Làng tôi nằm nép mình bên một con sông hiền hòa, nơi có con đê dài hun hút như một cánh tay khổng lồ ôm trọn lấy những xóm nhỏ vào lòng. Nếu như cái sân gạch của bà nội là nơi kết tinh vị ngọt của nắng, thì triền đê chính là nơi chúng tôi thả những ước mơ của mình bay cao theo gió.
Khi nắng chiều bắt đầu nhạt dần, không còn cái gay gắt đốt cháy da thịt, đó cũng là lúc gió từ sông thổi vào lồng lộng. Đám trẻ trong làng, đứa nào đứa nấy tay xách nách mang những con diều tự chế, hối hả chạy ra đê. Thằng Cò bao giờ cũng là đứa dẫn đầu với con diều phượng hoàng to tướng, được dán bằng giấy báo cũ và khung tre già mà nó đã mất cả tuần để chuốt.
"Tí ơi, Bình ơi! Nhanh lên không gió lặng mất bây giờ!" Thằng Cò đứng trên đỉnh đê, hét lớn trong tiếng gió ù ù bên tai.
Tôi nắm tay cái Bình, hai đứa chạy hồng hộc lên dốc đê. Dưới chân chúng tôi, cỏ may bám đầy gấu quần, những bông hoa xuyến chi trắng muốt rung rinh trong gió chiều. Lên đến đỉnh đê, một không gian mênh mông mở ra trước mắt. Phía dưới kia là dòng sông đỏ nặng phù sa, lấp lánh như một dải kim tuyến khổng lồ dưới ánh hoàng hôn màu cam cháy. Phía ngược lại là cánh đồng lúa đang thì con gái, xanh mướt mát đến tận chân trời.
Màu nắng lúc này không còn vàng rực như buổi trưa, mà chuyển sang một tông màu vàng đồng cổ kính, đổ dài trên những mái nhà tranh phía xa xa. Nắng chiều trên đê có cái gì đó rất phóng khoáng, nó không bị che khuất bởi kẽ lá hay mái hiên, mà tràn trề, bao la.
"Cầm lấy dây cho tớ, để tớ đâm diều!" Thằng Cò đưa cuộn dây thừng nhỏ cho tôi, còn nó thì cầm con diều chạy lùi lại phía sau.
"Một... hai... ba! Thả!"
Thằng Cò buông tay, con diều phượng hoàng chao đảo vài vòng rồi bất ngờ gặp luồng gió mạnh, nó vút lên cao, đôi cánh giấy báo rung lên bần bật. Tôi mải miết xả dây, nhìn con diều nhỏ dần, nhỏ dần rồi chỉ còn là một dấu chấm đen giữa bầu trời bao la. Nhưng điều tuyệt vời nhất không phải là con diều, mà là tiếng sáo.
Bố thằng Cò là một nghệ nhân làm sáo diều có tiếng trong vùng. Ông đã gắn vào lưng con phượng hoàng kia một bộ sáo gồm ba ống tre nhỏ xíu. Khi diều lên cao, gió lùa qua miệng sáo tạo nên những âm thanh trầm bổng, lúc réo rắt như tiếng sáo trúc, lúc lại u u trầm mặc như tiếng đất ấm vọng về.
"Cậu có nghe thấy tiếng sáo không?" Cái Bình ngồi bệt xuống cỏ, ngước nhìn lên trời, đôi mắt nó phản chiếu cả một vùng mây hồng.
"Có chứ, nghe như tiếng gió đang hát ấy nhỉ," tôi đáp, tay vẫn cảm nhận được độ căng của sợi dây diều đang rung lên bần bật.
"Bà tớ bảo, tiếng sáo diều là tiếng lòng của người làng mình gửi lên trời xanh. Ai có ước mơ gì, cứ gửi vào tiếng sáo, ông trời sẽ nghe thấy," cái Bình thủ thỉ, giọng nó tan vào tiếng gió sông.
Chúng tôi ngồi đó, ba đứa trẻ trên triền đê lộng gió, bao quanh bởi màu nắng chiều tà đẹp đến nghẹt thở. Thằng Cò mơ sau này sẽ được đi tàu thủy, dọc theo con sông này ra tận biển lớn. Cái Bình vẫn chung thủy với ước mơ cô giáo làng. Còn tôi, tôi chẳng biết mình muốn gì, tôi chỉ muốn cái khoảnh khắc này kéo dài mãi mãi. Tôi muốn màu nắng vàng đồng này đừng bao giờ tắt, muốn tiếng sáo diều cứ vang vọng mãi trên bầu trời, và muốn chúng tôi cứ mãi là những đứa trẻ vô tư lự, chẳng bao giờ phải lớn lên để đối mặt với những "vệt muối trên lưng áo mẹ".
Nắng chiều mỗi lúc một sẫm lại, chuyển dần sang màu tím thẫm. Những đàn chim én bắt đầu bay về tổ, chao lượn quanh những ngọn tre già. Từ phía làng, khói bếp bắt đầu len lỏi bay lên từ những mái nhà. Mùi rơm rạ cháy quyện với mùi cơm mới thoang thoảng trong không gian. Đó là tín hiệu của bữa cơm chiều, của sự đoàn viên sau một ngày lao động vất vả.
"Về thôi bọn mày ơi, mẹ tao gọi cơm rồi đấy!" Thằng Cò bắt đầu thu dây diều.
Con diều phượng hoàng từ từ hạ độ cao, tiếng sáo cũng nhỏ dần rồi tắt hẳn. Chúng tôi lục đục kéo nhau về, đôi chân trần bước trên cỏ mềm lạnh ngắt vì sương chiều bắt đầu xuống. Khi đi ngang qua khúc quanh của con đê, tôi chợt nhìn thấy bóng cha tôi đang dắt trâu về. Dáng cha cao lớn, in đậm trên nền trời tím ngắt, vai cha vác chiếc cày cũ kỹ.
Cha nhìn thấy tôi, nở một nụ cười ấm áp: "Tí đấy à? Diều bay cao không con?"
"Cao lắm cha ạ! Sáo kêu vang cả một vùng luôn!" Tôi chạy lại, tay bám vào sừng con trâu già, cảm nhận lớp da thô ráp và hơi ấm tỏa ra từ nó.
Màu nắng cuối ngày tắt lịm, nhường chỗ cho ánh trăng non mờ ảo bắt đầu hiện lên phía đông. Chúng tôi về đến nhà khi mẹ đã dọn sẵn mâm cơm trên chiếc chiếu hoa giữa sân. Bữa cơm chỉ có rau muống luộc, bát cà pháo giòn tan và đĩa cá bống kho tiêu mà cha vừa đánh lưới được lúc chiều. Nhưng sao mà ngon, sao mà ấm cúng đến thế.
Trong bữa cơm, tôi kể cho cả nhà nghe về con diều của thằng Cò, về tiếng sáo diều trên đê. Mẹ mỉm cười, gắp cho tôi khúc cá ngon nhất, còn cha thì trầm ngâm nhìn ra phía cánh đồng đang chìm trong bóng tối.
Đêm đó, tôi nằm trên chõng tre, qua cửa sổ vẫn thấy ánh trăng dịu nhẹ tỏa xuống sân. Trong đầu tôi vẫn văng vẳng tiếng sáo diều u u, trầm bổng. Tôi nhận ra rằng, màu nắng của quê hương không chỉ rực rỡ vào ban ngày, mà nó còn len lỏi vào cả giấc ngủ, hóa thành tiếng sáo, hóa thành tình yêu thương của cha mẹ, bảo bọc lấy tâm hồn tôi trong những năm tháng đầu đời.
Chương 4 khép lại trong sự bình yên của làng quê khi đêm xuống. Nhưng tôi đâu biết rằng, những ngày nắng đẹp như thế sẽ chẳng kéo dài mãi, bởi mùa lũ sắp về, mang theo những thử thách đầu tiên cho gia đình tôi và cả cái làng nhỏ ven đê này.