cả đoàn."
"Nhưng không có góc máy đó, đoạn kết của bộ phim sẽ trở nên tầm thường!" Nhất Hàm gắt lên. "Tố Nhiên, cậu đã hứa sẽ không can thiệp vào nghệ thuật cơ mà?"
"Tôi không can thiệp vào nghệ thuật, tôi đang bảo vệ sự tồn tại của đoàn phim," Tố Nhiên vẫn giữ giọng bình tĩnh nhưng đanh thép. "Cậu có thể dùng flycam (drone) của Giai Kỳ, tuy hiệu ứng không bằng nhưng nó nằm trong khả năng của chúng ta."
"Drone không thể lấy được độ sâu trường ảnh mà tôi muốn!" Nhất Hàm đập tay xuống bàn kịch bản.
Không khí giữa hai người căng như dây đàn. Giai Kỳ và Tiểu Diệp đứng ngoài, không ai dám can thiệp. Đêm đó, Nhất Hàm bỏ bữa tối, cô ngồi một mình trên mỏm đá nhìn xuống thung lũng.
Tố Nhiên mang cho Nhất Hàm một bát canh nóng. Cô ngồi xuống cạnh bạn, giọng nhẹ nhàng hơn: "Nhất Hàm, cậu nhớ cái máy ảnh FM2 của tôi không? Nó cũ, nó thiếu nhiều tính năng hiện đại, nhưng nó dạy tôi rằng: người cầm máy giỏi nhất là người biết tạo ra điều kỳ diệu từ những gì mình đang có, chứ không phải từ những thiết bị đắt tiền nhất. Nếu cậu thực sự giỏi, cậu sẽ làm cho cảnh quay đó trở nên vĩ đại bằng chính góc nhìn của mình, chứ không phải bằng một cái cần cẩu."
Nhất Hàm khựng lại. Câu nói của Tố Nhiên chạm vào lòng tự ái của một người làm nghề, nhưng cũng đánh thức bản năng sáng tạo của cô. Cô nhìn bát canh đang bốc khói, rồi nhìn sang Tố Nhiên. Cô nhận ra rằng, vị trí trưởng đoàn của Tố Nhiên không phải là để kìm hãm cô, mà là để nhắc nhở cô về ranh giới giữa sự mơ mộng và thực tế.
Sáng hôm sau, Nhất Hàm không nhắc lại chuyện cái cần cẩu nữa. Cô cùng Giai Kỳ dành cả buổi sáng để chế tác một cái giá đỡ máy quay thủ công từ những cành tre chắc chắn và dây thừng. Với sự trợ giúp của Tố Nhiên trong việc tính toán trọng lực, họ đã tạo ra được một cú máy trượt dọc theo sườn đồi, tạo ra một hiệu ứng hình ảnh độc đáo và chân thực hơn cả những gì một chiếc cần cẩu công nghiệp có thể làm được.
Khi xem lại thước phim vừa quay, đạo diễn Pierre đã vỗ tay tán thưởng: "Tuyệt vời! Đây chính là sự sáng tạo của những người làm phim thực thụ. Các em không bị lệ thuộc vào công nghệ, các em làm chủ nó bằng trí tuệ."
Tiểu Diệp nhìn ba người bạn của mình đang cười rạng rỡ, cô thầm nghĩ: Có lẽ đây chính là hình hài của một đội ngũ chuyên nghiệp. Nhất Hàm là cái đầu, Tố Nhiên là đôi tay, Giai Kỳ là đôi mắt và cô... cô chính là trái tim để giữ mọi người gắn kết lại.
Chuyến đi Vân Nam không chỉ mang về những thước phim đẹp như tranh vẽ, mà còn giúp họ xác lập một trật tự mới. Họ hiểu rằng, trong một tập thể, không có vị trí nào là quan trọng hơn vị trí nào, chỉ có sự thấu hiểu và nhường nhịn mới giúp họ vượt qua được những vực thẳm của cái tôi cá nhân.
Kết thúc kỳ thực tế, Tố Nhiên đã bàn giao lại bảng chi tiêu với số dư đúng bằng dự tính ban đầu. Cô không chỉ bảo vệ được ngân sách, mà còn bảo vệ được tình bạn của họ khỏi những rạn nứt vì tiền bạc và quyền lực.
Trên đường trở về Bắc Kinh, Nhất Hàm dựa đầu vào vai Tố Nhiên ngủ say. Tố Nhiên nhìn ra cửa sổ máy bay, tay vẫn cầm cuốn sổ tay trưởng đoàn. Cô hiểu rằng hành trình phía trước sẽ còn nhiều lần cô phải đóng vai "ác", nhiều lần phải nói "không" với những ước mơ bay bổng của bạn mình để giữ cho cả nhóm được đứng vững trên mặt đất. Nhưng cô sẵn lòng làm điều đó, vì cô biết, chỉ có đứng vững trên đất, họ mới có thể cùng nhau nhìn lên bầu trời sao.