Sau khi đã xác lập được vương quốc của mình dưới gầm bàn, tôi nhận ra rằng một vị hoàng đế không thể chỉ sống bằng niềm tin và những con kiến. Một vương quốc thực thụ cần có nguồn nhu yếu phẩm dồi dào, mà cụ thể ở đây là kẹo. Ở xóm tôi, mọi con đường của những đứa trẻ đều dẫn về một nơi duy nhất: Tiệm tạp hóa của bà cụ Điếc.
Tiệm tạp hóa của bà cụ Điếc nằm ở đầu ngõ, nép mình dưới bóng một cây đa già mà rễ của nó trông như những con trăn khổng lồ đang cố nuốt chửng ngôi nhà. Gọi là tiệm tạp hóa cho oai, chứ thực chất đó chỉ là một gian hàng nhỏ xíu, tối lờ mờ, chứa đựng tất cả những thứ mà thế giới người lớn cho là "lặt vặt" nhưng với chúng tôi là cả một kho báu.
Bà cụ Điếc tên thật là gì thì chẳng ai biết, kể cả ba mẹ tôi. Mọi người gọi bà là cụ Điếc vì tai bà dường như đã đóng cửa với thế giới bên ngoài từ thời thực dân nào đó. Bà có một gương mặt nhăn nheo như quả táo tàu khô, đôi mắt đục mờ nhưng khi nhìn vào tiền lẻ của tụi tôi thì lại tinh tường một cách đáng sợ.
"Bà ơi, bán cho con hai đồng kẹo ú!"
Thằng Hải sún gào lên, âm thanh của nó có thể làm rung chuyển mấy cái lá đa nhưng bà cụ vẫn thản nhiên ngồi têm trầu. Bà chậm rãi quệt chút vôi trắng lên lá trầu xanh, động tác khoan thai như một nghệ nhân đang vẽ tranh truyền thần.
"Gì? Mua hành hả? Nay hành không có tươi đâu con," bà đáp lại bằng giọng khàn đặc, mắt vẫn không rời miếng trầu.
Hải sún đỏ mặt, nó hít một hơi thật sâu, lấy đà rồi hét lớn hơn nữa: "KẸO Ú! CON MUA KẸO Ú!"
Lúc này, bà cụ mới ngẩng đầu lên, nhìn chằm chằm vào cái miệng sún của nó rồi cười móm mém: "À, kẹo ú. Khổ quá, nói nhỏ thôi bà còn nghe được, hét thế thì đến ông trời cũng điếc theo bà mất."
Đấy là nghịch lý lớn nhất của tiệm tạp hóa này. Bạn càng hét to, bà càng không nghe thấy. Nhưng nếu bạn đứng đó thì thầm về một bí mật nào đó, có khi bà lại nghe thủng tận tâm can.
Bà cụ đưa bàn tay run rẩy vào chiếc lọ thủy tinh đục mờ. Trong đó là những viên kẹo ú màu hổ phách, gói trong giấy kiếng rẻ tiền nhưng tỏa ra một thứ ma lực khó cưỡng. Bà đếm từng viên một, chậm rãi đến mức tôi cảm thấy như thời gian đang bị bà kéo giãn ra như kẹo mạch nha.
"Một viên cho thằng Sún, một viên cho thằng Tí. Đây, bà cho thêm một viên vì hai đứa bay ngoan, không nghịch phá cây đa của bà."
Chúng tôi nhận lấy nắm kẹo như nhận lấy thánh chỉ. Đối với trẻ con, kẹo không chỉ là đồ ngọt, nó là một loại đơn vị tiền tệ của niềm vui. Một viên kẹo có thể dàn xếp một cuộc đánh nhau, có thể mua chuộc một bí mật, và có thể biến một buổi trưa nắng gắt thành một bữa tiệc hoàng gia.
Chúng tôi dắt nhau ra ngồi dưới gốc cây đa. Hải sún bóc vỏ kẹo bằng một sự trân trọng tuyệt đối. Nó bỏ viên kẹo vào miệng, má nó phồng lên một bên trông như bị quai bị.
"Này Tí, mày có thấy bà cụ Điếc giống như người canh giữ thời gian không?" Hải sún hỏi, giọng nhừa nhựa vì nước miếng và đường.
Tôi nhìn vào gian hàng tối om của bà cụ. Ở đó, những hộp diêm quẹt, những gói thuốc rẻ tiền, những cuộn chỉ xanh đỏ nằm xếp lớp lên nhau dưới một lớp bụi mỏng. "Chắc là vậy. Tao thấy trong đó cái gì cũng cũ. Ngay cả không khí trong tiệm của bà cũng có mùi của những năm một chín chín mấy."
"Ba tao bảo người già thường điếc vì họ không muốn nghe những chuyện phiền não của người trẻ nữa," Hải sún triết lý. "Có khi bà cụ giả vờ điếc đấy. Để khi mẹ mày sang than phiền về giá gạo, bà chỉ cần bảo 'Hả? Cái gì? Gạo nếp hay gạo tẻ?' là xong chuyện."
Tôi bật cười. Ý tưởng về một người lớn chủ động từ chối nghe những điều mệt mỏi nghe thật hấp dẫn. Nếu sau này tôi lớn lên, có lẽ tôi cũng sẽ giả vờ điếc. Tôi sẽ chỉ nghe tiếng chim hót, tiếng lá rụng và tiếng rao của chú bán kẹo kéo. Còn tiếng sếp mắng hay tiếng vợ càm ràm, tôi sẽ tự động chuyển sang tần số của "hành không được tươi".
Người lớn thường coi thường những tiệm tạp hóa nhỏ như của bà cụ. Họ thích vào những siêu thị rực rỡ ánh đèn ngoài phố huyện, nơi mọi thứ được dán nhãn bóng loáng và những cô nhân viên mỉm cười như máy móc. Nhưng ở siêu thị, bạn không thể mua được một viên kẹo bằng sự kiên nhẫn, và cũng chẳng có cô nhân viên nào cho thêm bạn một viên vì bạn "ngoan".
Thế giới của bà cụ Điếc là một thế giới của sự dư thừa tình cảm và sự thiếu hụt về công nghệ. Ở đó, chiếc cân đòn đã rỉ sét vẫn được dùng để đo lòng tin, và cái sổ ghi nợ của bà chính là cuốn nhật ký về sự vất vả của cả xóm.
"Mày có biết tại sao kẹo của bà lại ngon hơn kẹo ở thành phố không?" Tôi hỏi Hải sún.
Nó lắc đầu, mút kẹo chùn chụt.
"Vì nó có mùi của sự chờ đợi. Ở thành phố, mày đưa tiền là có kẹo ngay. Ở đây, mày phải đợi bà têm xong miếng trầu, phải đợi bà hiểu nhầm vài câu, rồi mới được cầm viên kẹo trên tay. Cái gì càng đợi lâu, khi có được càng thấy ngọt."
Hải sún gật gù: "Mày nói giống ông nội mày thế. Ông nội mày bảo rượu ngon là rượu chôn dưới đất mười năm. Chắc kẹo này bà cũng chôn dưới gầm giường mười năm rồi mới đem bán."
Tôi tưởng tượng ra cảnh dưới gầm giường bà cụ Điếc là một kho tàng kẹo ú khổng lồ, được ướp bằng mùi trầu không và tiếng thở dài của thời gian. Nghĩ đến đó, tôi thấy bà cụ thật đáng kính. Bà không chỉ bán kẹo, bà đang phân phát những mẩu ký ức ngọt ngào cho thế hệ chúng tôi, để sau này khi lớn lên, giữa những đắng cay của cuộc đời, chúng tôi vẫn còn một vị ngọt hổ phách để nhớ về.
Đúng lúc đó, mẹ tôi đi chợ về ngang qua. Mẹ xách một cái làn đầy cá và rau. Thấy hai đứa ngồi chầu chực dưới gốc đa, mẹ dừng lại, quệt mồ hôi trên trán.
"Lại ăn kẹo của bà Điếc đấy à? Coi chừng sâu răng hết cả lũ, sau này lại giống thằng Hải, cười một cái là thấy mùa thu tỏa nắng."
Hải sún ngượng ngùng che cái miệng thiếu răng lại. Tôi nhìn mẹ, bỗng thấy mẹ thật khác so với lúc ở nhà. Dưới nắng trưa, mẹ trông mệt mỏi nhưng đôi mắt mẹ lại dịu lại khi nhìn vào tiệm của bà cụ.
Mẹ bước vào tiệm, nói bằng tông giọng vừa phải (không quá to cũng không quá nhỏ): "Bà cho con một gói thuốc lào cho ông nhà."
Bà cụ Điếc nhìn mẹ, rồi không cần hỏi lại, bà lấy ngay gói thuốc Lào nằm ở góc khuất nhất. "Nay đi chợ sớm thế con? Thằng Tí nó ngoan lắm, nãy giờ ngồi đây không nghịch cây đa đâu."
Mẹ mỉm cười, một nụ cười thật sự, không có chút lo toan nào về giá vàng hay tiền điện. Mẹ trả tiền, rồi quay ra bảo chúng tôi: "Về thôi hai ông tướng. Sắp mưa rồi đấy."
Tôi ngạc nhiên nhìn lên trời. Trời vẫn xanh ngắt, nắng vẫn đổ lửa. Làm sao mẹ biết sắp mưa?
"Người lớn có một cái rada trong người," Hải sún thì thầm khi mẹ đã đi xa một đoạn. "Khi nào họ thấy mỏi lưng hoặc khi thấy kiến bò lên cao, họ sẽ biết mưa. Tao hy vọng là họ sai, vì nếu mưa, tiệm bà cụ sẽ đóng cửa, và thế giới sẽ trở nên buồn thối ruột."
Nhưng mẹ không sai. Chỉ mười lăm phút sau khi chúng tôi về đến nhà, bầu trời bỗng chốc sầm lại. Những đám mây đen từ đâu kéo đến, đặc quánh như nước mực đổ vào ly nước lọc. Gió bắt đầu thổi mạnh, làm những tàu lá chuối ngoài vườn đập vào nhau bôm bốp như tiếng vỗ tay của một gã khổng lồ nào đó.
Mưa đổ xuống. Đầu tiên là những hạt to và nặng, đánh "bộp bộp" trên mái tôn, sau đó là một màn nước trắng xóa xóa nhòa mọi ranh giới. Tôi ngồi bên cửa sổ, nhìn về phía đầu ngõ. Tiệm tạp hóa của bà cụ Điếc giờ đây chỉ còn là một bóng mờ trong màn mưa.
Tôi tự hỏi, trong cơn mưa này, bà cụ đang làm gì? Có lẽ bà vẫn ngồi đó, têm thêm một miếng trầu, nghe tiếng mưa rơi trên mái lá. Đối với bà, tiếng mưa chắc cũng giống như tiếng thì thầm của chúng tôi — bà không nghe thấy bằng tai, nhưng bà cảm nhận được nó bằng cả cơ thể đã đi qua bao nhiêu mùa mưa nắng.
Người lớn thường ghét mưa. Mưa làm ướt quần áo đang phơi, mưa làm đường xá lầy lội, mưa làm những chuyến công tác bị trì hoãn. Nhưng với trẻ con, mưa là một dịp để thế giới được rửa sạch. Những viên kẹo ú chúng tôi vừa ăn, những vết bụi trên tay, cả những nỗi buồn vô cớ đều bị nước mưa cuốn trôi đi hết.
"Ba ơi, mưa thế này thì giá vàng có xuống không ba?" Tôi hỏi khi thấy ba đang đứng nhìn ra sân với vẻ mặt đăm chiêu.
Ba quay lại, nhìn tôi rồi nhìn vào những hạt mưa đang nhảy múa trên sân gạch. Ba thở dài, nhưng lần này là một tiếng thở dài nhẹ nhõm.
"Mưa thế này thì lúa mới tốt con ạ. Lúa tốt thì lòng người cũng dịu lại. Giá vàng có lên hay xuống cũng không quan trọng bằng một mùa màng bội thu."
Tôi chợt nhận ra, người lớn đôi khi cũng rất mâu thuẫn. Họ lo lắng về những thứ xa xôi ở tận đâu đâu, nhưng cuối cùng, thứ làm họ bình tâm lại vẫn là những điều giản dị nhất: Một cơn mưa đúng lúc, một bữa cơm nóng, hay một đứa con hỏi một câu ngớ ngẩn.
Mưa tạnh dần khi buổi chiều đã xế bóng. Không khí sau cơn mưa thơm mùi đất ẩm và mùi cỏ dại bị vò nát. Tôi lại lén bò xuống gầm bàn. Ở đó, tôi tìm thấy một chiếc vỏ kẹo ú mà tôi đã bỏ quên từ lúc sáng.
Tôi cầm chiếc vỏ kẹo lên, nhìn qua lớp giấy kiếng màu hổ phách. Thế giới bên ngoài bỗng chốc hiện lên với một màu vàng óng ánh, ấm áp và ngọt ngào. Qua lớp giấy kiếng ấy, căn phòng khách cũ kỹ của nhà tôi trở nên lung linh như một cung điện. Ba đang đọc sách, mẹ đang khâu vá, và mọi thứ dường như đều được bao phủ bởi một lớp mật ong vô hình.
Đó chính là phép màu của tuổi thơ. Chúng ta có khả năng biến đổi thực tại chỉ bằng một mẩu giấy kiếng rẻ tiền. Chúng ta không cần những bộ lọc ảnh phức tạp như người lớn sau này, chúng ta chỉ cần một tâm hồn sẵn lòng nhìn cuộc đời qua màu của những viên kẹo.
Đêm đó, tôi nằm mơ thấy mình quay lại tiệm tạp hóa của bà cụ Điếc. Nhưng lần này, tiệm của bà không bán kẹo, bà bán những "Giờ Phút Không Lo Lắng". Bà đựng chúng trong những chiếc lọ thủy tinh lớn, và bà bán cho mọi người với giá chỉ một nụ cười.
Trong mơ, tôi thấy ba tôi đến mua một lọ "Yên Tâm", mẹ tôi mua một lọ "Thong Thả". Còn tôi, tôi mua một lọ "Mãi Mãi Là Trẻ Con". Bà cụ Điếc nhìn tôi, đôi mắt bà không còn đục mờ nữa mà sáng lấp lánh như những vì sao trên trời.
Bà bảo: "Cái này đắt lắm đấy Tí ạ. Con phải giữ gìn thật kỹ, đừng để nó bị rơi vỡ khi con bước ra khỏi gian hàng này."
Tôi ôm lọ thủy tinh vào lòng, cảm nhận được hơi ấm lan tỏa. Nhưng khi tôi vừa bước chân ra khỏi cửa tiệm, tôi bỗng giật mình tỉnh giấc bởi tiếng chuông báo thức từ phòng ba mẹ.
Trời đã sáng. Thế giới của người lớn lại bắt đầu chuyển động với những guồng quay quen thuộc. Tiếng xe máy nổ máy, tiếng bát đũa khua vào nhau, và tiếng tivi dự báo thời tiết.
Tôi thọc tay vào túi quần, hy vọng tìm thấy lọ thủy tinh trong mơ. Tất nhiên là nó không có ở đó. Nhưng thay vào đó, tôi chạm phải một viên kẹo ú cuối cùng mà tôi đã để dành.
Tôi bóc vỏ kẹo, bỏ vào miệng. Vị ngọt ngọt, thanh thanh lan tỏa nơi đầu lưỡi. Tôi mỉm cười, tự nhủ rằng dù thế giới bên ngoài có vội vã đến đâu, chỉ cần tôi còn giữ được vị ngọt này trong lòng, vương quốc của tôi sẽ không bao giờ sụp đổ.
Bà cụ Điếc có thể không nghe thấy tiếng hét của chúng tôi, nhưng bà đã dạy cho chúng tôi một bài học quan trọng hơn cả bảng cửu chương: Rằng hạnh phúc đôi khi chỉ là một viên kẹo hổ phách, một gốc đa già và một tâm hồn đủ tĩnh lặng để nghe thấy tiếng mưa rơi, ngay cả khi cả thế giới đang gào thét ngoài kia.
Tôi chạy ra sân, hít một hơi thật sâu không khí trong lành sau mưa. Hôm nay, tôi sẽ sang nhà Hải sún. Chúng tôi sẽ cùng nhau đi tìm xem cơn mưa tối qua có để lại kho báu nào dưới gốc cây đa không.
Bởi vì với trẻ con, mỗi ngày mới là một chương mới của một cuốn tiểu thuyết không bao giờ kết thúc, nơi mà nhân chính luôn là chúng tôi, và phản diện duy nhất là việc "phải lớn lên".