Sau khi đã xác lập được tầm nhìn từ độ cao một mét linh năm phân, chúng tôi hiểu rằng một vương quốc không thể tồn tại nếu thiếu những điều luật và một căn cứ bí mật. Người lớn có văn phòng làm việc với những chiếc ghế xoay và biển tên bóng loáng, thì chúng tôi cũng có gốc cây đa cổ thụ ở cuối xóm – nơi mà rễ phụ rủ xuống như những bộ râu của một vị hiền triết đang ngủ quên.
Thằng Tý "Mắt Tròng" là đứa đề xướng việc thành lập "Liên minh Đa Bang". Nó bảo rằng, nếu không có một lời thề gắn kết, chúng tôi sẽ dễ dàng bị người lớn "mua chuộc" bằng kẹo mút hoặc bị chia rẽ bởi những bài tập về nhà. Để chuẩn bị cho buổi lễ trọng đại này, thằng Tý đã phải nhịn ăn quà sáng suốt hai ngày để mua một quyển sổ tay bọc nilon màu xanh mà nó gọi là "Sách Thánh của những kẻ không bao giờ lớn".
Buổi chiều hôm đó, nắng vàng như mỡ gà trải dài trên những nhành lá đa. Cả hội gồm tôi, thằng Tý, cái Tí "Điệu" và thằng Hùng "Đô" tụ tập đông đủ. Không khí trang nghiêm đến mức ngay cả con ve sầu trên cành cũng ngưng bặt tiếng kêu, hoặc có lẽ nó cũng đang tò mò xem lũ trẻ con này sắp làm trò trống gì.
"Nghe đây!" Thằng Tý đứng lên một chiếc rễ đa nhô cao, tay cầm quyển sổ xanh giơ lên trời. "Hôm nay, chúng ta họp mặt tại đây để ký kết một bản hợp đồng bảo mật. Từ nay về sau, những gì diễn ra ở gốc cây này sẽ là bí mật quốc gia. Kẻ nào tiết lộ cho người lớn, kẻ đó sẽ phải... ăn ớt hiểm suốt một tuần!"
Cái Tí "Điệu" rùng mình. Nó vốn sợ cay nhất hội. Nó ôm con búp bê mất một chân vào lòng, thút thít: "Thế nếu mẹ tớ hỏi tớ đi đâu mà quần áo đầy nhựa cây thì sao?"
Thằng Tý nheo mắt, ra vẻ một nhà chính trị lão luyện: "Cậu phải dùng mật mã. Thay vì nói 'đi chơi ở gốc đa', cậu hãy nói là 'đi nghiên cứu thực vật học'. Người lớn rất thích nghe những từ ngữ hàn lâm. Họ sẽ gật đầu hài lòng và không hỏi thêm gì nữa đâu."
Tôi ngồi bệt xuống đám rêu xanh, cảm thấy ngưỡng mộ sự nhạy bén của thằng Tý. Đúng là người lớn rất lạ, nếu bạn bảo bạn đi chơi, họ sẽ thấy bạn lười biếng. Nhưng nếu bạn bảo bạn đang "nghiên cứu", họ sẽ nhìn bạn bằng ánh mắt tràn đầy hy vọng về một tương lai làm giáo sư.
Bản hợp đồng được thằng Tý soạn thảo bằng mực tím, chữ viết nghệch ngoạc nhưng tràn đầy nhiệt huyết. Nội dung gồm có ba điều khoản chính: Điều một: Không được mách lẻo với phụ huynh về việc thằng Hùng "Đô" lén giấu bài kiểm tra điểm 3 dưới đống gạch vỡ. Điều hai: Phải cùng nhau bảo vệ kho báu gầm giường trước sự càn quét của những đợt "tổng vệ sinh" từ phía các bà mẹ. Điều ba: Chia sẻ mọi nguồn thức ăn tìm thấy, bao gồm ổi xanh, khế chua và những túi kẹo mút mua chung.
Đến phần ký tên, vấn đề nan giải mới thực sự bắt đầu. Thằng Tý bảo phải ký bằng máu như trong phim kiếm hiệp mới linh ứng. Thằng Hùng "Đô" nghe thấy chữ "máu" là mặt cắt không còn giọt máu. Nó vốn là lực sĩ, có thể vật ngã một con bê con, nhưng lại sợ nhất là kim tiêm và bất cứ thứ gì làm tổn thương bề mặt da thịt của nó.
"Tao... tao nghĩ ký bằng mực cũng được mà Tý." Hùng lắp bắp. "Máu khó lau lắm, mẹ tao thấy vết thương lại bắt tao đi tiêm phòng uốn ván thì hỏng bét."
Sau một hồi tranh luận gay gắt, chúng tôi quyết định một phương án trung dung: ký bằng nhựa cây đa. Nhựa cây đa trắng đục, dính dớp, khi khô lại sẽ tạo thành một lớp màng bền vững. Chúng tôi lần lượt ấn ngón tay trỏ vào những giọt nhựa ứa ra từ vỏ cây, rồi ấn mạnh vào trang sổ tay. Đó là một cảm giác thiêng liêng. Tôi thấy mình như vừa ký vào một hiệp định hòa bình thế giới, hoặc chí ít là một cam kết về một tuổi thơ không có sự can thiệp của người lớn.
Sau buổi lễ, chúng tôi ngồi quây quần dưới bóng mát, bắt đầu bàn về chiến thuật "đối phó" với thế giới bên ngoài.
"Mọi người có thấy mẹ tớ dạo này lạ không?" Cái Tí "Điệu" mở lời. "Mẹ cứ hay nhìn tớ rồi thở dài, bảo là 'ước gì con cứ bé mãi thế này'. Nhưng khi tớ làm đổ lọ nước hoa thì mẹ lại quát 'bao giờ con mới lớn được hả Tí?'."
Tôi gật đầu tán thưởng sự quan sát của cái Tí: "Người lớn là loài sinh vật mâu thuẫn nhất hành tinh mà. Ba tớ cũng thế. Ba bảo làm việc là để được nghỉ ngơi, nhưng đến ngày chủ nhật được nghỉ thì ba lại mang việc về nhà làm. Tớ hỏi thì ba bảo vì ba muốn tương lai của tớ được nghỉ ngơi nhiều hơn. Thế cuối cùng là ai được nghỉ?"
Thằng Tý "Mắt Tròng" đúc kết bằng một giọng trầm ngâm: "Vấn đề là người lớn luôn sống ở thì tương lai. Họ quên mất rằng thì hiện tại đang diễn ra ngay dưới mũi họ. Họ chạy đua với cái gì đó mà chính họ cũng chẳng rõ. Giống như con chó Lu nhà Mùi ấy, cứ mải mê đuổi theo cái đuôi của chính mình, quay vòng vòng mãi rồi lăn ra chóng mặt."
Cuộc thảo luận bị ngắt quãng bởi tiếng kêu thảm thiết của thằng Hùng "Đô". Nó vừa nhìn thấy một con nhện to bằng bàn tay đang giăng tơ ngay trên đầu nó. Người hùng của xóm, đứa có thể ăn một lúc ba bát cơm nguội, đang nhảy dựng lên như người lên cơn sốt.
"Cứu... cứu tao! Nó sắp ăn thịt tao rồi!"
Thằng Tý bình thản cầm một cành cây nhỏ, nhẹ nhàng gạt con nhện sang chỗ khác. Nó nhìn Hùng bằng ánh mắt cảm thông: "Hùng ạ, con nhện nó sợ mày hơn là mày sợ nó đấy. Nhìn xem, mày to gấp vạn lần nó, mà mày lại đi sợ một con vật chẳng có vũ khí gì ngoài mấy sợi tơ mỏng manh. Đó chính là sai lầm của sự vĩ đại."
Tôi lặng người trước câu nói của thằng Tý. Có lẽ người lớn cũng vậy. Họ sở hữu những tòa nhà chọc trời, những chiếc xe hơi đắt tiền, nhưng họ lại sợ những thứ nhỏ nhặt như một lời đàm tiếu của hàng xóm, một vết nhăn trên khóe mắt, hay một tờ giấy thông báo tăng giá điện. Sự vĩ đại của họ dường như càng lớn thì nỗi sợ của họ càng manh mún và vụn vặt.
Chiều hôm đó, chúng tôi quyết định đi "tuần tra" biên giới vương quốc. Biên giới phía Đông là bờ đê, nơi có rặng tre già kẽo kẹt mỗi khi gió thổi. Biên giới phía Tây là nhà ông nội tôi, nơi có vườn cây ăn trái đầy cám dỗ nhưng cũng đầy nguy hiểm vì ông có một cây gậy mây rất dài.
Khi đi qua sân nhà ông, tôi thấy ông đang ngồi trầm ngâm bên bàn trà, mắt nhìn về phía xa xăm của cánh đồng. Ông nội tôi là một người đã sống qua hai cuộc chiến tranh, trên người ông đầy những vết sẹo. Nhưng lạ thay, ông là người lớn duy nhất mà tôi thấy "thuộc về" thế giới của chúng tôi. Ông không bao giờ thắt cà vạt, cũng không bao giờ giục tôi đi ngủ trưa nếu thấy tôi đang bận rộn xây dựng một đế chế trong đống cát.
"Ông ơi, ông đang nhìn gì thế?" tôi chạy lại gần, leo lên đùi ông ngồi.
Ông nội mỉm cười, đôi mắt nhăn nheo nhưng lấp lánh như chứa cả một bầu trời sao: "Ông đang nhìn những ký ức đang bay về, cu Mùi ạ."
"Ký ức có cánh hả ông?" tôi ngạc nhiên.
"Có chứ. Chúng bay nhẹ nhàng như những cánh diều. Đôi khi gió thổi mạnh, chúng bay đi mất. Đôi khi gió lặng, chúng đậu lại trên những ngọn cỏ, những mái nhà."
Tôi nhìn theo hướng mắt ông, nhưng chẳng thấy con diều nào cả. Tôi chỉ thấy nắng chiều đang tắt dần và những con trâu đang chậm rãi về chuồng. Có lẽ ở độ cao của tuổi già, người ta lại thấy được những thứ mà ngay cả trẻ con như tôi cũng chưa thể thấy.
"Ông có ký hợp đồng bảo mật với ai không?" tôi hỏi, tò mò về quá khứ của ông.
Ông nội bật cười khà khà, tiếng cười rung rinh cả lồng ngực: "Có chứ. Ông đã ký hợp đồng với thời gian. Ông hứa sẽ trân trọng mỗi phút giây trôi qua, và thời gian hứa sẽ để lại cho ông những câu chuyện để kể cho con cháu nghe."
Tôi chợt nhận ra, bản hợp đồng nhựa cây của chúng tôi thực ra cũng là một loại hợp đồng với thời gian. Chúng tôi đang cố gắng giữ lại những mẩu vụn của niềm vui trước khi cơn lốc của sự trưởng thành cuốn phăng tất cả đi.
Lúc chia tay nhau để về nhà ăn cơm, thằng Tý gọi giật cả nhóm lại. Nó giơ quyển sổ xanh lên một lần nữa: "Nhớ nhé, mật mã của tối nay là 'mặt trăng tròn'. Nếu mẹ hỏi tại sao chưa tắm, hãy trả lời là 'đang đợi năng lượng từ vũ trụ'."
Chúng tôi giải tán trong tiếng cười khúc khích. Đêm đó, nằm trong mùng, tôi cứ nhìn mãi vào ngón tay trỏ còn dính một chút nhựa cây đa khô lại thành màu nâu xám. Tôi cảm thấy mình đang mang trong mình một trọng trách lớn lao. Tôi là một thành viên của Liên minh Đa Bang, một người giữ bí mật, một hiệp sĩ của tuổi thơ.
Dưới gầm giường, con Lu đang ngủ khò khò. Chiếc hộp sắt của tôi vẫn nằm yên đó, chứa đựng những bảo vật vô giá. Tôi tự nhủ, dù sau này có lớn lên bao nhiêu, dù có phải đeo bao nhiêu cái cà vạt đi chăng nữa, tôi cũng sẽ không bao giờ phản bội bản hợp đồng này.
Nhưng cuộc sống vốn dĩ không đơn giản như một giọt nhựa cây. Chỉ ngay sáng hôm sau, thử thách đầu tiên đã ập đến. Thằng Hùng "Đô" bị mẹ phát hiện ra bài kiểm tra điểm 3 trong đống gạch vỡ. Cả xóm nghe thấy tiếng la hét và tiếng roi vọt của mẹ nó.
Chúng tôi tụ tập lại ở gốc cây đa với vẻ mặt nghiêm trọng hơn cả một cuộc họp hội đồng bảo an. "Hùng đã bị lộ rồi." Thằng Tý nói bằng giọng trầm buồn. "Người lớn có những radar rất mạnh, họ gọi đó là 'giác quan thứ sáu của các bà mẹ'. Chúng ta phải tìm cách cứu vãn tình hình."
"Cứu bằng cách nào?" cái Tí lo lắng. "Hay là chúng ta mang hết kẹo mút đến dỗ dành mẹ thằng Hùng?"
Thằng Tý lắc đầu: "Không được. Phải dùng biện pháp tâm lý. Chúng ta sẽ viết một lá đơn 'xin giảm án', trình bày rằng điểm 3 đó thực chất là một sự hy sinh cho khoa học. Hùng đã mải mê quan sát một con kiến trong lúc làm bài, và sự quan sát đó đáng giá hơn mười con điểm 10 khô khan."
Tôi nhìn thằng Tý, cảm thấy nó thực sự là một thiên tài. Chúng tôi hì hục viết lá đơn trên trang tiếp theo của quyển sổ xanh. Chúng tôi không biết rằng, đối với người lớn, điểm 3 vẫn là điểm 3, dù nó có được tô vẽ bằng bất cứ lý do lãng mạn nào đi chăng nữa.
Nhưng đó lại là một câu chuyện khác. Một câu chuyện về sự va chạm giữa lý tưởng của trẻ con và thực tế khắc nghiệt của người lớn. Còn lúc này, dưới gốc cây đa cổ thụ, chúng tôi vẫn tin rằng mình có thể thay đổi thế giới bằng nhựa cây và những mật mã bí mật.
Gió vẫn thổi qua rặng tre, tiếng lá đa xào xạc như tiếng vỗ tay của thời gian dành cho những đứa trẻ đang cố gắng níu giữ thiên đường của mình. Chúng tôi vẫn còn ở đây, ở độ cao một mét linh năm phân, với những trái tim chưa bao giờ biết đến sự hoài nghi.
Mỗi chương của cuộc đời là một câu chuyện nhỏ, và chương về bản hợp đồng dưới gốc cây đa này sẽ mãi được lưu giữ trong chiếc hộp sắt tâm hồn tôi. Để sau này, khi tóc đã bạc như ông nội, tôi có thể mở nó ra và mỉm cười: "Hồi đó, mình đã sống thực sự rực rỡ."
Đêm nay, mặt trăng tròn thật. Tôi nằm nhìn ánh trăng xuyên qua cửa sổ, chiếu rọi vào góc giường. Tôi lầm bầm mật mã: "Mặt trăng tròn... năng lượng vũ trụ...". Mẹ đi ngang qua, vén màn cho tôi, mỉm cười hỏi: "Con nói gì thế Mùi?". Tôi mỉm cười lại, cái cười đầy bí hiểm của một kẻ đang nắm giữ chìa khóa của vương quốc: "Bí mật quốc gia mẹ ạ!". Mẹ chỉ cười, thơm lên trán tôi một cái. Có lẽ mẹ nghĩ tôi đang mơ ngủ. Nhưng tôi biết, tôi đang tỉnh táo hơn bao giờ hết trong thế giới huyền diệu của mình.
Và ngày mai, Liên minh Đa Bang sẽ lại có những cuộc phiêu lưu mới. Bởi vì khi chúng ta có nhau, và có một gốc cây đa để quay về, thì chẳng có hóa đơn hay bài kiểm tra nào có thể làm mờ đi ánh sáng rực rỡ của tuổi thơ. Những con thuyền giấy có thể tan nát trong bùn, nhưng bản hợp đồng bảo mật này, nó được ký bằng một thứ mực không bao giờ phai: sự ngây thơ thuần khiết.