Nếu cuộc đời là một chuỗi các báo cáo tài chính, thì có lẽ chương này của Hoàng nên được đánh dấu bằng mực đỏ rực kèm dòng chữ: "Khủng hoảng nợ tín nhiệm".
Sau một ngày chạy Grab "lỗ vốn" vì tờ biên bản phạt, Hoàng thức dậy với tinh thần của một kẻ vừa trải qua một đợt lạm phát phi mã. Cậu chỉ còn đúng 20 ngàn đồng tiền mặt – con số định mệnh đưa cậu quay trở lại vạch xuất phát của ngày đầu tiên rời khỏi trường. Niềm hy vọng duy nhất để "tái cấu trúc tài chính" chính là việc Ngáo đi tiêm phòng về và cậu sẽ tiếp tục nhận lương dắt chó.
8 giờ sáng, Hoàng có mặt tại biệt thự của bà Hà. Vừa mở cổng, Ngáo không lao ra như một cơn lốc thường lệ. Nó ngồi đó, đeo một cái loa nhựa bảo vệ cổ (nhìn như một cái phễu khổng lồ), gương mặt toát lên vẻ trầm mặc như một triết gia vừa bị tước mất quyền tự do ngôn luận.
Cháu vào nhà giúp cô một lát. – Bà Hà nói, giọng có chút mệt mỏi – Cô có việc gấp phải ra ngân hàng, cháu trông nó ở trong sân nhé. Đừng dắt đi đâu cả, nó mới tiêm xong còn hơi mệt.
Bà Hà chỉ tay vào phòng khách sang trọng, nơi có bộ sofa da cá sấu và những bình gốm sứ trông có vẻ "đắt hơn cả tương lai của Hoàng", rồi dặn thêm:
Cháu cứ ngồi đấy xem tivi, uống nước. Cô đi khoảng một tiếng rồi về trả lương cả mấy ngày nghỉ cho cháu.
Lương cả mấy ngày nghỉ. Con số đó nhảy múa trong đầu Hoàng như những chỉ số chứng khoán xanh sàn. Cậu gật đầu lia lịa:
Dạ cô cứ yên tâm. Con sẽ áp dụng mô hình "giám sát tĩnh". Đối tượng sẽ được duy trì trong trạng thái nghỉ ngơi tối đa để phục hồi hệ miễn dịch.
Bà Hà vừa lái xe ra khỏi cổng, Hoàng thở phào nhẹ nhõm. Cậu ngồi xuống ghế, nhìn Ngáo. Con chó cũng nhìn cậu qua cái phễu nhựa. Một sự im lặng bao trùm. Hoàng nghĩ thầm: "Trông nó thế này chắc chẳng quậy phá gì nổi. Đây là cơ hội để mình ôn lại chút kiến thức về 'Kinh tế lượng', dù sao tri thức cũng là tài sản không thể bị tịch thu."
Hoàng lôi cuốn sổ ra, mải mê vẽ các biểu đồ hồi quy tuyến tính. Cậu đắm chìm trong thế giới của các biến số mà không nhận ra rằng "biến số Ngáo" đang âm thầm vận hành một kịch bản hủy diệt.
Cái phễu nhựa của Ngáo không chỉ để ngăn nó liếm vết tiêm, mà hóa ra còn là một công cụ... múc mọi thứ. Ngáo bắt đầu đi dạo quanh phòng khách. Nó phát hiện ra một thứ vô cùng hấp dẫn trên kệ thấp: Một xấp giấy tờ và một cuốn sổ tiết kiệm bà Hà để quên.
Khi Hoàng ngẩng đầu lên vì nghe thấy tiếng "xoèn xoẹt", tim cậu suýt chút nữa ngừng đập.
Ngáo! Dừng lại ngay! Đó là chứng chỉ tiền gửi! Đó là thanh khoản của chủ nhà! – Hoàng hét lên, lao tới.
Nhưng cái phễu của Ngáo đã làm nhiệm vụ của một chiếc gàu xúc. Nó ngoạm chặt lấy cuốn sổ tiết kiệm và mấy tờ hóa đơn điện nước. Thấy Hoàng lao tới, theo bản năng "phản xạ có điều kiện", Ngáo tưởng đây là trò chơi cướp cờ. Nó bắt đầu chạy.
"Rầm!". Cái phễu nhựa va vào chiếc bình gốm trang trí trên kệ. Chiếc bình lắc lư rồi rơi xuống thảm. May mắn thay, thảm dày nên bình không vỡ, nhưng nước trong bình tưới đẫm lên đống giấy tờ đang nằm trong mồm Ngáo.
Hoàng kinh hoàng nhìn cảnh tượng trước mắt. Cuốn sổ tiết kiệm của bà Hà giờ đây trông như một miếng bánh tráng trộn quá tay – nát bươm, sũng nước và in hằn dấu răng của một con Husky.
Mày có biết đây là hành vi phá hoại tài sản nghiêm trọng không? – Hoàng rên rỉ, tay run rẩy gỡ những mảnh giấy nát ra khỏi mồm con chó – Đây là 'niềm tin', Ngáo ơi! Mày vừa ăn mất niềm tin của tao với chủ nhà rồi!
Hoàng ngồi thụp xuống sàn, xung quanh là đống đổ nát của một sự nghiệp vừa mới nhen nhóm. Cậu bắt đầu vận dụng tư duy logic để cứu vãn tình hình: "Phân tích thiệt hại: Cuốn sổ tiết kiệm bị hỏng vật lý nhưng giá trị pháp lý vẫn tồn tại trên hệ thống ngân hàng. Giải pháp: Thành thật xin lỗi và đề xuất hỗ trợ bà Hà đi làm lại sổ. Chi phí cơ hội: Có thể bị đuổi việc và mất toàn bộ lương."
Vừa lúc đó, tiếng xe của bà Hà vang lên ngoài sân.
Bà bước vào nhà, nhìn thấy cảnh tượng Hoàng đang quỳ trên sàn, tay cầm đống giấy nát, bên cạnh là con Ngáo với cái phễu nhựa còn dính một mảnh hóa đơn điện lực.
Sự im lặng lúc này còn đáng sợ hơn cả tiếng sủa của Ngáo.
Hoàng... chuyện này là sao? – Giọng bà Hà run lên.
Dạ cô... – Hoàng lắp bắp, bộ não "biển muối" bỗng chốc cạn sạch ý tưởng hài hước – Xét về mặt quản trị rủi ro, con đã thất bại trong việc thiết lập hàng rào bảo vệ tài sản. Con Ngáo... nó không chủ đích phá hoại, nó chỉ đang thực hiện hành vi 'thẩm định giá trị' bằng miệng...
Thôi đủ rồi! – Bà Hà quát lên, giật lấy đống giấy nát – Cậu bảo cậu là sinh viên ưu tú, cậu bảo cậu có tư duy quản lý? Tôi tin tưởng cậu nên mới để cậu vào nhà. Giờ thì nhìn xem! Cuốn sổ này tôi vừa rút ra để chiều nay đi lo việc, giờ nó thế này đây!
Con xin lỗi cô. Con sẽ chịu trách nhiệm... con sẽ đi cùng cô ra ngân hàng...
Không cần! Cậu đi về đi. Tiền lương mấy ngày qua cô trừ vào công cô phải đi làm lại giấy tờ. Chúng ta chấm dứt hợp đồng ở đây. Cậu... cậu dắt con chó còn không xong thì làm được cái gì cho đời?
Câu nói cuối cùng của bà Hà như một nhát dao đâm xuyên qua lớp vỏ báp cuối cùng của Hoàng. Cậu lẳng lặng thu dọn sổ sách, cúi đầu chào rồi bước ra khỏi cổng. Ngáo nhìn theo cậu, khẽ rên lên một tiếng như thể nó cũng biết mình vừa gây ra một lỗi lầm không thể cứu vãn.
Hoàng đi bộ dưới cái nắng ban trưa, đầu óc trống rỗng. 150 ngàn đồng tiền lương mà cậu mong đợi đã tan biến. Tờ 20 ngàn cuối cùng trong túi dường như cũng đang nóng lên vì xấu hổ. Cậu nhận ra một sự thật nghiệt ngã: Trong kinh tế học, một khi tín dụng bị phá vỡ, việc khôi phục lại nó cần một cái giá đắt hơn gấp nhiều lần.
Cậu không về phòng trọ. Cậu đi lang thang ra phía bờ sông, ngồi xuống một bệ đá. Cậu nhìn những chiếc xà lan chở cát chậm chạp trôi qua.
Sao thế cháu? Thất nghiệp lần thứ hai trong tuần à? – Một giọng nói quen thuộc vang lên.
Hoàng quay lại, là chú xe ôm chiều qua. Chú đang dựng xe ở gốc cây gần đó để nghỉ trưa.
Chú ơi... con làm hỏng chuyện rồi. Con dắt chó cũng không xong, chạy Grab thì bị phạt, giờ thì bị người ta đuổi việc vì để chó cắn nát sổ tiết kiệm của họ. – Hoàng nói, giọng nghẹn lại.
Ông chú xe ôm mở bình tông nước ra, tu một ngụm rồi cười khà khà:
Chuyện nhỏ như con thỏ! Đời người ai chẳng có lúc làm hỏng chuyện. Chú hồi mới đi chạy xe còn giao lộn cả bà vợ của khách về nhà ông hàng xóm cơ mà. Quan trọng là cháu định làm gì tiếp theo? Ngồi đây khóc để nước sông dâng lên à?
Con không biết nữa chú. Con thấy mình đúng là lý thuyết suông. Con nói chuyện vĩ mô kinh khủng lắm, nhưng thực tế con chẳng bảo vệ nổi một cuốn sổ tay.
Ông chú vỗ vai Hoàng, bàn tay thô ráp và đầy hơi ấm:
Cháu biết vì sao cái ấm sứt vòi vẫn dùng được không? Vì người ta vẫn cần uống nước. Cháu làm hỏng cuốn sổ của bà kia, nhưng cháu vẫn còn cái đầu, còn đôi tay. Đời không có điểm số cháu ạ, chỉ có "điểm dừng". Nếu cháu dừng lại ở đây, thì cháu thua thật. Còn nếu cháu đứng dậy đi tìm việc khác, thì cái vụ cuốn sổ kia chỉ là một bài học phí rẻ mạt thôi.
Hoàng nhìn ông chú. Lời nói của ông không có thuật ngữ chuyên ngành, không có biểu đồ tăng trưởng, nhưng nó lại mang đến một sức mạnh kỳ lạ. Cậu nhìn xuống đôi bàn tay mình – đôi bàn tay đã từng chỉ biết cầm bút, giờ đây đã bắt đầu biết cảm nhận cái nắng, cái gió và cả cái đau của sự thất bại.
Chú ơi, chú có biết chỗ nào tuyển người làm công việc gì... mà không cần dùng đến lý thuyết không ạ? – Hoàng hỏi, ánh mắt bắt đầu có chút tia sáng.
Có chứ! Quán cà phê cuối phố đang tuyển chạy bàn đấy. Chủ quán hắc ám lắm, nhưng được cái lương trả theo ngày. Cháu có dám làm không? Hay lại sợ "mất hình tượng" sinh viên kinh tế?
Hoàng đứng phắt dậy, phủi sạch bụi trên mông quần:
Con không sợ nữa chú ạ. Hình tượng của con đã trôi theo cái mương thoát nước hôm nọ rồi. Giờ con chỉ cần... sống sót thôi!
Cậu bước đi, hướng về phía quán cà phê mà chú xe ôm chỉ. Sau lưng cậu, mặt trời đang đứng bóng, đổ những tia sáng gắt gỏng xuống vỉa hè. Hoàng nhận ra, niềm tin của bà Hà có thể đã mất, nhưng niềm tin vào bản thân cậu đang được nhào nặn lại, từ chính những mảnh vụn nát bươm của một buổi sáng thất bại.
"Chào mày, thế giới thực tại," Hoàng thầm nghĩ. "Tao đã sẵn sàng cho cú tát tiếp theo rồi."