Trong vương quốc gầm bàn của tôi, mọi quy tắc đều đơn giản: nếu con kiến này chạm râu vào con kiến kia, đó là chào hỏi; nếu tôi chia cho Hải sún một viên kẹo, chúng tôi là bạn; nếu tôi làm vỡ cái bát, tôi xin lỗi (và có thể bị phạt một trận roi mây). Mọi thứ đều có nguyên nhân và kết quả rõ ràng như những đường vân trên mặt gỗ sồi. Thế nhưng, có một thế giới khác phía trên gầm bàn—thế giới của ba và mẹ—nơi mà những quy tắc bỗng trở nên rắc rối, xoắn vặn và đầy rẫy những mâu thuẫn mà cái đầu trẻ con của tôi không tài nào tiêu hóa nổi.
Người lớn có một biệt tài kỳ lạ: họ có thể biến những thứ rất nhỏ thành những thứ rất lớn, và biến những thứ rất vui thành những thứ rất buồn. Họ không đánh nhau bằng súng bẹ chuối hay kiếm tre như tôi và Hải sún. Họ đánh nhau bằng sự im lặng.
Đó là một buổi tối thứ Bảy, lẽ ra phải là khoảng thời gian của tiếng cười và mùi thơm của món cá kho tộ. Nhưng không khí trong nhà đặc quánh lại như một nồi bánh đúc quá lửa. Ba ngồi ở ghế sofa, mắt dán chặt vào tờ báo nhưng tôi dám cá là ba chẳng đọc chữ nào, vì ba đã lật trang đó năm lần trong vòng mười phút. Mẹ ở dưới bếp, tiếng bát đĩa va vào nhau không còn là giai điệu của bữa cơm mà nghe như tiếng binh khí chạm nhau lanh lảnh.
"Anh xem, cái hóa đơn tiền điện tháng này sao lại tăng vọt thế kia? Anh lại quên tắt máy lạnh khi ra khỏi phòng đúng không?" Tiếng mẹ vọng lên, không cao vút nhưng lạnh lùng như gió mùa đông bắc.
Ba thở hắt ra một hơi, gập tờ báo lại cái "phạch": "Có mấy chục ngàn bạc, em cứ làm như anh vừa đánh mất cả một gia tài không bằng. Cả ngày đi làm mệt mỏi, về nhà lại nghe càm ràm chuyện cỏn con."
"Chuyện cỏn con? Anh nói hay nhỉ! Cái gì cũng cỏn con, từ tiền điện, tiền học phí của con đến tiền giỗ chạp... Một mình tôi xoay xở với đống 'cỏn con' đó đấy!"
Tôi thu mình sâu hơn vào góc tối dưới gầm bàn. Ở đây, tôi có thể nhìn thấy đôi chân của ba đang nhịp nhịp đầy sốt ruột và đôi chân của mẹ đang đứng chôn chân nơi cửa bếp. Tại sao họ lại phải cãi nhau vì "mấy chục ngàn bạc"? Hôm trước, ba vừa mới mua cho tôi một con siêu nhân giá bằng năm cái hóa đơn tiền điện mà mẹ vẫn cười đấy thôi? Tại sao cùng là một số tiền, lúc thì nó là niềm vui, lúc lại là cái cớ để họ làm khổ nhau?
Tôi bò ra khỏi gầm bàn, rón rén đi đến cạnh ba: "Ba ơi, con có mười ngàn trong lợn đất. Ba lấy mà trả tiền điện đi, ba đừng cãi nhau với mẹ nữa được không?"
Ba nhìn tôi, cơn giận trong mắt bỗng chốc tan biến, thay vào đó là một nỗi buồn mênh mông. Ba xoa đầu tôi, bàn tay ba hơi run: "Không phải chuyện tiền đâu Tí. Con vào phòng chơi đi, chuyện của người lớn, con không hiểu được đâu."
Lại là câu nói ấy. "Con không hiểu được đâu." Đó giống như một bức tường vạn lý trường thành ngăn cách thế giới ngây thơ của tôi với thế giới đầy những cơn bão ngầm của họ. Tại sao người lớn lại thích biến cuộc đời thành một mê cung rồi nhốt chính mình và người thân vào đó?
Sáng hôm sau, tôi rủ Hải sún ra sau vườn. Tôi kể cho nó nghe về cuộc "chiến tranh lạnh" tối qua. Hải sún ngồi xổm, dùng một chiếc que bới đống lá rụng, vẻ mặt đăm chiêu như một vị hiền triết.
"Mày không biết đâu Tí ạ. Ba mẹ tao còn cãi nhau vì một cái... bát bẩn. Mẹ bảo ba lười, ba bảo mẹ kỹ tính quá mức. Tao thấy người lớn giống như mấy con dế mèn tao nuôi trong hộp ấy. Cứ nhốt chung một chỗ là thế nào cũng có đứa muốn nhe răng ra cắn đứa kia, dù trong hộp đầy cỏ ngon."
"Nhưng tụi mình là bạn, mình cũng ở chung một xóm, sao mình không làm khổ nhau như thế?" tôi thắc mắc.
Hải sún chống cằm: "Chắc là vì mình chưa biết lo đến 'tương lai'. Mẹ tao bảo người lớn làm khổ nhau vì họ sợ. Sợ nghèo, sợ mất mặt, sợ người khác hơn mình. Họ mang quá nhiều 'nỗi sợ' trên lưng nên cứ mỗi lần va chạm là họ lại xù lông nhím ra để tự vệ."
Câu nói của Hải sún làm tôi nhớ đến chú nhím nhỏ mà ông nội từng bắt được ngoài vườn. Nó hiền lành lắm, nhưng hễ thấy bóng người là nó cuộn tròn lại, để lộ ra những chiếc gai sắc nhọn. Hóa ra ba và mẹ tôi cũng đang "cuộn tròn" lại trong nỗi sợ của chính mình. Họ không muốn làm đau người kia, nhưng những chiếc gai của họ lại vô tình đâm nát niềm vui của gia đình.
Tôi quyết định phải thực hiện một "cuộc khảo sát thực địa" về hạnh phúc của người lớn. Tôi đến gặp ông nội khi ông đang tỉ mẩn tỉa những cành mai.
"Ông ơi, tại sao ngày xưa ông và bà không bao giờ cãi nhau?"
Ông nội dừng tay kéo, mỉm cười nhìn tôi qua cặp kính lão: "Ai bảo con là ông bà không cãi nhau? Có những lúc ông bà còn cãi nhau to hơn ba mẹ con bây giờ ấy chứ. Bà con từng giận ông đến mức bỏ về nhà ngoại cả tuần trời vì ông lỡ uống rượu say rồi làm hỏng bộ ấm chén yêu thích của bà."
"Thế sao cuối cùng ông bà lại làm hòa? Sao ông bà không làm khổ nhau mãi?"
Ông nội ngồi xuống ghế mây, ra hiệu cho tôi lại gần. "Bởi vì ông bà nhận ra rằng, chiến thắng trong một cuộc cãi nhau là chiến thắng thảm hại nhất. Con có thể thắng về lý lẽ, nhưng con sẽ thua về tình cảm. Sau này lớn lên, con sẽ thấy, giữ lấy một người khó hơn giữ lấy một lẽ phải rất nhiều. Người lớn làm khổ nhau vì họ quên mất rằng họ đang đứng cùng một phía, chứ không phải ở hai đầu chiến tuyến."
Tôi nhìn đôi bàn tay nhăn nheo của ông, chợt hiểu ra một điều: người lớn làm khổ nhau vì cái "tôi" của họ quá lớn. Họ muốn mình luôn đúng, muốn người kia phải thay đổi theo ý mình. Họ quên mất rằng tình yêu giống như việc trồng một cái cây, không thể bắt cái cây lớn nhanh bằng cách mắng mỏ nó, mà phải kiên nhẫn tưới nước và đón nhận cả những chiếc lá úa màu.
Chiều hôm đó, tôi rủ Hải sún và Tủn điệu lập một "biệt đội hòa giải". Chúng tôi hái những bông hoa mười giờ rực rỡ nhất, gấp những chiếc máy bay giấy đầy màu sắc. Trên cánh máy bay, tôi nhờ Tủn điệu (đứa viết chữ đẹp nhất) ghi lên những dòng chữ ngắn ngủi: "Mẹ ơi cười đi", "Ba ơi máy bay này không tốn tiền điện đâu".
Chúng tôi lén lén phi những chiếc máy bay đó vào phòng khách khi ba đang ngồi làm việc và mẹ đang lau dọn. Những chiếc máy bay giấy chao lượn, đáp nhẹ nhàng xuống sàn nhà.
Ba tôi nhặt một chiếc lên, đọc dòng chữ của con Tủn. Tôi thấy cơ mặt ba dãn ra. Mẹ cũng nhặt một chiếc khác, nhìn thấy hình vẽ ngệch ngoạc của tôi và Hải sún đang cầm tay ba mẹ.
Không gian im lặng một lúc. Rồi ba lên tiếng, giọng trầm và đầy chân thành: "Thôi, tôi biết lỗi rồi. Từ mai tôi sẽ chú ý hơn. Mình đừng giận nhau nữa, tội con."
Mẹ không nói gì, nhưng mẹ đặt chiếc máy bay lên kệ sách, ngay cạnh lọ hoa hồng. Mẹ khẽ thở dài, nhưng lần này là tiếng thở dài nhẹ nhõm. "Cơm chín rồi, cả nhà vào ăn thôi. Hôm nay có món sườn xào chua ngọt mà Tí thích nhất đấy."
Tôi nhìn Hải sún và Tủn điệu đang nấp sau cánh cửa, cả ba đứa cùng cười khúc khích. Một chiến thắng vang dội của "biệt đội máy bay giấy".
Nhưng tôi biết, sự hòa hòa bình này cũng giống như thời tiết mùa hè, có thể nắng rực rỡ nhưng cũng có thể bão nổi bất cứ lúc nào. Người lớn không phải là những vị thánh, họ là những đứa trẻ có thân xác to lớn đang phải học cách trưởng thành trong một thế giới khắc nghiệt.
"Mày thấy không," Hải sún nói khi chúng tôi ngồi dưới gốc khế ăn phần thưởng là mấy quả khế ngọt. "Thực ra người lớn rất dễ dỗ dành, giống như con mèo Nắng của mày vậy. Chỉ cần vuốt ve đúng chỗ là chúng nó hết xù lông ngay."
Con Tủn điệu lắc đầu: "Không đâu, chỉ là họ thấy xấu hổ trước mặt tụi mình thôi. Ba mẹ em bảo, có con cái là có thêm một cái phanh. Khi nào định lao vào nhau để cãi cọ, nhìn thấy con cái là họ phải đạp phanh lại."
Tôi ngẫm nghĩ về hình ảnh cái phanh. Hóa ra, tôi không chỉ là một vị hoàng đế gầm bàn, tôi còn là một cái phanh của gia đình. Một trách nhiệm nghe chừng thật nặng nề đối với một đứa trẻ vẫn còn đang mải mê với những viên bi.
Tại sao người lớn không tự làm phanh cho chính mình? Tại sao họ cứ phải đợi đến khi làm đau nhau, làm buồn lòng con cái rồi mới nhận ra mình đã đi quá xa?
Đêm đó, tôi nằm dưới gầm bàn, nhìn ra ánh trăng đang xuyên qua khe cửa. Tôi chợt thấy thương ba mẹ vô cùng. Họ phải gánh vác quá nhiều thứ trên vai: cơm áo, gạo tiền, kỳ vọng của xã hội, và cả nỗi lo cho tương lai của tôi. Trong cái guồng quay điên cuồng ấy, đôi khi họ đánh mất đi sự kiên nhẫn, đánh mất đi cái nhìn hiền từ mà họ dành cho nhau thời trẻ.
Họ làm khổ nhau không phải vì họ hết yêu nhau, mà vì họ đã quá mệt mỏi với thế giới bên ngoài. Và khi về đến nhà—nơi duy nhất họ được phép yếu đuối—họ lại vô tình trút những mệt mỏi đó lên người mà họ tin tưởng nhất.
Tôi lấy một tờ giấy, dùng bút chì vẽ một cái hình tròn thật lớn. Ở giữa, tôi vẽ ba, mẹ và tôi đang ôm nhau. Tôi ghi ở dưới: "Vùng không chiến tranh". Tôi dán tờ giấy đó ngay dưới gầm bàn. Đây sẽ là nơi trú ẩn an toàn của tôi, và cũng là lời nhắc nhở cho ba mẹ mỗi khi họ có ý định mang bão tố vào nhà.
Sáng hôm sau, tôi thấy ba giúp mẹ phơi quần áo. Mẹ cười, nụ cười làm những nếp nhăn nơi khóe mắt mẹ trở nên lấp lánh như những vì sao. Ba không còn dán mắt vào tờ báo nữa, ba cùng tôi tưới cây và kể cho tôi nghe về những kỷ niệm ngày xưa khi ba còn ở tuổi tôi.
"Ba cũng từng có một gầm bàn như của con đấy Tí," ba thì thầm. "Ở đó, ba đã ước rằng sau này khi lớn lên, ba sẽ không bao giờ quát tháo hay làm buồn lòng ai. Thế mà đôi khi ba lại quên mất."
Tôi nắm lấy tay ba: "Ba đừng lo. Mỗi lần ba quên, con sẽ phi máy bay giấy cho ba nhé."
Ba cười, nụ cười hiền lành và ấm áp nhất mà tôi từng thấy.
Tôi nhận ra rằng, người lớn làm khổ nhau vì họ là con người. Nhưng họ cũng làm lành với nhau vì họ là một gia đình. Sự mâu thuẫn là một phần của cuộc sống, giống như những nốt trầm trong một bản nhạc. Điều quan trọng không phải là cuộc đời có bao nhiêu nốt trầm, mà là chúng ta biết cách kết thúc bản nhạc bằng một giai điệu hòa hợp.
Tôi sẽ vẫn ở dưới gầm bàn này, quan sát, lắng nghe và đôi khi là can thiệp bằng những "vũ khí" ngây thơ của mình. Bởi vì tôi hiểu rằng, trong thế giới phức tạp của người lớn, niềm vui đôi khi cần được nhắc nhở bởi những hạt cát từ chiếc đồng hồ nhựa hay những dòng chữ viết sai chính tả trên cánh máy bay giấy.
Hải sún chạy sang, gọi với vào: "Tí ơi! Đi xem nhà thằng Tèo bị cháy... cháy nồi cơm vì ba mẹ nó mải cãi nhau kìa!"
Tôi thở dài, xỏ dép chạy ra. Lại một cuộc chiến nữa ở nhà hàng xóm. Có vẻ như "biệt đội máy bay giấy" của chúng tôi sẽ còn rất nhiều việc phải làm trong mùa hè này.
Nhưng không sao, chừng nào vương quốc gầm bàn của tôi còn giữ được sự bình yên, tôi tin rằng ánh sáng của nó sẽ len lỏi được qua những khe nứt của thế giới người lớn, chữa lành những vết thương không tên và nhắc nhở họ rằng: sống là để yêu thương, chứ không phải để thắng thua trong những câu chuyện "mấy chục ngàn bạc".
Tôi chạy theo Hải sún dưới nắng trưa, lòng thầm hy vọng rằng một ngày nào đó, khi chúng tôi lớn lên và có gầm bàn của riêng mình, chúng tôi sẽ đủ dũng cảm để không làm khổ nhau, để những hóa đơn tiền điện chỉ là những tờ giấy vô hồn, và để nụ cười luôn là thứ miễn phí nhất nhưng quý giá nhất trong mỗi gia đình.
Gió thổi qua rặng tre, tiếng lá xào xạc như lời thì thầm của đất mẹ: "Cứ lớn đi, lũ trẻ, nhưng đừng quên mang theo chiếc máy bay giấy trong tim mình nhé."