Sáng hôm nay, nông trại Chết Queo đón một bầu không khí khác hẳn mọi ngày. Tâm “Lý Thuyết” không cầm máy tính bảng, Linh “Mơ” cũng chẳng mang theo loa bluetooth. Thay vào đó, cả hai đứng nghiêm trang giữa sân, mắt dán chặt vào đối tượng đang nằm phơi bụng dưới gốc cây vú sữa: Hết Nước Chấm.
Con chó cỏ lai có gương mặt nghiêm túc như một vị thẩm phán đang trong kỳ nghỉ phép. Nó khẽ hé một bên mắt nhìn hai người chủ, rồi thản nhiên liếm nốt miếng thịt dính trên kẽ chân. Nó không biết rằng, trong cuốn sổ tay “Kế hoạch 5 năm” (phiên bản khôi phục sau vụ nổ tỏi ớt), Tâm đã dành riêng một trang cho nó với tiêu đề đầy tham vọng: Dự án K9 – Tối ưu hóa giám sát nông trại bằng trí tuệ động vật.
“Linh, em nhìn đi,” Tâm nói, tay cầm chiếc còi siêu âm tự chế từ ống nhựa. “Hết Nước Chấm có cấu trúc cơ bắp cực tốt, chỉ số thông minh quan sát (Visual Intelligence) vượt trội so với lũ chó trong xóm. Nếu chúng ta huấn luyện nó thành chó chăn gia súc (Herding Dog) theo giáo trình của trang trại ở Scotland, nó sẽ là cánh tay đắc lực giúp mình quản lý đàn vịt sắp tới.”
Linh gật gù, vẻ mặt tràn đầy hy vọng: “Anh nói đúng. Em cũng muốn nó trở thành một 'chú chó chữa lành'. Mỗi khi em mệt, nó sẽ mang nước lại cho em, hoặc ít nhất là không nhìn em như thể em là kẻ ngốc mỗi khi em nói chuyện với rau nữa.”
Tâm bước tới, thổi một tiếng còi choét chói tai. Hết Nước Chấm giật nảy mình, cái bụng trắng hếu lật ngược lại. Nó đứng dậy, nhìn Tâm với một vẻ mặt không thể nào... cạn lời hơn. Cái nếp nhăn trên trán nó co lại, đôi mắt nâu sẫm nhìn chằm chằm vào chiếc ống nhựa trên tay Tâm như muốn hỏi: “Anh rảnh lắm hả?”
“Bài học số 1: Hiệu lệnh vâng lời!” Tâm dõng dạc. “Hết Nước Chấm, LẠI ĐÂY!”
Con chó vẫn đứng yên. Nó thong thả bước lại gần một bụi cỏ tranh, nhấc chân sau lên đánh dấu lãnh thổ một cách chậm rãi, rồi quay đầu nhìn Tâm như thể đang thách thức: “Tôi bận rồi, anh gọi ai khác đi.”
“Đấy là nó đang kiểm tra địa bàn thôi anh!” Linh bào chữa, cô lấy ra một miếng xúc xích mang từ thành phố về. “Nhìn đây nè Hết Nước Chấm, lại đây với chị Linh, chị cho ăn nè!”
Thấy miếng xúc xích, đôi tai của Hết Nước Chấm dựng đứng lên. Nó bắt đầu đi lại phía Linh, nhưng với một vận tốc rùa bò và phong thái sang chảnh như đang đi trên thảm đỏ. Khi chỉ còn cách miếng mồi mười centimet, nó bỗng dừng lại. Nó nhìn Linh, nhìn miếng xúc xích, rồi nhìn sang Tâm đang lăm lăm cái dây xích tự chế.
Bản năng sinh tồn của một con chó cỏ từng sống sót qua bao mùa nắng mưa mách bảo nó rằng: Miếng ăn này có mùi bóc lột.
Nó không ăn. Nó quay sang nhìn luống rau muống xơ xác phía sau, rồi quay lại nhìn thẳng vào mắt Tâm. Ánh nhìn đó dài đến mức Tâm phải bối rối đẩy kính. Đó là ánh mắt khinh bỉ nguyên bản, không pha tạp, một sự phán xét dành cho những kẻ đã xịt rượu ớt vào chính mặt mình và nấu chín rau bằng âm nhạc của Mozart.
“Nó... nó đang nhìn anh kiểu gì vậy?” Tâm lắp bắp.
“Nó đang phê bình hệ thống quản trị của anh đó,” Linh thở dài.
Quyết không bỏ cuộc, Tâm bắt đầu bài huấn luyện cao cấp: Chăn vịt ảo. Anh lôi ra một quả bóng nhựa đỏ, ném mạnh về phía bờ mương. “Hết Nước Chấm! Đuổi theo! Bắt lấy vật thể đó!”
Quả bóng rơi xuống mương phát ra tiếng tõm. Hết Nước Chấm không chạy theo bóng. Nó đứng nhìn quả bóng trôi lờ lững theo dòng nước, rồi thản nhiên ngồi bệt xuống, lấy chân sau gãi tai một cách nhịp nhàng.
Đúng lúc đó, bác Sáu hàng xóm lại xuất hiện bên hàng rào dâm bụt. Bác cầm theo một rổ khoai lang, đứng nhìn cảnh tượng một người đeo nón năng lượng mặt trời đang ra lệnh cho một con chó đang... ngủ gật.
“Tụi bây lại diễn xiếc hả?” Bác Sáu cười khà khà. “Thằng Tâm, con chó đó là giống chó cỏ, nó chỉ biết giữ nhà với đi theo sau ngửi hơi người thôi. Mày bắt nó làm chó đặc vụ chi cho cực vậy con?”
“Dạ bác, cháu đang khai thác tiềm năng ẩn giấu của nó,” Tâm đáp, mồ hôi chảy ròng ròng qua lớp bảo hộ.
Bác Sáu tặc lưỡi: “Tiềm năng cái gì. Chó ở đây nó khôn theo kiểu của nó. Mày nhìn kìa.”
Bác Sáu huýt sáo một tiếng quen thuộc. Hết Nước Chấm đang lờ đờ bỗng chốc trở nên linh hoạt lạ thường. Nó chạy lại hàng rào, vẫy đuôi rối rít với bác Sáu. Bác quăng cho nó một miếng khoai lang nướng, nó bắt lấy trên không trung một cách điệu nghệ rồi nhai rồm rộp, đuôi ngoáy tít thò lò như cánh quạt năng lượng mặt trời của Tâm lúc mới mua.
Linh nhìn cảnh đó mà nghẹn lòng: “Nó theo bác Sáu luôn rồi anh Hai ơi!”
Tâm sụp đổ thực sự. Anh nhìn vào cuốn sổ tay, gạch bỏ dòng chữ "Chó chăn gia súc" và thay bằng: "Đối tượng ưu tiên ngoại giao bằng thực phẩm địa phương".
Buổi chiều, khi nắng đã dịu, hai anh em ngồi ở bậc thềm, mệt mỏi vì một ngày “huấn luyện” thất bại. Hết Nước Chấm lúc này mới thong thả đi tới. Nó mang theo một cái gì đó trong miệng.
“Kìa! Nó mang quà về cho mình kìa!” Linh reo lên.
Nó thả vật đó xuống chân Tâm. Là quả bóng nhựa đỏ lúc sáng? Không. Là chiếc máy tính bảng của Tâm vốn đã bị anh bỏ quên ngoài bờ mương từ vụ "chiến dịch kiến lửa". Chiếc máy giờ dính đầy sình lầy và dấu răng, màn hình đen thui không còn dấu hiệu sự sống.
Hết Nước Chấm nhìn cái máy, rồi nhìn Tâm, phát ra một tiếng kêu nhỏ trong cổ họng. Ánh mắt nó lúc này không còn khinh bỉ, mà mang một vẻ thương hại sâu sắc. Như thể nó đang muốn nói: “Cái thứ vô dụng này chỉ làm anh ngu ngốc thêm thôi, tôi mang nó về để anh đem đi vứt cho khuất mắt.”
Tâm cầm chiếc máy tính bảng lên, nhìn những vết răng gặm chi chít trên vỏ nhựa, bỗng nhiên anh bật cười. Một nụ cười chua chát nhưng đầy tỉnh ngộ.
“Linh à... Anh nghĩ con chó này nó đúng. Anh cứ mải mê với những kế hoạch trên màn hình này mà quên mất rằng con Hết Nước Chấm nó hiểu mảnh đất này hơn anh gấp vạn lần.”
Linh xoa đầu Hết Nước Chấm, lần này nó không tránh ra nữa mà để yên cho cô vuốt ve. “Hết Nước Chấm không muốn trở thành chó đặc vụ đâu anh Hai. Nó chỉ muốn mình là người nông dân bình thường thôi.”
Nắng tắt hẳn, bóng tối bao trùm nông trại. Tâm cầm chiếc máy tính bảng hỏng, ném nó vào đống phế liệu nhựa sau nhà. Anh ngồi xuống cạnh Hết Nước Chấm, vỗ nhẹ vào cái lưng săn chắc của nó.
“Được rồi, ông tướng. Từ mai tôi không huấn luyện ông nữa. Ông muốn khinh thường tôi cũng được, miễn là ông đừng bỏ nhà đi theo bác Sáu là tôi mừng rồi.”
Hết Nước Chấm nhìn Tâm, rồi khẽ liếm vào bàn tay đầy vết xước của anh một cái. Đó là nụ hôn đầu tiên của nó dành cho người chủ vụng về. Một sự tha thứ âm thầm cho những thảm họa mà anh đã gây ra.
Đêm đó, dưới mái hiên nhà lá, hai người và một con chó nằm cạnh nhau. Không có máy tính bảng, không có giáo trình Scotland, chỉ có tiếng côn trùng kêu râm ran và hơi thở đều đặn của sự sống. Linh nhận ra rằng, trong cái nông trại "Chết Queo" này, thứ duy nhất đang sống sót mạnh mẽ chính là những gì chân thật nhất.
Bài học của ngày hôm nay không nằm trong sổ tay. Đó là: Đừng bao giờ cố huấn luyện một con chó hiểu đời hơn mình.