Cái nắng tháng Tư sau khi đã "nướng" chín những củ khoai lang ngoài đồng bắt đầu dịu đi, nhường chỗ cho một buổi chiều oi nồng, lặng gió. Không khí hầm cập khiến mồ hôi trên lưng thằng Lành, thằng Đực và thằng Cò chảy ròng ròng, bết bát cả vào lớp áo vải thô đã sờn rách.
Nóng thế này thì chỉ có ra mương con rồng thôi tụi bây ơi! – Thằng Cò lên tiếng, tay giật giật vạt áo để tìm chút gió trời.
"Mương con rồng" là tên gọi thân thương mà đám trẻ trong làng đặt cho con mương dẫn nước chạy dọc theo cánh đồng phía Tây. Nước ở đây được dẫn từ đập lớn về, trong vắt và mát lạnh, chảy len lỏi qua những rặng tre xanh và những bờ cỏ mần trầu xanh mướt. Đối với đám trẻ quê, đó không chỉ là nguồn nước tưới tiêu cho ruộng đồng, mà còn là "công viên nước" xa xỉ nhất mà chúng có được.
Ba đứa lùa đàn trâu tới bãi cỏ gần bờ mương, mặc kệ cho lũ trâu thong dong gặm nhấm những ngọn cỏ non tơ. Chỉ chờ có thế, thằng Đực – vốn là đứa cầm đầu những trò nghịch ngợm – nhanh tay lột phăng chiếc áo may ô vàng ố, chỉ kịp hô lên một tiếng "Xung phong!" rồi lao mình xuống dòng nước.
Tùm!
Tiếng nước bắn tung tóe, kéo theo những tràng cười sảng khoái. Lành và Cò cũng không chịu kém cạnh, hai đứa nối đuôi nhau nhảy xuống, cảm giác cái mát lạnh chạy dọc sống lưng, xua tan cái nóng hầm hập và mùi khói rơm rạ vẫn còn bám trên da thịt.
Dòng mương không quá sâu, chỉ đến ngang hông một đứa trẻ mười tuổi như Lành, nhưng lòng mương rộng và nước chảy khá xiết, rất thích hợp cho những trận chiến không khoan nhượng.
Chia phe đi! Tao với thằng Cò một phe, thằng Lành một phe vì nó bơi giỏi nhất! – Thằng Đực ra lệnh, tay đã bắt đầu khum lại để thủ thế.
Chơi luôn! – Lành đáp trả, đôi mắt ánh lên vẻ tinh anh.
Trận "thủy chiến" bắt đầu. Những đôi bàn tay nhỏ bé biến thành những chiếc gáo nước lợi hại, hất từng đợt nước trắng xóa về phía đối phương. Tiếng nước đập "bạch bạch", tiếng la hét, tiếng cười vang động cả một góc trời. Lành bị hai đứa tấn công dồn dập, nước bắn vào mắt, vào mũi cay xè nhưng nó không hề bỏ cuộc. Nó lặn sâu xuống nước, bò sát dưới đáy mương rồi bất ngờ trồi lên ngay sau lưng thằng Cò, bồi cho cậu bạn một gáo nước chí mạng vào gáy.
Á! Thằng Lành chơi ăn gian! – Cò vừa cười vừa lau mặt, cố gắng phản công nhưng không kịp vì Lành đã lại lặn mất tăm.
Cạnh bờ mương, những rặng tre già nghiêng mình soi bóng xuống dòng nước, như những khán giả già nua đang lặng lẽ mỉm cười theo dõi lũ trẻ. Dưới chân mương, những đàn cá cờ, cá sặc nhỏ xíu hoảng sợ tản đi mỗi khi có một đợt nước xao động mạnh. Đôi khi, Lành dừng lại một chút, áp tai xuống mặt nước để nghe tiếng chảy rì rầm và tiếng "oặp" của một con cá quả đớp bóng đâu đó gần bụi lục bình.
Sau một hồi vùng vẫy đến mệt nhoài, cả ba đứa leo lên bờ, nằm vật vã trên bãi cỏ xanh mượt. Nắng chiều hắt lên những cơ thể nhỏ nhắn, gầy gò nhưng săn chắc.
Ê, tụi bây nhìn kìa! – Thằng Cò chỉ tay xuống dòng nước đang trôi chậm lại.
Một đám hoa mướp vàng rụng từ giàn mướp nhà ai đó trôi dạt vào bờ, trông như những chiếc thuyền vàng nhỏ xíu dập dềnh trên sóng. Lành nhặt một bông hoa lên, ngửi thấy mùi hương nhè nhẹ hòa quyện với mùi bùn non và mùi cỏ dại. Nó bỗng thấy lòng mình yên bình lạ lùng.
Ở dưới mương lúc này, nước bắt đầu trong trở lại sau khi bị lũ trẻ làm đục ngầu. Thằng Đực bỗng nảy ra ý tưởng mới:
Hay là mình mò trai? Tao thấy ở khúc mương này nhiều trai đồng lắm, mang về cho mẹ nấu cháo thì ngon tuyệt!
Ý tưởng ấy nhận được sự đồng ý tuyệt đối. Ba đứa lại lặn ngụp, nhưng lần này không phải để đánh trận mà là để tìm kiếm những "món quà" của dòng mương. Lành khéo léo dùng ngón chân sục sạo dưới lớp bùn mềm mại. Khi cảm nhận được một vật cứng, nhẵn, nó liền nín thở lặn xuống, đôi bàn tay sục sâu vào bùn và nhấc lên một con trai to bằng bàn tay người lớn, vỏ ngoài đen bóng, khép chặt như một bí mật của dòng sông.
Đến khi bóng tối bắt đầu nhen nhóm nơi chân trời, giỏ tre của thằng Cò đã nặng trĩu những trai và cả vài con cua đồng bướng bỉnh bị tóm gọn khi đang cố trốn vào hang.
Lành dắt trâu về nhà khi hoàng hôn đã tắt hẳn, chỉ còn lại những vệt màu tím thẫm vương trên mây. Người nó thơm nức mùi nước sông, mùi cỏ dại và cả mùi của sự tự do. Nó biết, đêm nay nó sẽ có một giấc ngủ thật ngon, và trong giấc mơ, nó sẽ lại thấy mình là một "vị tướng" trên dòng mương con rồng, cai quản cả một vùng trời tuổi thơ xanh biếc.
Bữa cơm tối nay chắc chắn sẽ thơm lừng mùi cháo trai nêm nhiều hành lá và tiêu sọ - cái vị ngọt thanh của dòng mương mà mẹ vẫn thường bảo: "Đó là sữa của đất mẹ nuôi lớn tụi con".