Ánh nắng chiều bắt đầu xiên khoai qua kẽ lá, đổ những đốm vàng tròn trịa xuống nền đất nện dưới gốc đa cổ thụ đầu làng. Đây là "đại bản doanh" của chúng tôi, nơi mà người lớn thường ngồi nghỉ chân sau buổi cày, còn với lũ trẻ, đây chính là một công xưởng chế tác vũ khí tối tân nhất. Nếu chương đầu là sự khởi động đầy liều lĩnh dưới nắng trưa, thì chương này chính là lúc chúng tôi chuẩn bị "khí tài" cho những trận càn quét dài ngày của mùa hạ.
Gốc đa già xù xì, những cái rễ phụ rủ xuống như râu ông tiên, tạo thành những khoảng trống hoàn hảo để cất giấu kho báu. Thằng Tý "Sứt" từ đâu chạy tới, ném phịch một bó tre gai xuống đất. Những ống tre còn xanh, bóng loáng và thơm mùi nhựa mới.
"Hàng về rồi đây! Tao vừa xin được ông nội mấy đoạn tre cật, đảm bảo làm súng thụt thì kêu to phải biết!" – Tý vừa nói vừa nhe cái răng sứt đặc trưng, vẻ mặt tự hào như vừa lập được công lớn.
Công việc chế tác súng thụt bắt đầu. Thằng Bin, đứa khéo tay nhất hội, lấy ra con dao cau sắc lẹm mà nó "mượn tạm" của bà nội. Nó bắt đầu đo đạc, chặt tre thành từng đoạn dài khoảng một gang tay rưỡi để làm thân súng, và một đoạn nhỏ hơn làm tay cầm. Cái khó nhất của súng thụt không phải là chọn tre, mà là làm sao để cái "tống" (cần đẩy) phải vừa khít với lòng ống. Nếu lỏng quá, hơi sẽ thoát ra ngoài, tiếng nổ sẽ xì xì như tiếng thở dài của người già; nhưng nếu chặt quá, quả xoan sẽ bị kẹt, và khi cố thụt, ống tre có thể nứt toác làm đau cả bàn tay.
Tôi và cái Hẹ đảm nhận phần việc đi thu gom "đạn dược". Đạn của súng thụt chính là những quả xoan non xanh ngắt, tròn lẳn và cứng như đá. Chúng tôi leo lên cây xoan già sau đình, bẻ những chùm quả mọng nhất. Mùi nhựa xoan hăng nồng bám vào kẽ móng tay, một thứ mùi mà chỉ cần ngửi thấy là ký ức về những trận giả trận thật lại ùa về.
"Này, đừng chọn quả chín quá, nó nát đấy!" – Tôi nhắc cái Hẹ khi thấy nó hăm hở vặt cả những chùm xoan hơi ngả vàng.
"Biết rồi! Tao còn đang tìm thêm ít giấy bản để làm đạn sơ cua đây này. Thụt bằng giấy ướt kêu còn đanh hơn quả xoan nhiều." – Hẹ đáp, tay vẫn thoăn thoắt hái.
Dưới gốc đa, tiếng "cọc cọc" của dao chạm vào tre vang lên đều đặn. Thằng Bin đang tỉ mẩn vót cái tống sao cho tròn trịa nhất. Nó dùng một miếng mảnh sành vỡ để cạo sạch lớp vỏ ngoài, tạo độ nhẵn thín. Khi mọi thứ đã hòm hòm, nó lấy một quả xoan, tống vào đầu ống, rồi dùng cần đẩy mạnh một phát.
Póc!
Một tiếng nổ giòn tan, khô khốc vang lên, khiến con chim sáo đang đậu trên cành đa giật mình bay vút lên trời. Thằng Tý nhảy cẫng lên, reo hò phấn khích. Đó là âm thanh của chiến thắng, là tiếng pháo hiệu báo trước những trận đánh giả tưởng sắp diễn ra trên khắp các ngõ ngách của làng.
Nhưng súng thụt mới chỉ là một nửa của kho vũ khí. Vũ khí "tầm xa" mà chúng tôi khao khát nhất chính là chiếc ná cao su. Thằng Bin lôi từ trong bọc vải ra một chạc cây ổi hình chữ Y hoàn hảo. Để có được cái chạc này, nó đã phải rình rập ở vườn nhà ông trẻ cả tuần trời, đợi lúc ông đi vắng mới dám trèo lên tỉa trộm. Cái chạc cây được gọt vỏ sạch sẽ, hun qua lửa để tăng độ cứng và ngăn mối mọt.
"Thành, mày lấy dây chun vòng hôm nọ gom được ra đây." – Bin ra lệnh.
Tôi đưa cho nó một nắm dây thun đỏ, thứ mà chúng tôi phải nhặt nhạnh từ những túi nilon cũ hoặc đổi bằng những viên bi ve quý giá. Bin bện những sợi dây thun lại với nhau thành hai sợi dây chắc chắn, một đầu buộc vào chạc cây, một đầu buộc vào miếng da cũ lấy từ cái dép hỏng.
Nhìn chiếc ná cao su thành hình, tôi cảm thấy một sự sùng bái kỳ lạ đối với sự sáng tạo của chính mình. Ở miền quê nghèo này, chẳng ai mua sắm cho chúng tôi những món đồ chơi bằng nhựa xanh đỏ ở chợ huyện. Mọi thứ đều phải tự làm, từ con diều giấy dán bằng cơm nguội cho đến chiếc súng thụt, chiếc ná cao su. Nhưng chính vì tự làm, chúng tôi biết trân quý từng vết khứa trên thân tre, từng nút thắt trên sợi dây thun. Chúng không chỉ là đồ chơi, chúng là một phần cơ thể, là sự khẳng định bản lĩnh của mỗi đứa trẻ.
Khi bóng tối bắt đầu nhạt nhòa dưới chân gốc đa, "xưởng vũ khí" của chúng tôi cũng tạm thời đóng cửa. Mỗi đứa dắt một khẩu súng thụt vào cạp quần, tay cầm ná cao su, dáng đi oai vệ như những vị tướng vừa duyệt binh xong.
"Ngày mai, mục tiêu là vườn xoài nhà lão Bá nhé!" – Thằng Tý hạ lệnh, giọng đầy vẻ âm mưu.
Tôi nhìn xuống bàn tay lấm lem nhựa tre và nhựa xoan, lòng trào dâng một cảm giác khó tả. Những món vũ khí thô sơ này có thể chẳng là gì trong mắt người lớn, nhưng với chúng tôi, chúng chính là đôi cánh để bay vào thế giới của những cuộc phiêu lưu. Tiếng ve vẫn kêu, nhưng giờ đây nó không còn là tiếng gào thét của nắng nóng nữa, mà là tiếng kèn xung trận của một tuổi thơ rực rỡ sắp sửa bước vào những trận chiến không hồi kết.
Chúng tôi chia tay nhau ở ngã ba làng, cái bóng của bốn đứa trẻ kéo dài trên con đường đất đỏ, mang theo cả một "kho vũ khí" và những giấc mơ ngông cuồng của một thời để chớ.