Người lớn có một thói quen rất kỳ lạ là họ thường cất những thứ quan trọng nhất vào những chiếc két sắt nặng nề, khóa lại bằng những dãy số mật mã dài dằng dặc mà đôi khi chính họ cũng quên mất. Họ cất vào đó vàng bạc, giấy tờ nhà đất, và những xấp tiền có mùi hắc của mực in. Nhưng đối với tôi, kho báu thực sự không bao giờ nằm trong những chiếc hộp sắt lạnh lẽo ấy. Kho báu của tôi nằm trong một chiếc ngăn kéo gỗ cũ kỹ dưới gầm giường, nơi mà mỗi khi kéo ra, nó lại phát ra tiếng "két... két..." như tiếng chào mừng của một người bạn già.
Chiếc ngăn kéo đó là biên giới giữa thế giới thực tại và vương quốc của những điều kỳ diệu. Trong đó, tôi có tất cả mọi thứ: những hòn bi ve mang cả dải ngân hà bên trong lớp thủy tinh, những nắp chai nước ngọt bị ép phẳng mà chúng tôi dùng làm tiền tệ, một vài chiếc vỏ ốc còn vương mùi cát biển, và đặc biệt nhất là một bộ sưu tập những mảnh sành lấp lánh mà tôi nhặt được sau mỗi lần mẹ lỡ tay làm vỡ bát đĩa.
Thằng Tí Sứt bảo tôi:
"Mùi ơi, tao nghĩ mày là đứa giàu nhất cái xóm này đấy."
Tôi nhìn nó, tay đang mân mê một viên bi xanh lục có những đường vân trắng chạy dọc như những áng mây:
"Tại sao mày nghĩ vậy? Ba tao bảo nhà mình còn đang phải trả nợ ngân hàng cơ mà?"
Tí Sứt nhổ một bãi nước bọt ra phía gốc cây cam, vẻ mặt đầy am hiểu:
"Nợ ngân hàng là chuyện của ba mày. Còn trong cái ngăn kéo kia, mày có tới mười ba viên bi đại. Mày biết một viên bi đại có thể đổi được bao nhiêu thứ không? Nó đổi được ba con dế lửa, hoặc một cái ná thun xịn, hoặc thậm chí là sự im lặng của tao khi mày lỡ tay làm đổ lọ mực vào áo trắng."
Tôi bật cười. Đúng là trong thế giới của chúng tôi, tỷ giá hối đoái vận hành theo một cách rất khác. Một viên bi ve không đơn thuần là thủy tinh, nó là một linh hồn. Có những viên bi mang lại may mắn, có những viên bi chỉ cần cầm trên tay là bạn sẽ thấy mình dũng cảm hơn hẳn khi đi qua nghĩa trang vào buổi tối.
Chiều hôm đó, trời đổ một trận mưa rào bất chợt. Những giọt nước to và nặng hạt rơi xuống mái tôn, tạo thành một bản nhạc giao hưởng ầm ĩ mà chỉ những đứa trẻ mới thấy hay. Khi mưa tạnh, sân nhà tôi biến thành một đại dương thu nhỏ với những vũng nước lấp lánh dưới ánh nắng chiều yếu ớt. Đó là lúc "thị trường chứng khoán" của xóm tôi bắt đầu hoạt động.
Tôi, thằng Tí Sứt và cái Tí Điệu tụ tập lại dưới hiên nhà. Trò chơi hôm nay là "Bắn bi trên bùn". Đây là một môn thể thao đòi hỏi sự khéo léo và một đôi tay không sợ bẩn – thứ mà người lớn thường gọi là "mầm mống của vi khuẩn".
"Tao cược viên bi 'Mắt Mèo' này." – Thằng Tí Sứt trịnh trọng đặt xuống một viên bi màu vàng hổ phách, trông nó giống như con mắt của một con mãnh thú đang rình mồi.
"Tao cược ba cái nắp chai xịn." – Cái Tí Điệu lấy trong túi áo ra ba món bảo bối của nó, dù nó chẳng biết bắn bi nhưng nó lại rất thích đứng xem và cá cược bằng đồ chơi của mình.
Tôi lấy ra viên bi "Đại Dương" – viên bi quý nhất trong ngăn kéo của mình. Nó trong suốt, ở giữa có một lõi màu xanh dương đậm sâu thẳm. Mỗi lần nhìn vào nó, tôi lại tưởng tượng mình đang lặn ngụp dưới đáy biển cùng với những chú cá heo.
Trận đấu bắt đầu. Những ngón tay nhỏ nhắn dính đầy bùn đất nhắm thẳng mục tiêu. Trong thế giới của chúng tôi, một cú bắn bi trượt không chỉ là mất đi một trò chơi, đó là một cú sốc về mặt danh dự. Khi tôi bắn trúng viên bi của thằng Tí Sứt, khiến nó văng xa vào vũng nước, tôi cảm thấy mình như một xạ thủ đại tài vừa hạ gục đối thủ trên chiến trường.
"Mùi! Sao con lại bôi bùn lên khắp quần áo thế kia?"
Mẹ tôi đứng ở cửa, tay chống nạnh. Giọng mẹ cao vút, cắt ngang khoảnh khắc vinh quang của tôi. Tôi nhìn mẹ, rồi nhìn xuống cái quần đùi trắng giờ đã biến thành màu xám xịt của đất sét.
"Mẹ ơi, con đang luyện tập để trở thành vận động viên quốc gia mà." – Tôi chống chế.
Mẹ thở dài, nhưng tôi thấy khóe môi mẹ hơi run run như đang kìm một nụ cười:
"Vận động viên cái gì? Vào tắm ngay! Tí nữa ba về mà thấy bộ dạng này thì đừng trách mẹ không cứu."
Tôi thu dọn chiến lợi phẩm, lén lút cất viên bi "Mắt Mèo" vừa thắng được vào túi. Khi bước qua mẹ để vào nhà tắm, tôi nghe mẹ nói nhỏ:
"Hồi xưa mẹ cũng hay chơi trò này với bác Tư ở quê. Nhưng mẹ luôn là đứa thua cuộc vì bác Tư bắn giỏi lắm."
Tôi dừng lại, ngạc nhiên:
"Mẹ cũng từng bắn bi ạ?"
Mẹ gật đầu, mắt nhìn xa xăm ra phía chân trời, nơi những đám mây màu mỡ gà đang tan ra:
"Ừ, hồi đó mẹ không có nhiều bi đẹp như con đâu. Chỉ là những hạt đất sét nặn tròn rồi phơi khô. Nhưng mẹ thấy chúng quý như ngọc vậy."
Câu nói của mẹ làm tôi sững lại. Hóa ra mẹ cũng từng có một ngăn kéo kỉ niệm của riêng mình. Có thể nó không nằm dưới gầm giường, nhưng nó nằm đâu đó trong một góc nhỏ của trái tim mẹ mà cơm áo gạo tiền chưa kịp xóa nhòa. Tôi bỗng nhận ra, người lớn đôi khi cũng thật đáng thương. Họ phải giả vờ như mình chưa từng chơi bắn bi, giả vờ như mình sinh ra đã là những người nghiêm túc với những mối lo toan về tiền bạc và công việc. Họ che giấu đứa trẻ bên trong mình kỹ đến mức đôi khi chính họ cũng không tìm thấy đường về.
Sau khi tắm xong, tôi chui tọt vào phòng và kéo chiếc ngăn kéo gỗ ra. Tôi đặt viên bi "Mắt Mèo" cạnh viên bi "Đại Dương". Hai viên bi chạm vào nhau phát ra tiếng "cạch" khô giòn. Tôi tự hỏi, liệu chúng có nói chuyện với nhau không? Có lẽ khi tôi đóng ngăn kéo lại và đi ngủ, chúng sẽ kể cho nhau nghe về những cú bắn thần sầu, về những vũng nước mưa và về cả người mẹ đang đứng thở dài trước cửa.
Thằng Tí Sứt từng bảo rằng, mỗi viên bi là một thế giới. Nếu mày nhìn thật kỹ vào bên trong lớp thủy tinh, mày sẽ thấy những thành phố nhỏ xíu, những khu vườn bí mật và những con người li ti đang sống trong đó. Lúc đầu tôi không tin, nhưng khi áp sát mắt vào viên bi dưới ánh đèn học, tôi thấy những tia sáng khúc xạ tạo thành những hình thù kỳ ảo. Có lẽ đúng thật. Thế giới ngoài kia rộng lớn nhưng đôi khi lại chật chội vì những quy tắc, còn thế giới trong viên bi thì nhỏ bé nhưng lại chứa đựng sự tự do vô tận.
Ba tôi về nhà khi trời đã tối hẳn. Ba bước vào phòng tôi, trên tay vẫn cầm cái cặp táp đen nặng nề. Ba ngồi xuống mép giường, tháo chiếc đồng hồ đeo tay ra và đặt nó lên bàn.
"Hôm nay con có nghịch gì không Mùi?" – Ba hỏi, giọng mệt mỏi nhưng vẫn chứa đựng sự quan tâm.
"Con chỉ chơi bắn bi thôi ba ạ. Mẹ bảo ngày xưa mẹ cũng chơi giỏi lắm."
Ba cười, một nụ cười thật sự hiếm hoi sau một ngày dài làm việc:
"Mẹ con mà giỏi gì. Toàn là ba thắng rồi ba lại trả lại bi cho mẹ con đấy thôi. Nếu không mẹ con lại khóc nhè cho cả làng nghe."
Tôi tròn mắt:
"Vậy là ba và mẹ từng chơi bi với nhau ạ?"
"Ừ, ở dưới gốc cây đa đầu làng. Lúc đó ba còn nghèo, chỉ có vài viên bi sứt mẻ, nhưng đó là những ngày tháng vui nhất."
Ba nhìn vào chiếc ngăn kéo đang mở của tôi. Ánh mắt ba dừng lại ở những nắp chai và những mảnh sành. Tôi thấy tay ba khẽ chạm vào một mảnh sành màu xanh lá cây – mảnh vỡ từ một cái chai nước ngọt cũ mà tôi đã mài nhẵn các cạnh.
"Mảnh này giống cái kính viễn vọng của ba ngày xưa." – Ba lẩm bẩm.
"Kính viễn vọng ạ?"
"Ừ, ba mài nó thật mỏng, rồi nhìn qua đó. Mọi thứ trên thế giới đều biến thành màu xanh lá cây. Ba tưởng tượng mình đang sống trong một khu rừng rậm rạp, nơi không có bài tập về nhà và không có những ông thầy giáo khó tính."
Tôi bỗng thấy ba gần gũi lạ thường. Người đàn ông đang ngồi trước mặt tôi không phải là một "giám đốc" hay một "trụ cột gia đình" đầy uy nghiêm, mà chỉ là một cậu bé khác, người cũng từng khao khát được nhìn thấy một thế giới màu xanh qua mảnh sành vỡ.
"Ba ơi, ba có muốn mượn ngăn kéo của con không?" – Tôi hỏi, chân thành đề nghị chia sẻ kho báu của mình.
Ba nhìn tôi, rồi nhìn vào chiếc ngăn kéo. Ba khẽ lắc đầu, xoa đầu tôi:
"Cảm ơn Mùi. Nhưng ngăn kéo của ba giờ đã đầy những thứ khác rồi. Những thứ mà con sẽ không muốn thấy đâu. Con hãy cứ giữ lấy ngăn kéo của con thật kỹ nhé."
Ba đứng dậy, đeo lại chiếc đồng hồ và bước ra ngoài. Tôi nhìn theo bóng ba, cảm thấy một nỗi buồn man mác. Tại sao khi lớn lên, người ta lại không thể giữ lại cả hai? Tại sao họ phải đổ đầy ngăn kéo của mình bằng những "thứ khác" – những thứ mà theo ba là tôi sẽ không muốn thấy?
Đêm đó, tôi nằm mơ thấy mình và ba cùng ngồi trên một vũng nước mưa khổng lồ. Ba không mặc vest, cũng không đeo đồng hồ. Ba cầm viên bi "Mắt Mèo" và nhắm thẳng vào cái cặp táp đen của ba đang đặt ở phía xa. Ba bắn một cú cực mạnh, cái cặp táp vỡ tan thành nghìn mảnh, bay lên trời biến thành những con bướm giấy trắng tinh khôi. Ba cười sảng khoái, một điệu cười làm rung động cả những đám mây.
Sáng hôm sau, tôi thức dậy và việc đầu tiên tôi làm là kiểm tra chiếc ngăn kéo. Mọi thứ vẫn ở đó. Những viên bi vẫn lấp lánh, những nắp chai vẫn nằm im lìm. Tôi chợt nảy ra một ý định táo bạo. Tôi lấy viên bi "Đại Dương" quý nhất của mình, rón rén đi vào phòng ba mẹ. Ba đã đi làm từ sớm, nhưng chiếc cặp táp của ba vẫn còn nằm trên bàn làm việc (chắc hôm nay ba mang cặp khác).
Tôi mở ngăn nhỏ nhất của cái cặp táp đó ra, đặt viên bi vào giữa những xấp tài liệu khô khan. Tôi muốn viên bi của mình sẽ là người bạn đồng hành với ba ở cơ phòng làm việc. Khi nào ba thấy mệt mỏi, khi nào ba thấy thế giới người lớn quá phức tạp, ba chỉ cần mở cặp ra, nhìn thấy màu xanh sâu thẳm của đại dương bên trong viên bi, và có lẽ ba sẽ nhớ lại buổi chiều dưới gốc cây đa năm nào.
Tôi cũng sang nhà thằng Tí Sứt. Nó đang hì hục dùng dây thun để buộc những cành tre lại với nhau.
"Mày đang làm gì thế Tí?"
"Tao đang làm một cái bẫy thời gian." – Nó trả lời, vẻ mặt cực kỳ nghiêm túc.
"Bẫy thời gian là cái gì?"
"Tao sẽ treo cái bẫy này lên cây ổi. Khi ông Thời Gian đi qua, ổng sẽ bị mắc vào những sợi dây thun này. Lúc đó, chúng mình sẽ không bao giờ lớn lên nữa. Chúng mình sẽ mãi mãi là trẻ con, mãi mãi được bắn bi và mãi mãi không phải đeo cái đồng hồ như ba mày."
Tôi nhìn cái bẫy của thằng Tí. Đó chỉ là những cành tre xiêu vẹo và vài sợi dây thun đã mục. Nhưng trong mắt nó, và cả trong mắt tôi lúc đó, đó là một công trình vĩ đại có khả năng thay đổi định mệnh của cả nhân loại. Chúng tôi dành cả buổi sáng để "thiết lập" cái bẫy đó. Chúng tôi còn bỏ vào đó một ít mồi nhử là những viên kẹo gừng mà cái Tí Điệu cho.
"Mày nghĩ ông Thời Gian thích kẹo gừng không?" – Tôi hỏi.
"Chắc là thích. Người già thường thích thứ gì đó cay cay và ngọt ngọt." – Tí Sứt khẳng định chắc nịch.
Ba đứa chúng tôi ngồi dưới gốc cây ổi, nín thở chờ đợi. Gió thổi qua những tán lá, tạo ra những tiếng rì rào. Một con chim sẻ đậu xuống cái bẫy, mổ mổ vào viên kẹo rồi lại bay đi. Thời gian vẫn trôi qua một cách vô tình. Bóng của cái bẫy dịch chuyển dần trên mặt đất.
"Hình như ổng thông minh hơn mình tưởng." – Cái Tí Điệu thở dài, vứt cái giỏ nhựa xuống đất.
"Hay là tại mồi nhử chưa đủ hấp dẫn?" – Tôi thắc mắc.
Tí Sứt im lặng hồi lâu, rồi nó nói một câu mà sau này khi lớn lên tôi mới thấy nó đúng đến mức đau lòng:
"Có lẽ ông Thời Gian không bao giờ bị mắc bẫy đâu. Ổng chỉ đi ngang qua và lấy đi những thứ ổng muốn, rồi để lại cho chúng mình những thứ mà chúng mình chẳng bao giờ cần."
Buổi chiều hôm đó, chúng tôi không bắt được ông Thời Gian, nhưng chúng tôi đã bắt được một thứ khác: đó là sự im lặng của mùa hè. Một sự im lặng ngọt ngào, thơm mùi ổi chín và đầy ắp những suy tư không tên.
Tôi trở về nhà, kéo chiếc ngăn kéo ra một lần nữa. Tôi nhận ra rằng, dù cái bẫy của thằng Tí Sứt có thất bại, dù ông Thời Gian có tàn nhẫn đến mức nào, thì chỉ cần tôi còn giữ được chiếc ngăn kéo này, tôi vẫn có một nơi để trốn. Một nơi mà màu xanh của mảnh sành vẫn có thể biến cả thế giới thành một khu rừng, và tiếng "cạch" của hai viên bi vẫn là âm thanh quyền năng hơn bất kỳ bài diễn văn nào của người lớn.
Tôi lấy một tờ giấy trắng, dùng bút màu sáp vẽ một hình vẽ nguệch ngoạc. Đó là hình một chiếc đồng hồ, nhưng thay vì các con số, tôi vẽ những viên bi ve. Tôi dán nó lên tường, ngay trên đầu giường mình.
Mẹ vào phòng, thấy bức tranh thì hỏi:
"Con vẽ gì mà lạ vậy Mùi?"
"Đây là đồng hồ của con mẹ ạ. Nó không báo giờ đi làm, nó chỉ báo khi nào đến giờ phải hạnh phúc thôi."
Mẹ ôm tôi vào lòng, mùi hương của nắng và của bột giặt trên áo mẹ tỏa ra thật ấm áp. Mẹ không nói gì, nhưng tôi cảm nhận được một giọt nước nóng hổi rơi xuống tóc mình. Có lẽ, mẹ cũng đang cần một chiếc đồng hồ như thế.
Thế giới của người lớn có thể bị hỏng, ngăn kéo của họ có thể đầy những thứ khô khan, nhưng chừng nào trẻ con chúng tôi còn biết bắn bi và biết mài nhẵn những mảnh sành, thì thế giới này vẫn còn hy vọng. Bởi vì kho báu thực sự không nằm ở những gì chúng ta sở hữu, mà nằm ở cách chúng ta nhìn thấy cả một đại dương bên trong một viên thủy tinh bé nhỏ.
Tôi nhắm mắt lại, nghe tiếng mưa lại bắt đầu rơi trên mái tôn. Trong bóng tối, tôi vẫn thấy những viên bi trong ngăn kéo đang tỏa sáng lấp lánh, như những vì sao rụng xuống gầm giường, canh giữ cho những giấc mơ của tôi khỏi bị ông Thời Gian lấy mất.
Tôi tự nhủ: "Ngủ ngon nhé, những thế giới thủy tinh của tôi. Ngày mai, chúng ta lại cùng nhau đi chinh phục những vũng nước mưa."
Và trong giấc ngủ, tôi thấy ba mở chiếc cặp táp ra, mỉm cười khi thấy viên bi "Đại Dương" đang nằm kiêu hãnh giữa những tờ hóa đơn. Lúc đó, ba đã thực sự tìm thấy chiếc vé khứ hồi của mình.