Khi những gốc rạ sau mùa gặt đã khô giòn dưới cái nắng hanh hao của buổi chớm thu, Đảo Vàng bỗng chốc trở nên xôn xao bởi một thứ âm thanh kỳ lạ. Đó không phải là tiếng gió rít qua kẽ lá tre, cũng không phải tiếng chim gọi bạn lúc hoàng hôn, mà là tiếng u u, trầm bổng của hàng trăm chiếc sáo diều đang đồng loạt thử giọng. Đây là thời điểm rực rỡ nhất trong năm, khi vương quốc của chúng tôi không còn giới hạn ở mặt đất bùn lầy mà vươn tận lên chín tầng mây xanh – ngày hội thả diều lớn nhất của vùng đất này.
Ở đây, thả diều không chỉ là trò chơi. Nó là một cuộc thi thố giữa những dòng họ, giữa những nhóm thợ thủ công lành nghề và giữa cả những đứa trẻ đang khao khát khẳng định mình. Một chiếc diều đẹp phải hội tụ đủ ba yếu tố: cái dáng thanh thoát như cánh chim đại bàng, cái thần của những nét vẽ rực rỡ, và quan trọng nhất là "cái tiếng" – âm thanh của bộ sáo gắn trên lưng diều.
"Đợt này tao sẽ chế một chiếc diều cánh phản, sáo phải là loại sáo ngũ, kêu vang tận sang phía bên kia dãy núi."
Thằng Tèo tuyên bố khi nó đang ngồi chẻ tre giữa sân, xung quanh là những mảnh giấy bản và cuộn dây gai to bằng cổ tay trẻ con. Sau chuyến ghé thăm của gánh xiếc rong, Tèo dường như có thêm động lực để tạo ra những điều kỳ diệu. Nó không còn hài lòng với những chiếc diều báo cũ dán bằng cơm nguội nữa. Lần này, nó muốn làm một "siêu phẩm" thực thụ.
"Sáo ngũ là năm cái sáo một lúc á? Mày có biết khoét lỗ sáo không mà nổ to thế?" – Tôi vừa giúp nó chuốt nan tre vừa hỏi.
"Học lỏm ông nội hết rồi! Sáo cái thì âm trầm như tiếng sấm, sáo con thì cao vút như tiếng sáo trúc. Khi năm cái cùng kêu, nó sẽ tạo thành một bản nhạc của thiên đình. Lúc đó, cả làng sẽ phải ngước mắt lên nhìn diều của mình." – Tèo say sưa diễn thuyết, tay vẫn đưa nhát dao sắc lẹm trên thân tre già.
Con Tí phụ trách phần trang trí. Nó không dùng mực tàu đen sì nữa mà xin được của mẹ ít bột phẩm màu đỏ và vàng. Nó vẽ lên mặt diều hình một con rồng đang vươn mình ra khỏi mặt nước, đuôi uốn lượn theo sườn nan.
"Tao sẽ vẽ thêm hai con mắt thật lớn ở đầu diều." – Tí nói, tay tỉ mẩn tô vẽ – "Để khi lên cao, con diều có thể nhìn thấy mọi ngóc ngách của Đảo Vàng, nhìn thấy cả ngôi miếu cổ và con đường chúng mình đi săn châu chấu."
Chúng tôi mất cả tuần để hoàn thiện chiếc diều. Đó là một tuần của những đêm thức trắng dưới ánh đèn dầu, tiếng dao vót tre lạch cạch hòa cùng mùi nhựa tre ngai ngái và mùi hồ dán thơm nồng. Khi chiếc diều hoàn thành, nó trông sừng sững như một cánh cửa bước vào thế giới khác. Bộ sáo được làm từ những ống tre già ngâm nước cả năm trời, được khoét miệng sáo tinh xảo để mỗi khi gió lùa vào, nó phát ra những thanh âm kỳ diệu.
Ngày hội thả diều diễn ra trên đỉnh đồi phía sau làng, nơi cao nhất của vương quốc, nơi mà gió lúc nào cũng lồng lộng như thể có những người khổng lồ đang quạt. Từ sáng sớm, con đường dẫn lên đồi đã rực rỡ màu sắc. Những người đàn ông lực lưỡng vác trên vai những chiếc diều dài tới ba, bốn mét, theo sau là lũ trẻ con chạy nhảy tung tăng, tay cầm những cuộn dây thừng to tướng.
Phong cảnh từ đỉnh đồi nhìn xuống thật ngoạn mục. Toàn bộ Đảo Vàng thu nhỏ lại như một bức tranh thêu. Những thửa ruộng đã gặt xong hiện lên một màu nâu xám, những rặng tre xanh ngắt bao quanh các xóm nhỏ như những bức tường thành, và dòng sông uốn lượn phía xa lấp lánh như một dải lụa bạc dưới ánh nắng.
"Chuẩn bị! Gió lên rồi!"
Tiếng hô vang lên. Từng chiếc diều một được tung lên không trung. Đó là một màn trình diễn của sức mạnh và sự khéo léo. Người thả phải biết nương theo sức gió, lúc nới dây, lúc thu lại để diều bắt được luồng khí mạnh nhất.
Chiếc diều của đội chúng tôi – "Hoàng Đế Đảo Vàng" – từ từ rời khỏi mặt đất. Thằng Tèo cầm dây, nó chạy lấy đà trên thảm cỏ khô, gương mặt căng thẳng và đầy quyết tâm.
"Thả đi Tèo! Gió mạnh lắm!" – Tôi hét lên, hai tay tung mạnh chiếc diều lên cao.
Cánh diều chao đảo một lát rồi bỗng nhiên rướn mình, vươn thẳng lên bầu trời xanh thẳm. Sợi dây gai căng ra, rung lên bần bật dưới sức kéo của gió. Và rồi, âm thanh kỳ diệu ấy bắt đầu vang lên. Tiếng sáo ngũ của Tèo bắt đầu "hát". Ban đầu là những tiếng trầm đục như tiếng trống từ xa, sau đó là những nốt cao vút, lảnh lót xuyên qua không gian.
"Nghe thấy không? Tiếng sáo của mình đấy!" – Tí nhảy cẫng lên, chỉ tay lên trời.
Trên bầu trời lúc này không còn là một khoảng không tĩnh lặng. Nó đã trở thành một đại nhạc hội của gió và sáo. Hàng trăm chiếc diều với đủ mọi hình dáng: diều cánh phản, diều cánh cốc, diều hình cá, hình chim... đua nhau khoe sắc. Những âm thanh cộng hưởng với nhau, lúc trầm, lúc bổng, lúc xôn xao như tiếng sóng biển, lúc lại âm u như tiếng gió đại ngàn.
Nhìn lên cao, tôi chợt thấy những chiếc diều không còn là vật thể do con người tạo ra nữa. Chúng dường như đã có linh hồn. Chúng đang khiêu vũ giữa mây trắng, đang kể cho bầu trời nghe về những giấc mơ của những người dân sống dưới mặt đất này. Người nông dân thả diều để cầu mong mưa thuận gió hòa, người già thả diều để tìm lại những ký ức tuổi thơ, và chúng tôi – lũ trẻ – thả diều để gửi gắm khát vọng thoát khỏi sự bao bọc của lũy tre làng.
"Mùi ơi, cầm hộ tao một lát! Tay tao sắp mỏi nhừ rồi!" – Tèo gọi, gương mặt đỏ bừng vì dùng sức.
Tôi cầm lấy cuộn dây. Một cảm giác mạnh mẽ truyền từ sợi dây vào lòng bàn tay. Đó không chỉ là sức nặng của một chiếc diều, mà là sức kéo của cả một bầu trời rộng lớn. Cảm giác như thể tôi đang nắm giữ một sinh mệnh nào đó đang khao khát được bay đi, được thoát khỏi mọi ràng buộc.
"Chúng mày có thấy mình nhỏ bé không?" – Con Tí bỗng ngồi xuống thảm cỏ, mắt vẫn không rời khỏi những chấm màu trên cao – "Ở dưới này mình cứ tưởng mình to lắm, nhưng so với cái diều kia, mình chỉ như một hạt cát thôi."
"Nhỏ bé nhưng mình lại điều khiển được cái to lớn đấy thôi!" – Tèo tranh luận – "Chính bàn tay nhỏ bé này đã vót nan, đã dán giấy, và giờ là đang giữ sợi dây. Nhỏ hay to không quan trọng, quan trọng là mình có dám để cho ước mơ của mình bay cao hay không."
Lời nói của Tèo khiến tôi suy nghĩ. Nhìn xung quanh, tôi thấy những người lớn tuổi trong làng đang đứng tụm năm tụm ba, ánh mắt họ hướng lên trời với một vẻ thành kính lạ kỳ. Những người đàn ông quanh năm lam lũ, lưng còng xuống vì gánh nặng của mồ hôi và ruộng đồng, giờ đây trông họ nhẹ nhõm đến lạ. Có lẽ, những chiếc diều ấy đang gánh bớt cho họ những lo toan, mang những muộn phiền của cuộc đời thả vào mây xanh.
Hội thi kéo dài đến tận chiều tối. Khi mặt trời bắt đầu lặn xuống sau dãy núi, bầu trời chuyển sang màu cam cháy, những cánh diều trở thành những bóng đen in trên nền trời rực rỡ. Âm thanh sáo diều lúc này nghe càng thêm sâu lắng, u u u u... như một lời tạm biệt mùa thu.
"Này, chúng mày có nghĩ diều sẽ bay mãi đến khi gặp được những người khổng lồ trên mây không?" – Tí hỏi.
"Nếu dây đủ dài, nó sẽ bay đến tận cung trăng đấy." – Tèo mơ mộng – "Lúc đó chị Hằng sẽ dùng sáo diều của mình để ru chú Cuội ngủ."
Nhưng thực tế không bao giờ đẹp như mơ mộng. Giữa lúc chúng tôi đang say sưa ngắm cảnh, một cơn gió xoáy bất ngờ từ thung lũng ùa lên. Những chiếc diều đang bay ổn định bỗng chốc chao đảo kịch liệt. Một vài chiếc diều nhỏ bị quấn dây vào nhau, tạo thành những đám rối hỗn loạn trên không trung.
"Cẩn thận Tèo! Dây của mình bị diều nhà lão Đẩu bên cạnh quấn vào rồi!" – Tôi hét lên.
Một cuộc "không chiến" bất đắc dĩ diễn ra. Hai chiếc diều lớn vướng vào nhau, xoay vòng như hai võ sĩ đang ôm lấy nhau giữa hư không. Dây gai miết vào tay tôi đau rát. Thằng Tèo cuống cuồng tìm cách nới dây để gỡ rối, nhưng sức gió quá mạnh đã làm mọi thứ trở nên vô vọng.
Một tiếng "phựt" vang lên, khô khốc và lạnh lùng.
Sợi dây gai của chiếc diều chúng tôi bị đứt.
Chúng tôi đứng lặng thinh. Chiếc diều cánh phản mang theo bộ sáo ngũ – niềm tự hào của cả tuần lao động – bỗng chốc mất đi sợi dây liên kết với mặt đất. Nó không rơi xuống ngay mà lộn vài vòng, rồi theo đà gió, nó bay vút đi, xa dần về phía cánh rừng rậm rạp phía sau ngôi miếu cổ.
Tiếng sáo ngũ vẫn vẳng lại, nhưng âm thanh nghe sao mà cô độc, buồn bã. U u... u u... rồi nhỏ dần, nhỏ dần cho đến khi chỉ còn là tiếng gió rít qua tai.
Con Tí rơm rớm nước mắt:
"Công sức của mình... bay mất tiêu rồi."
Thằng Tèo đứng im, tay vẫn giữ cuộn dây giờ chỉ còn một đoạn ngắn ngủn. Nó nhìn theo hướng chiếc diều biến mất, đôi mắt đượm buồn nhưng không có vẻ gì là tuyệt vọng.
"Đừng khóc Tí." – Tèo nói khẽ – "Diều của mình nó không mất đâu. Nó chỉ là muốn tự do thực sự thôi. Sợi dây của mình là tình yêu, nhưng đôi khi nó cũng là một cái lồng. Hôm nay, chiếc diều đã chọn bầu trời thay vì chọn chúng mình."
Chúng tôi lặng lẽ thu dọn những thứ còn sót lại. Đỉnh đồi lúc này bắt đầu thưa thớt người. Những chiếc diều khác cũng từ từ được thu về. Những người chiến thắng cười nói hỉ hả, nhưng cũng có nhiều người cùng cảnh ngộ mất diều như chúng tôi.
Khi đi xuống đồi, chúng tôi gặp ông giáo già đang tản bộ. Ông nhìn thấy cuộn dây đứt trên tay Tèo, khẽ mỉm cười:
"Lại để diều đi du lịch rồi hả các cháu?"
"Dạ, nó bay về phía rừng rồi ông ạ." – Tôi đáp.
Ông giáo dừng lại, nhìn về phía bóng tối đang bao trùm lấy cánh rừng xa xăm:
"Ngày xưa, ông cũng từng mất một chiếc diều quý nhất vào đúng ngày hội này. Lúc đó ông buồn lắm, cứ chạy theo mãi cho đến khi chân rớm máu. Nhưng sau này ông mới hiểu, việc một chiếc diều bay đi chính là cách nó trả ơn người làm ra nó. Nó mang những ước mơ của cháu đi khắp nơi, và ở một nơi nào đó, tiếng sáo của cháu sẽ làm thức tỉnh một tâm hồn nào đó đang cần được an ủi."
Lời của ông giáo giống như một liều thuốc xoa dịu nỗi đau trong chúng tôi. Đúng vậy, con diều không chết, nó chỉ là đang bắt đầu một hành trình mới không có sợi dây ràng buộc. Có lẽ đêm nay, giữa rừng già, tiếng sáo ngũ sẽ vang lên làm bạn với những loài chim đêm, với ngôi miếu cổ và với những linh hồn của đất đai.
Về đến nhà, Đảo Vàng đã chìm trong bóng tối. Nhưng âm thanh của sáo diều vẫn còn vang vọng đâu đó trong không gian, âm u và huyền bí. Tôi nằm trên giường, nhìn qua cửa sổ thấy bầu trời đầy sao. Tôi tự hỏi, giờ này chiếc diều của mình đang ở đâu? Nó có bị mắc kẹt trên cành cây nào không, hay nó vẫn đang bền bỉ bay đi tìm những chân trời mới?
"Mùi này, mai mình làm lại con khác nhé?" – Tiếng thằng Tèo thì thầm từ sân sau.
"Ừ, nhưng lần này tao muốn làm diều hình trái tim." – Tiếng con Tí đáp lại.
"Lần này tao sẽ khoét sáu lỗ sáo! Tiếng sẽ còn hay hơn nữa!" – Tèo lại bắt đầu "nổ".
Tôi mỉm cười. Tuổi thơ là thế, nỗi buồn đến nhanh nhưng cũng đi nhanh như những cơn gió thoảng qua cánh đồng. Chúng tôi không bao giờ đầu hàng trước những sợi dây đứt, vì chúng tôi biết rằng, chỉ cần trái tim còn khát vọng, bầu trời sẽ luôn có chỗ cho những cánh diều mới.
Đêm đó, tôi mơ thấy mình hóa thành một tiếng sáo diều, bay lượn trên khắp vương quốc Đảo Vàng. Tôi thấy bố mẹ đang ngủ ngon giấc sau một ngày vất vả, thấy những mầm lúa đang âm thầm vươn lên từ lòng đất, và thấy cả chiếc diều đã mất của mình đang đậu trên ngọn của cây đa cổ thụ, nhìn xuống chúng tôi với một cái nhìn bao dung.
Ngày hội thả diều đã qua, nhưng những cánh bay trong tâm tưởng chúng tôi thì chưa bao giờ dừng lại. Chúng tôi vẫn là những đứa trẻ của đất bẩn và bùn lầy, nhưng tâm hồn chúng tôi đã được nuôi dưỡng bởi âm thanh của gió và vẻ đẹp của sự tự do.
Sáng hôm sau, khi những tia nắng đầu tiên xuyên qua rặng tre, tôi thấy thằng Tèo đã ngồi sẵn ở gốc đa, tay cầm một ống tre mới tinh.
"Dậy đi Mùi! Tao vừa tìm thấy công thức làm miệng sáo mới rồi! Lần này đảm bảo tiếng diều sẽ làm cả vương quốc này phải kinh ngạc!"
Tôi bật dậy, cảm thấy lòng mình đầy ắp năng lượng. Một ngày mới lại bắt đầu trên Đảo Vàng, và chúng tôi lại tiếp tục công việc của mình – vót nan, dán giấy và thả những giấc mơ lên trời cao. Bởi vì chúng tôi biết, dù sợi dây có đứt bao nhiêu lần đi chăng nữa, bầu trời vẫn luôn ở đó, rộng mở và chờ đón những cánh bay của niềm tin.