Hoàng bước ra khỏi khu đô thị cao cấp khi ánh đèn đường bắt đầu vàng vọt đổ bóng xuống mặt lộ. Toàn thân cậu rã rời, bả vai mỏi nhừ vì những cú giật đột ngột của Ngáo, và đôi giày tây – thứ tài sản trang trọng cuối cùng – giờ đã mang một màu sắc "phong trần" không thể cứu vãn. Nhưng trong túi quần cậu, tờ 100 ngàn đồng và 50 ngàn tiền bồi thường bộ đồ bẩn đang nằm im lìm, mang lại một cảm giác nặng trịch và chắc chắn đến lạ kỳ.
Trên đường về phòng trọ, Hoàng ghé ngang qua một tiệm tạp hóa nhỏ. Cậu đứng tần ngần trước quầy hàng, đôi mắt đảo qua đảo lại giữa những gói mì tôm. Một thói quen cũ trỗi dậy: Hoàng bắt đầu nhẩm tính chỉ số CPI (Chỉ số giá tiêu dùng) cho một giỏ hàng cứu đói khẩn cấp.
"Gói mì hảo hạng này giá 5 ngàn, nếu mua 5 gói là 25 ngàn. Trứng gà 3 ngàn rưỡi một quả. Nếu mình áp dụng công thức tối ưu hóa dinh dưỡng trên một đơn vị tiền tệ..."
Cậu đứng đó lâu đến mức bà chủ quán phải hắng giọng hỏi:
Này cậu thanh niên, mua mì hay nghiên cứu thị trường đấy?
Hoàng giật mình, mặt đỏ lên. Cậu nhanh chóng chọn ba gói mì, hai quả trứng và một chai nước lọc. Khi thối tiền, Hoàng lại rơi vào trạng thái "đơ" nhẹ. Cậu nhìn tờ 10 ngàn và mấy tờ 2 ngàn lẻ trên tay bà chủ, nhẩm đi nhẩm lại phép tính 150 trừ 22 bằng bao nhiêu như thể đang giải một phương trình vi phân bậc hai. Bà chủ quán tặc lưỡi, nhét tiền vào tay cậu:
Khổ, trông tri thức thế mà tính tiền chậm hơn cả đứa cháu lớp 2 nhà tôi. Cầm lấy, đủ rồi đấy!
Hoàng lủi thủi đi về, thầm nghĩ: "Thối tiền lẻ thực chất là một dạng giao dịch tài chính tốc độ cao, lý thuyết kinh tế quốc tế không chuẩn bị cho mình tình huống này."
Về đến căn phòng trọ mười mét vuông, việc đầu tiên Hoàng làm không phải là nấu ăn, mà là mở điện thoại. Sau hai ngày tắt máy để "tìm tự do", cậu cảm thấy một sự thôi thúc kỳ lạ. Màn hình sáng lên, hàng loạt thông báo tin nhắn và cuộc gọi nhỡ đổ về như thác lũ.
Tin nhắn của bố: "Con có biết mẹ con khóc hết nước mắt không? Đồ ích kỷ!" Tin nhắn của mẹ: "Về đi con, bố mẹ không ép con học nữa, đừng bỏ đi như vậy." Và tin nhắn từ thằng bạn thân: "Lão giáo sư hỏi tên mày trong danh sách cấm thi rồi đấy, chúc mừng mày đã chính thức 'out trình' xã hội."
Hoàng tắt màn hình, đặt điện thoại sang một bên. Cảm giác tội lỗi dâng lên, đắng ngắt. Cậu nhìn quanh căn phòng tối tăm, chỉ có ánh đèn vàng hắt ra từ hành lang. Sự tự do mà cậu hăng hái tuyên bố trong bức tâm thư gửi bố mẹ giờ đây trông thật nhỏ bé và chật vật. Cậu nhận ra, tự do không phải là cắt đứt mọi liên lạc, mà là khả năng tự đứng vững để không trở thành gánh nặng cho người mình yêu thương.
Cậu bắt đầu đun nước bằng chiếc ấm điện cũ kêu o o như tiếng ve sầu mùa hạ. Trong lúc chờ nước sôi, Hoàng lôi cuốn sổ tay cũ ra, viết nguệch ngoạc: "Ngày thứ hai của sự tự do: Thu nhập 150k. Chi phí vận hành: 22k. Bài học: Husky không phải là chó, nó là một dạng năng lượng hạch tâm chưa được kiểm soát."
Nước sôi. Hoàng bẻ mì vào bát, đập thêm hai quả trứng – một sự xa xỉ mà cậu tự thưởng cho mình sau một ngày "lăn lộn vỉa hè". Mùi hương của mì tôm bốc lên, nồng nàn và chân thực đến mức làm khóe mắt cậu cay cay.
Đây không phải là bát mì mẹ nấu, cũng không phải bát mì ăn vội giữa giờ giải lao trên giảng đường. Đây là bát mì được mua bằng tiền mồ hôi, tiền của những cú ngã, tiền của mùi nước tiểu Husky trên giày và mùi bùn dưới mương.
Cậu bưng bát mì ra ban công nhỏ hẹp nhìn xuống con hẻm. Phía dưới, chú xe ôm ban chiều đang dọn dẹp lại chiếc xe cũ để chuẩn bị về nhà.
Chú ơi! – Hoàng gọi khẽ. Ông chú ngẩng đầu lên, thấy gã thanh niên "tri thức" đang bưng bát mì, ông cười hì hì:
Ăn cơm tối muộn thế con? Nay dắt chó có bị nó kéo xuống mương nữa không?
Dạ không chú, nay con dắt nó đi "ngoại giao" với bạn nó nên ổn lắm ạ. Chú đã ăn gì chưa?
Chú làm bát hủ tiếu gõ rồi. Đời chỉ cần tối về không đau lưng, làm bát hủ tiếu nóng là sướng hơn vua. Ăn đi cho nóng con ạ, giữ sức mai còn chiến đấu với con chó "ngáo" đó nữa!
Hoàng ngồi xuống sàn ban công, lụp xoụp húp một ngụm nước mì. Vị mặn, vị cay, vị nóng hổi lan tỏa. Cậu chợt nhận ra mình đang mỉm cười.
Ba năm học Kinh tế, cậu luôn nhìn biểu đồ tăng trưởng để đánh giá mức độ hạnh phúc của một quốc gia. Nhưng tối nay, mức độ hạnh phúc của Hoàng chỉ nằm gọn trong một bát mì tôm và lời động viên của một người lạ trên vỉa hè. Cậu nhớ lại những ngày ở trường, lúc nào cũng vội vã chạy theo các dự án, các cuộc thi, lo lắng về tương lai đến mức không bao giờ để ý rằng phía dưới cổng trường có một bà lão bán nước luôn mỉm cười, hay ngay bên đường có những khóm hoa mười giờ nở rực rỡ mỗi độ trưa về.
"Hóa ra trước đây mình sống quá nhanh nên không thấy được hoa mười giờ bên đường nở đẹp thế nào." – Hoàng lẩm bẩm.
Cậu húp cạn đến giọt nước mì cuối cùng. Cái bụng đói được lấp đầy mang lại một sự minh mẫn lạ thường. Cậu không còn thấy sợ hãi khi nhìn vào tin nhắn của bố mẹ nữa. Cậu sẽ không về ngay lúc này trong tư thế của một kẻ thất bại. Cậu sẽ ở lại, dắt con Ngáo, đi giao hàng, làm phục vụ... cậu sẽ học cái "giáo trình cuộc đời" mà cậu đã bỏ lỡ bấy lâu nay.
Hoàng đứng dậy, thu dọn bát đĩa. Cậu nhìn vào tấm thẻ sinh viên đặt trên bàn – tấm thẻ mà cậu đã suýt vứt đi ở cổng trường. Cậu cầm nó lên, cẩn thận kẹp vào ví. Không phải để sử dụng ưu đãi giảm giá, mà để nhắc nhở rằng cậu từng là một "tháp ngà" trống rỗng, và giờ đây, cậu đang bắt đầu xây dựng lại bản thân từ những viên gạch vỉa hè đầu tiên.
Đêm đó, Hoàng ngủ rất ngon, dù bả vai vẫn còn đau nhức. Trong giấc mơ, cậu thấy mình không còn đứng trên bục giảng nhận bằng khen, mà đang chạy thong dong trên một cánh đồng cỏ rộng lớn, cạnh bên là con Ngáo đang sủa vang, và phía xa, bố mẹ đang mỉm cười vẫy tay gọi cậu về ăn cơm.
Phần 1 kết thúc tại đây, khi chàng trai trẻ đã vượt qua cú sốc đầu tiên của sự tự do. Nhưng thực tế vốn dĩ là một "cú tát" còn đau hơn thế rất nhiều. Ngày mai, một rắc rối mới sẽ đến, khi bộ vest tri thức của cậu buộc phải đối mặt với một chiếc áo khoác xanh của nghề Shipper.