Sau sự cố "đắm mình trong bùn" ở chương trước, Hoàng đã rút ra được một kết luận mang tính chất sống còn: Tri thức mà không có trải nghiệm thực tế thì chẳng khác nào một bảng cân đối kế toán chỉ toàn số liệu ảo. Sáng hôm nay, cậu tiếp tục công việc dắt Ngáo với một tâm thế khác – tâm thế của một kẻ đã nếm trải mùi vị của mương nước thải.
Hoàng đã chuẩn bị một kế hoạch tác chiến vô cùng tỉ mỉ. Cậu mở Google Maps trên chiếc laptop trước khi đi, ghi chép lại các cung đường có vỉa hè rộng, ít mèo hoang và đặc biệt là không có các công trình đang thi công dở dang. Cậu gọi đây là "Chiến lược tối ưu hóa lộ trình di chuyển an toàn".
Thế nhưng, ngay khi sợi dây xích được móc vào cổ, Ngáo đã chứng minh cho Hoàng thấy rằng: Trong thế giới của loài Husky, mọi loại định vị vệ tinh đều là rác rưởi so với định vị bằng... khứu giác.
Ngáo! Sang trái! Theo bản đồ, phía bên trái có công viên với mật độ cây xanh bao phủ 60%, rất thích hợp cho việc điều hòa thân nhiệt! – Hoàng vừa gồng mình giữ dây xích vừa ra lệnh.
Ngáo dừng lại, nhìn Hoàng bằng ánh mắt khinh bỉ của một kẻ nắm giữ bí mật vũ trụ. Nó khịt mũi một cái, rồi đột ngột quay ngoắt 180 độ, kéo Hoàng lao thẳng vào một con hẻm nhỏ hẹp, tối tăm và nồng nặc mùi mắm tôm từ quán bún đậu đầu ngõ.
Này! Sai lộ trình rồi! Con hẻm này không có trên hệ thống dữ liệu của tao! – Hoàng hốt hoảng hét lên.
Lực kéo của Ngáo mạnh đến mức Hoàng cảm tưởng như mình đang bị một chiếc xe đầu kéo dẫn đi trên đường ray. Cậu bị kéo qua những gầm xe tải, len lỏi giữa những hàng rào sắt, và cuối cùng dừng lại trước một bãi đất trống đầy cỏ dại. Ở đó, có một con Husky khác, màu đen trắng, trông cũng "ngáo" không kém, đang bị buộc vào một gốc cây.
Hai con chó bắt đầu màn chào hỏi bằng cách sủa váng trời và chạy vòng tròn quanh nhau. Sợi dây xích trong tay Hoàng nhanh chóng quấn chặt lấy chân cậu như một chiếc bẫy thú rừng.
Ngáo! Dừng lại! Đây là sự lãng phí tài nguyên thời gian không cần thiết! Chúng ta đang gặp rủi ro về mặt an toàn lao động! – Hoàng xoay như chong chóng, mặt đỏ gay vì vừa phải ghì chó vừa phải gỡ dây.
Trong lúc Hoàng đang loay hoay với mớ dây nhợ thì một ông lão mặc bộ đồ bà ba cũ kỹ, tay cầm điếu thuốc lá sâu, từ trong căn chòi gần đó bước ra. Ông nhìn Hoàng, rồi nhìn con Ngáo, bật cười khùng khục:
Cháu trai, đi dắt chó mà cứ như đi đánh trận ấy nhỉ? Cứ để nó chơi đi, nó tìm bạn nó đấy.
Hoàng chỉnh lại cặp kính đang xệ xuống mũi, thở dốc:
Dạ... chào ông. Nhưng con có lịch trình phải hoàn thành ạ. Theo tính toán, việc dừng lại ở đây 10 phút sẽ làm giảm hiệu suất vận động của nó xuống 15%.
Ông lão rít một hơi thuốc, nhả khói lên trời, ánh mắt nheo lại vì nắng:
Hiệu suất cái gì? Con chó nó đi dạo để nó vui, chứ có phải đi thi chạy đâu mà hiệu suất. Cháu dắt nó đi, hay cháu đang để nó dắt cháu đi tìm cái gì đó trong đầu cháu?
Hoàng khựng lại. Câu hỏi của ông lão như một gáo nước lạnh tạt vào cái tư duy kinh tế vốn dĩ luôn đòi hỏi mọi thứ phải có "kết quả đầu ra" của cậu. Cậu ngồi bệt xuống một tảng đá gần đó, nhìn Ngáo đang say sưa vờn nhau với người bạn mới.
Con... con chỉ muốn làm tốt công việc của mình thôi ạ. Con vừa bỏ học, con không thể thất bại ngay cả trong việc dắt chó được. – Hoàng cúi đầu, giọng bỗng chùng xuống.
Ông lão ngồi xuống bên cạnh, đưa cho Hoàng một chai nước lọc lạnh ngắt:
Học hành là chuyện cả đời, bỏ ở trường thì học ở vỉa hè. Nhìn con chó kia kìa. Nó chẳng biết bản đồ là cái gì, nhưng nó biết bạn nó ở đâu, nó biết chỗ nào có gió mát, chỗ nào có xương thơm. Nó sống bằng bản năng, còn cháu đang sống bằng những con số không có thật. Đôi khi, để về đích nhanh nhất, cháu phải chấp nhận đi lòng vòng một chút.
Hoàng đón lấy chai nước, uống một ngụm lớn. Cảm giác mát lạnh chạy từ cổ họng xuống dạ dày, làm dịu đi cái nắng gắt và cả cái tôi đang hừng hực lửa của cậu. Cậu nhìn Ngáo. Con chó bây giờ không còn lao đi điên cuồng nữa. Sau khi "giao lưu" xong, nó lững thững đi lại gần Hoàng, dụi cái đầu to đùng vào tay cậu, rồi nằm xuống bên cạnh, thè lưỡi thở hồng hộc.
Lần đầu tiên kể từ khi bắt đầu công việc này, Hoàng cảm thấy sự kết nối. Cậu không còn coi Ngáo là một "đối tượng quản trị" hay một "nguồn lực năng lượng dư thừa". Cậu thấy nó giống mình – một kẻ cô đơn giữa thành phố, đang cố gắng tìm kiếm niềm vui trong những điều nhỏ nhặt nhất.
Ông ơi, sao ông biết nó tìm bạn ở đây ạ? – Hoàng tò mò hỏi.
Chỗ này là "trạm dừng chân" của tụi nó. Chiều nào đứa nào đi ngang qua đây mà chẳng sủa vài tiếng. Đời mà con, có bạn có bè mới vui. Cháu cứ tin vào cái máy đó (ông chỉ vào cái điện thoại trong túi Hoàng), có ngày nó dẫn cháu xuống sông đấy. Cứ nhìn vào mắt con chó, nó sẽ dắt cháu đến chỗ cháu cần đến.
Hoàng mỉm cười, một nụ cười thực sự nhẹ nhõm. Cậu đứng dậy, phủi bụi trên quần.
Con cảm ơn ông ạ.
Hành trình lượt về không còn là một cuộc chạy đua vũ trang. Hoàng nới lỏng dây xích, đi theo nhịp bước của Ngáo. Cậu bắt đầu quan sát xung quanh. Cậu thấy những khóm hoa mười giờ nở rộ bên lề đường nhựa nắng cháy – thứ mà trước đây cậu chưa bao giờ để ý vì mải nhìn vào màn hình điện thoại. Cậu thấy bà bán xôi đang cười hiền hậu với khách, thấy những chú chim sẻ nhảy nhót trên dây điện.
Hóa ra, thế giới thực tế không đáng sợ như trong những kịch bản rủi ro của cậu. Nó chỉ đơn giản là đang vận hành theo một cách rất riêng, không cần đến tích phân hay đạo hàm.
Về đến cổng biệt thự bà Hà, Hoàng không còn trông như một kẻ vừa bước ra từ bão. Cậu điềm tĩnh, gương mặt dãn ra, thậm chí còn huýt sáo một điệu nhạc quen thuộc.
Bà Hà mở cửa, ngạc nhiên thấy con Ngáo đang đi bộ một cách rất "quý tộc" bên cạnh Hoàng:
Ơ, hôm nay hai đứa không đánh nhau à?
Dạ không cô. Con vừa điều chỉnh lại "tham số quản trị". Thay vì ép nó đi theo con, con chọn đi cùng nó ạ. – Hoàng đáp, tay nhận tờ 100 ngàn đồng.
Bước ra khỏi khu biệt thự, Hoàng không đi thẳng về phòng trọ. Cậu ghé vào một tiệm tạp hóa, dùng 20 ngàn đồng mua một gói mì tôm và hai quả trứng gà. Tài sản còn lại: 80 ngàn đồng cộng với 100 ngàn vừa nhận là 180 ngàn.
Nhưng giá trị lớn nhất mà cậu nhận được hôm nay không nằm ở những tờ tiền đó. Nó nằm ở bài học từ ông lão vỉa hè: Đừng bao giờ quá tin vào những định vị định sẵn trong đầu mình. Đôi khi, sự đi lạc lại chính là lúc ta tìm thấy đúng đường nhất.
Hoàng về đến phòng trọ, bật chiếc quạt điện cũ lên. Cậu lấy cuốn sổ tay ra, không ghi chép về đặc tính loài chó nữa. Cậu viết một dòng chữ lớn lên trang đầu tiên: "Đời không có điểm số, chỉ có những trải nghiệm thật."
Cạnh đó, dưới ánh đèn dầu le lói (để tiết kiệm điện), Hoàng bắt đầu bóc gói mì tôm. Bát mì đầu tiên sau khi thấu hiểu "định vị của Husky" có vị ngon lạ kỳ. Đó là vị của sự trưởng thành, một sự trưởng thành không đến từ sách vở, mà đến từ bụi bặm và những khóm hoa mười giờ bên lề đường.