Linh "Maps" nhìn chằm chằm vào màn hình chiếc máy tính bảng đắt tiền, nơi dấu chấm xanh đại diện cho cô đang nhấp nháy một cách tuyệt vọng giữa một vùng trắng xóa trên bản đồ. Theo lý thuyết quy hoạch mà cô được học ở nước ngoài, một con đường cấp đô thị phải có lộ giới rõ ràng, hệ thống thoát nước đồng bộ và vỉa hè dành cho người đi bộ. Nhưng thực tế trước mắt cô lại là một tập hợp các nghịch lý: con đường cô đang đứng ban sáng còn là nhựa phẳng, giờ đã là một cái mương lộ thiên bốc mùi nồng nặc.
Ứng dụng bản đồ thông minh nhất thế giới liên tục phát ra giọng nữ máy móc: "Vui lòng quay đầu lại. Vui lòng quay đầu lại". Linh lẩm bẩm: "Quay vào mắt à? Đằng sau là một cái xe rác đang kẹt cứng, đằng trước là cái hồ bơi bất đắc dĩ, quay đi đâu?"
Càng cố gắng cập nhật dữ liệu, thuật toán của ứng dụng dường như càng rơi vào trạng thái hoảng loạn. Nó bắt đầu gợi ý Linh đi xuyên qua... một bức tường gạch của nhà dân, hoặc kinh khủng hơn là yêu cầu cô "rẽ trái" vào đúng vị trí của một cái tủ điện đang xẹt điện lách tách. Cuối cùng, sau một hồi quay vòng vòng, màn hình máy tính bảng hiện lên một thông báo lỗi đỏ chót: "Dữ liệu không xác định. Tôi bỏ cuộc. Chúc may mắn!". Rồi nó tối đen như một sự tự sát trong im lặng.
"Tuyệt vời. Thậm chí cả trí tuệ nhân tạo cũng không chịu nổi cái thành phố này," Linh thở dài, nhìn xuống đôi giày cao gót đã lấm lem bùn đất.
Đúng lúc đó, tiếng động cơ quen thuộc lại vang lên. Chiếc xe máy "độ" của Minh "Google" xuất hiện, nhưng lần này anh không lướt qua mà dừng lại ngay cạnh cô. Trên thùng hàng sau xe là ba túi bún đậu mắm tôm đang tỏa mùi đặc trưng, thách thức mọi quy tắc vệ sinh đô thị.
"Sao thế kỹ sư? Thuật toán bị 'táo bón' à?" Minh thong thả gạt chân chống, lôi từ túi áo ra một chiếc điện thoại "cục gạch" đời cũ, loại mà người ta thường dùng để chọi nhau hơn là để lướt web.
Linh mím môi: "Máy của tôi bị lỗi định vị. Chắc là do khu vực này có từ trường cao hoặc... quy hoạch sai lệch quá nhiều."
Minh cười hắt ra một tiếng mỉa mai, đôi mắt nheo lại nhìn về phía xa: "Từ trường gì ở đây? Chỗ này là ngã ba 'Giải Phóng'. Cô biết tại sao gọi là Giải Phóng không? Vì cứ ai đi vào đây cũng đều muốn được giải phóng ra ngoài ngay lập tức nhưng không ai tìm được lối thoát."
Anh chỉ tay về phía một dãy nhà mọc lộn xộn phía trước: "Nhìn vào cái nắp cống kia đi. Cô thấy nó có gì lạ không?"
Linh quan sát kỹ. Cái nắp cống không nằm phẳng với mặt đường mà nghiêng một góc khoảng 30 độ, xung quanh là những vệt sơn xịt màu vàng ngoằn ngoèo. "Nó... bị sụt lún?"
"Sai rồi," Minh lắc đầu. "Đó là chữ ký của anh Lấp. Vết sơn vàng đó có nghĩa là: 'Tôi vừa đào xong chỗ này nhưng lười lấp bằng phẳng, chờ đội điện lực đến đào tiếp rồi lấp luôn một thể'. Nếu cô đi thẳng theo ứng dụng của cô, cô sẽ sụp đúng vào cái bẫy đó. Và tin tôi đi, cái mương dưới đó sâu đủ để cô không bao giờ muốn làm kỹ sư quy hoạch nữa đâu."
Linh cảm thấy một luồng điện chạy dọc sống lưng. Cô nhìn Minh, gã shipper trông có vẻ khắc khổ nhưng lại sở hữu một kho tàng kiến thức thực tế mà không trường đại học nào dạy. "Vậy... giờ tôi phải đi đâu?"
Minh thở dài, lách xe lại gần cô: "Lên xe đi. Tiện đường tôi đi giao bún đậu qua quận Rối Rắm, tôi thả cô ở trạm xe buýt. Nhưng nói trước, ngồi xe tôi thì đừng có tin vào trọng lực. Ở Thành Phố Z, trọng lực chỉ là một khái niệm tương đối khi xe vấp phải ổ voi."
Linh do dự một giây, nhìn lại chiếc máy tính bảng đã "chết lâm sàng" rồi tặc lưỡi leo lên sau xe Minh. Ngay khi anh nhấn ga, chiếc xe thực hiện một cú ngoặt gấp vào một con hẻm chỉ rộng chừng 80cm. Linh hét lên khi thấy khuỷu tay mình suýt chạm vào một cái bàn thờ thiên của nhà dân đặt ngay sát lối đi.
"Anh đi đâu thế? Đây là ngõ cụt mà!"
"Ngõ cụt với người thường, nhưng là cao tốc với tôi," Minh bình thản đáp. Anh lái xe luồn lách qua những sợi dây phơi quần áo, vòng qua một ông cụ đang ngồi gọt hoa quả, và thậm chí là đi xuyên qua cả... một quán phở đang nghi ngút khói. Linh kinh ngạc nhận ra, những con hẻm này như những mạch máu li ti của thành phố, chúng kết nối với nhau theo một trật tự mà bản đồ chính thức không bao giờ ghi nhận.
"Này, làm sao anh nhớ được tất cả những lối này?" Linh hỏi, giọng run run vì chiếc xe vừa nhảy qua một cái gờ giảm tốc tự chế bằng xi măng.
Minh không quay lại, giọng anh chìm trong tiếng gió: "Cô nhìn bằng vệ tinh, còn tôi nhìn bằng nỗi đau của bộ giảm xóc. Mỗi cái ổ gà tôi vấp phải là một bài học địa lý. Mỗi con hẻm cụt tôi lùi xe lại là một lần cập nhật dữ liệu. Thành phố này không đứng yên để cô vẽ bản đồ đâu, Linh ạ. Nó thở, nó đào, nó lấp, và nó... mọc thêm mỗi ngày."
Minh dừng xe đột ngột trước một trạm xe buýt có mái che bị nghiêng hẳn sang một bên. "Đến rồi. Đi tuyến 01 là về được trung tâm. Nhớ nhé, nếu thấy xe buýt đi vào đường cấm thì đừng ngạc nhiên, đó là vì đường đúng của nó đang bị anh Lấp mượn để đặt ống cống."
Linh bước xuống xe, chân vẫn còn run. Cô nhìn Minh, định nói lời cảm ơn nhưng anh đã kịp rồ ga phóng đi, để lại một câu nói lửng lơ: "Về nhà thì vứt cái máy tính bảng đó đi cho rảnh nợ. Ở Thành Phố Z, khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm không phải là đường thẳng, mà là đường... không tắc. Mà đường không tắc thì chỉ có trong mơ hoặc trong túi áo của shipper thôi!"
Linh đứng nhìn theo cái bóng gầy nhom của Minh mất hút sau làn khói bụi. Cô mở máy tính bảng lên một lần nữa. Màn hình chợt sáng lại, hiện lên một dòng tin nhắn hệ thống: "Bạn đã đến đích". Linh nhìn quanh, đích của cô là một trạm xe buýt cũ kỹ bên cạnh một cái cột điện đầy quảng cáo khoan cắt bê tông. Cô nhận ra, dường như cái logic "phi vật lý" của Minh vừa mới thắng một bàn trước trí tuệ nhân tạo của cô.
Trong sổ tay của Minh lúc đó ghi: "Ngày 17, cứu một mạng kỹ sư khỏi hố tử thần của anh Lấp. Khấu hao xe: 20%. Niềm vui: 0%. Vì cô ta vẫn chưa trả tiền ship cho quãng đường đi nhờ."
Hạ tầng của Thành Phố Z vẫn thế, vẫn là một mê cung mì tôm rối rắm, nhưng hôm nay, trong lòng Linh đã bắt đầu nảy sinh một nỗi nghi ngờ to lớn về những bản vẽ thẳng tắp trên bàn làm việc của mình.