Nếu ông Xoay là kiến trúc sư của những giấc mơ trên giấy, thì bà Tám Cắt chính là "Tổng tư lệnh" hạ tầng thực tế của Thành Phố Z. Quán trà đá của bà nằm ngay ngã ba "tử thần", nơi một nhánh đường dẫn ra đại lộ, một nhánh dẫn vào khu ổ chuột, và nhánh còn lại dẫn thẳng vào... gầm cầu vượt xây dở.
Minh tấp xe vào lề, gạt chân chống một cách thiện nghệ. Anh không cần gọi món. Một ly trà đá ít đường, nhiều đá, kèm theo một đĩa hạt hướng dương đã được đặt sẵn trên chiếc bàn gỗ mục.
"Hôm nay trễ 5 phút nhé Minh 'Google'. Kẹt ở Ngã tư Bát Quái hay vướng hố ga thằng Lấp?" Bà Tám hỏi, tay vẫn thoăn thoắt rót trà, mắt không rời khỏi dòng người đang chôn chân giữa nắng nóng.
"Cả hai, cộng thêm một cô kỹ sư mơ mộng nữa," Minh thở dài, nốc cạn ly trà như thể vừa đi băng qua sa mạc. "Bà Tám, đơn hàng trà sữa tới khu đô thị Song Song có lối nào không? Đường lớn đang kẹt cứng vì một cái xe bồn chết máy ngay giữa vòng xoay."
Bà Tám nhếch mép, nụ cười đầy bí hiểm của một kẻ nắm giữ chìa khóa vạn năng. Bà lôi từ dưới gầm bàn ra một tấm bản đồ. Đó không phải là bản đồ in từ nhà xuất bản, mà là một tờ giấy xi măng chằng chịt những nét vẽ tay bằng bút bi thiên long, kèm theo những ghi chú kiểu: "Chỗ này có chó dữ", "Nhà này hay để chậu hoa giữa lối đi", "Phòng khách ông Tư – chỉ mở cửa từ 2h đến 4h chiều".
"Muốn nhanh thì phải trả phí. Một gói thuốc lá và bí mật về cái nắp cống chỗ anh Lấp hôm nay," Bà Tám ra điều kiện.
Minh thảy gói thuốc lên bàn, hạ thấp giọng: "Xe ông Xoay vừa sụp cống anh Lấp. Sụt lún 30 phân, gãy trục trước. Tình báo cho biết ông ấy đang định ký lệnh đào toàn bộ khu này lên để... tìm nguyên nhân."
Mắt bà Tám sáng lên. Tin tức ở Thành Phố Z còn quý hơn vàng. Bà gõ gõ ngón tay vào một điểm trên bản đồ: "Nghe đây. Đi vào hẻm 402, đến cuối hẻm thấy cái cổng sắt màu xanh có treo giỏ lan giả thì bấm còi ba phát. Nhà đó là nhà bà Sáu 'Điếc'. Cứ dắt xe xuyên qua phòng khách nhà bà ấy, ra cửa sau là thông thẳng sang sân thượng khu tập thể cũ. Từ đó có cái dốc tự chế dẫn thẳng xuống đường nội bộ khu Song Song. Tiết kiệm được 7 cây số đường vòng."
Minh nhíu mày: "Dắt xe qua phòng khách nhà người ta? Bà Sáu không mắng à?"
"Bà ấy điếc rồi, lo gì. Với lại bà ấy đang bận xem phim Ấn Độ, một nghìn tập chưa xong đâu. Chỉ cần đừng làm đổ bình trà của bà ấy là được."
Minh đứng dậy, định rời đi thì thấy một bóng dáng quen thuộc đang thất thểu đi bộ tới. Là Linh "Maps". Trông cô còn thảm hại hơn lúc nãy: đôi giày cao gót đã mất một bên gót, chiếc váy công sở dính đầy bùn bắn từ một vũng nước cống.
"Lại gặp nhau à? Thuật toán chưa đưa cô về nhà được sao?" Minh mỉa mai.
Linh nhìn Minh bằng ánh mắt cầu cứu, rồi nhìn sang bà Tám. Cô kinh ngạc khi thấy tấm bản đồ "xuyên không" trên bàn. "Đây là... bản đồ gì thế này? Tại sao nó lại ghi là đi xuyên qua phòng khách?"
Bà Tám cười hô hố: "Cô bé, đây là 'hạ tầng linh hoạt'. Trong cái thành phố này, khi các ông quy hoạch quên vẽ đường, thì dân chúng tôi tự mở đường. Cô muốn về trung tâm mà không mất 3 tiếng kẹt xe thì cứ bám theo gã này."
Linh nhìn chiếc xe máy cũ kỹ của Minh, rồi nhìn lại đôi chân đang sưng tấy của mình. Cô hít một hơi thật sâu: "Tôi trả tiền xe. Anh dẫn tôi đi cùng với."
Minh nhìn túi bún đậu mắm tôm vẫn còn nóng trên xe, rồi nhìn Linh. Anh chợt nhận thấy một chút gì đó kiên cường trong mắt cô gái trẻ này – cái vẻ kiên cường của một người vừa bị thực tại tát cho tỉnh mộng.
"Lên xe. Nhưng báo trước, phòng khách nhà bà Sáu hơi chật, cô mà làm vỡ bình hoa của bà ấy thì tôi không chịu trách nhiệm đâu."
Chiếc xe máy lại nổ máy, lao thẳng vào con hẻm nhỏ xíu mà ngay cả một chiếc xe đạp cũng phải dè chừng. Linh ôm chặt lấy thùng hàng phía sau, nhắm mắt lại khi Minh dắt xe trượt qua những không gian mà cô chưa từng nghĩ là tồn tại trên đời. Họ đi xuyên qua một gian bếp đang xào nấu thơm nức, luồn qua dưới những dây phơi quần áo đầy màu sắc, và cuối cùng là... phòng khách nhà bà Sáu Điếc.
Đúng như bà Tám nói, bà Sáu đang nhìn chằm chằm vào tivi, nơi một diễn viên Ấn Độ đang khóc lóc suốt 5 phút cho một cảnh quay. Minh nhẹ nhàng dắt xe qua lớp gạch hoa sáng bóng, Linh đi theo sau, tim đập thình thịch như đang đi trộm.
Khi ra đến lối thoát bên kia, một không gian thoáng đãng hiện ra. Khu đô thị Song Song hiện lên sừng sững trước mặt. Linh mở máy tính bảng lên, GPS bắt đầu định vị lại được. Dấu chấm xanh của cô đã nhảy vọt qua một quãng đường mà theo app phải mất 45 phút di chuyển.
"Không thể tin được..." Linh thì thầm. "Toàn bộ hệ thống này... nó không có trên bất kỳ sơ đồ nào của Ban Quy hoạch."
Minh dừng xe để Linh xuống, anh khẽ chỉnh lại cái ăng-ten tự chế trên mũ bảo hiểm: "Quy hoạch của các vị nằm trên giấy, còn cuộc sống của chúng tôi nằm dưới chân. Những con hẻm này là cách thành phố tự chữa lành khi bị các ông 'băm nát'. Lần sau nếu có lạc đường, cứ tìm bà Tám. Trà đá 5 ngàn nhưng thông tin giá trị bạc triệu đấy."
Nói rồi, Minh phóng xe đi giao nốt đơn hàng trà sữa. Linh đứng đó, nhìn vào tấm bản đồ kỹ thuật số trên tay, rồi nhìn lại con hẻm nhỏ hẹp vừa đi ra. Cô nhận ra một sự thật đau lòng: Những gì cô được học về "Thành phố thông minh" dường như hoàn toàn vô dụng trước sự thông minh sinh tồn của những con người ở đây.
Cô lấy bút chì ra, vẽ một nét đứt quãng vào bản đồ quy hoạch của mình. Đó là con đường đi xuyên qua nhà bà Sáu. Một khởi đầu nhỏ cho sự sụp đổ của những lý thuyết xa rời thực tế.
Trong sổ tay của Minh tối đó: "Ngày 17, đơn hàng Song Song thành công. Khấu hao lốp xe: 5%. Phí môi giới cho bà Tám: một gói thuốc. Ghi chú: Cô kỹ sư bắt đầu biết đi xuyên tường. Có triển vọng."