Trần Mạnh Hùng lớn lên cùng tiếng sóng, nhưng không phải kiểu lớn lên êm ái.
Biển với anh không phải phong cảnh.
Biển là công việc, là miếng ăn, là thứ mỗi ngày đều phải đối diện bằng lưng trần và đôi tay chai sạn.
Con thuyền gỗ cũ neo ở bến là thứ duy nhất Hùng gọi là của mình. Nó không lớn, cũng chẳng đẹp. Thân gỗ sậm màu muối, vài chỗ đã nứt, được vá lại bằng những miếng kim loại thô kệch. Nhưng nó nổi. Và chừng nào còn nổi, Hùng còn sống được với biển.
Cha anh từng nói vậy.
Cha Hùng là dân đi biển cả đời. Một người đàn ông ít nói, uống rượu mạnh, ngủ chập chờn và chỉ thực sự tỉnh táo khi ra khơi. Ông hiểu biển theo cách rất bản năng: nhìn màu nước đoán thời tiết, ngửi gió biết có nên đi hay không.
Ngày cha mất, biển lặng.
Lặng đến mức bất thường.
Người ta bảo tai nạn. Dây neo cũ, sóng bất ngờ đổi hướng, thân người va vào mạn thuyền. Chết nhanh. Không đau. Nghe thì êm tai vậy, nhưng Hùng không tin.
Có những vết bầm trên người cha anh không giống tai nạn.
Có những khoản nợ mà trước đó không ai nhắc tới.
Nhưng Hùng không có thời gian để điều tra.
Tang chưa nguội, nợ đã gõ cửa.
Một đống giấy tờ, chữ ký nguệch ngoạc, con dấu đỏ chói. Người ta nói cha anh vay để sửa thuyền, để đầu tư chuyến đi xa. Lãi mẹ đẻ lãi con. Biển chưa kịp trả, người đã nằm xuống.
Hùng khi đó hai mươi mấy tuổi.
Quá trẻ để hiểu hết luật đời, nhưng đủ lớn để biết trốn không phải cách.
Anh ký.
Gánh.
Từ đó, mỗi sáng của Hùng bắt đầu sớm hơn bình thường. Ra khơi trước khi trời sáng hẳn, về khi mặt trời đã đứng bóng. Vai áo lúc nào cũng sậm màu nước biển. Tay lúc nào cũng có mùi cá tanh và dầu máy.
Cơ thể Hùng thay đổi rất nhanh.
Vai rộng ra, lưng dày lên, cánh tay nổi gân. Không phải kiểu đẹp được trau chuốt, mà là đẹp của lao động và chịu đựng. Mặt anh sạm nắng, đường nét sắc dần theo năm tháng. Ánh mắt ít cười hơn, nhưng nhìn rất thẳng.
Đàn ông làng chài hay nói:
“Thằng Hùng giống cha nó. Ít nói, nhưng lì.”
Hùng không phản bác.
Anh biết mình lì.
Lì vì không có đường lùi.
Biển không phải lúc nào cũng cho.
Có những chuyến về tay trắng. Có những hôm sóng lớn, lưới rách, máy trục trặc. Mỗi lần như vậy, Hùng chỉ im lặng sửa, không chửi thề, không than. Đời dạy anh rằng kêu ca không làm biển hiền hơn.
Những người đòi nợ bắt đầu xuất hiện thường xuyên.
Ban đầu là những cuộc nói chuyện “nhẹ nhàng”. Sau đó là ánh mắt dò xét con thuyền. Rồi những câu nói nửa đùa nửa thật:
“Bán thuyền đi, trả nợ cho xong.”
“Cố giữ làm gì, biển đâu phải của mình.”
Hùng chỉ cười nhạt.
Con thuyền là thứ duy nhất nối anh với cha, với biển, với chính mình. Bán nó khác nào tự chặt một phần thân thể.
Đêm xuống, bến thuyền vắng.
Hùng hay ngồi một mình trên boong, uống bia, nhìn mặt nước tối. Có những lúc mệt đến mức không nghĩ được gì nữa, chỉ thở đều theo sóng. Gió lùa qua áo, lạnh nhưng dễ chịu.
Có những đêm, anh nhớ lại lời bà nội kể năm xưa.
Chuyện người cá.
Hùng đã từng tin đó chỉ là cách người lớn dọa trẻ con. Nhưng càng lớn, càng ra biển nhiều, anh càng thấy có những thứ… không giải thích được.
Có lần, anh thấy mặt nước động dù gió không đổi.
Có lần, thuyền như được đẩy nhẹ đi khỏi một luồng nước xoáy.
Và có những đêm, anh có cảm giác rất rõ ràng:
mình không hề một mình trên biển.
Hùng không sợ.
Có lẽ vì đời anh đã đủ thứ để sợ rồi.
Anh yêu biển theo cách lặng lẽ. Không nói ra, không lãng mạn hóa. Biển cho anh sống, anh trả lại bằng sức lực và sự tôn trọng. Anh không đòi hỏi nhiều, chỉ mong mỗi chuyến đi đều có đường về.
Nhưng biển, giống như đời, không hứa trước điều gì.
Một buổi chiều, khi Hùng vừa cập bến, một người đàn ông lạ đứng chờ sẵn. Áo sơ mi gọn, giày sạch, ánh mắt không thuộc về làng chài.
“Anh Hùng?”
“Phải.”
“Đến hạn rồi.”
Câu nói đó không cao giọng. Nhưng đủ nặng.
Hùng nhìn người kia, rồi nhìn con thuyền phía sau lưng mình. Thân gỗ cũ, nhưng vẫn vững. Anh đặt tay lên mạn thuyền, cảm nhận độ nhám quen thuộc.
“Cho tôi thêm thời gian.”
Người kia cười mỏng:
“Biển không đợi ai đâu.”
Đêm đó, Hùng ra khơi một mình.
Không báo trước. Không tính toán kỹ. Chỉ biết phải đi, như thể nếu không đi thì sẽ ngạt thở. Trời không báo bão, nhưng gió có gì đó là lạ. Sóng cao hơn thường lệ, đập vào mạn thuyền nghe nặng tiếng.
Hùng đứng vững, tay siết bánh lái.
Anh không biết rằng, rất sâu dưới làn nước đen ấy, có một ánh nhìn đang dõi theo con thuyền gỗ quen thuộc.
Không phải của biển.
Mà của kẻ sớm muộn cũng bước ra khỏi bóng tối, phá vỡ mọi lề luật chỉ vì… một người đàn ông đứng thẳng lưng trước sóng.