Nếu bạn hỏi một người lớn về giá trị của một viên bi thủy tinh, họ sẽ nhìn bạn bằng ánh mắt thương hại và bảo rằng nó chỉ đáng giá vài đồng bạc lẻ ở tiệm tạp hóa đầu ngõ. Nhưng nếu bạn hỏi tôi, thằng Tí Sún, hay thậm chí là con Lan Điệu vào những năm tháng ấy, chúng tôi sẽ trả lời rằng mỗi viên bi là một hành tinh, một sinh mệnh, và là đơn vị tiền tệ quyền lực nhất của vương quốc trẻ thơ.
Dưới gốc cây đa già ở đầu làng, nơi những chiếc rễ phụ rủ xuống như bộ râu của một vị tiên hiền triết, chúng tôi đã cùng nhau xây dựng nên một "ngân hàng" trung tâm. Đó là một cái hố nhỏ được lót bằng lá chuối khô, nơi cất giữ những viên bi mà chúng tôi thu thập được sau những trận chiến nảy lửa trên mặt đất đầy bụi.
"Bi này, mày có nghe thấy chúng nó đang nói chuyện không?" Tí Sún thì thầm, tai nó áp sát vào túi quần đang kêu lanh canh.
"Viên bi mà biết nói á? Mày lại ngủ mơ giữa ban ngày rồi." Tôi đáp, dù tay vẫn đang mân mê viên "bi rồng" màu hổ phách – bảo vật quý giá nhất mà tôi vừa thắng được từ thằng Hùng Mập hôm qua.
"Thật mà! Viên bi ve xanh này bảo là nó muốn được lăn trên cỏ hơn là bị nhốt trong túi quần chật chội của tao. Còn viên bi sữa này thì đang than thở vì bị sứt một miếng ở cạnh."
Tôi nhìn kỹ viên bi trong tay. Ánh nắng xuyên qua lớp thủy tinh trong suốt, tạo thành những quầng sáng lung linh, huyền ảo. Trong khoảnh khắc đó, tôi chợt tin lời thằng Tí. Có lẽ mỗi viên bi đều mang trong mình một linh hồn, một ký ức về những vòng lăn vinh quang hay những lần thất bại thảm hại. Chúng không chỉ là những khối thủy tinh vô tri, chúng là chứng nhân cho sự khéo léo của đôi bàn tay, sự tập trung cao độ của ánh mắt và cả những giọt mồ hôi rơi xuống nền đất nắng cháy.
Trò chơi bắn bi của chúng tôi có những quy tắc nghiêm ngặt hơn cả hiến pháp. Không được ăn gian, không được dùng "bi sắt" để phá bi ve của bạn, và quan trọng nhất: khi đã thua là phải chung thực. Những viên bi di chuyển từ túi quần đứa này sang đứa kia như một dòng chảy của sự may rủi.
"Này, tớ cũng muốn chơi!" Con Lan Điệu xuất hiện, tay cầm một viên bi màu hồng nhạt, trông chẳng có vẻ gì là chiến binh cả.
"Con gái mà cũng đòi bắn bi à? Đi mà chơi búp bê đi!" Tí Sún bĩu môi.
"Kệ tớ! Viên bi này là 'Công chúa Tuyết', nó có phép thuật đấy. Các cậu mà coi thường là nó sẽ 'đóng băng' hết bi của các cậu cho xem."
Lan Điệu bước vào vòng chiến đấu với một phong thái kiêu sa. Và lạ lùng thay, cái phong thái ấy dường như có tác dụng thật. Nó không bắn theo kiểu "đại bác" mạnh mẽ của tôi hay kiểu "tỉa súng trường" của thằng Tí, mà nó khẽ búng một cái nhẹ tênh. Viên bi hồng lăn từ từ, chậm chạp nhưng vô cùng chính xác, húc văng viên bi chiến thần của tôi ra khỏi vòng tròn.
"Ối giời ơi! Công chúa Tuyết của tao!" Tôi thét lên trong sự ngỡ ngàng.
"Thấy chưa! Tớ đã bảo là có phép thuật mà." Lan Điệu đắc ý thu chiến lợi phẩm.
Trận đấu dưới gốc cây đa chiều hôm đó trở thành một huyền thoại. Chúng tôi quên cả giờ về, quên cả cái bụng đang sôi sùng sục. Trong thế giới của những viên bi, thời gian dường như ngưng đọng. Mỗi lần một viên bi chạm vào nhau phát ra tiếng "cạch" khô khốc, tim chúng tôi lại nảy lên một nhịp. Đó là âm thanh của chiến thắng, của sự chiếm hữu, và của một niềm hạnh phúc thuần khiết mà không có bất cứ món đồ chơi công nghệ hiện đại nào sau này có thể mang lại.
Nhưng kho tàng lớn nhất không nằm ở số lượng bi chúng tôi sở hữu, mà nằm ở sự chia sẻ. Có những lần thằng Tí thua sạch túi, mặt nó mếu máo như sắp khóc đến nơi, tôi lại lén nhét vào tay nó vài viên "bi dự phòng" và bảo: "Cho mày mượn đấy, mai thắng thì trả, không thì thôi". Tình bạn của chúng tôi được hàn gắn bằng những viên thủy tinh tròn trịa ấy. Chúng tôi hiểu rằng, nếu không có bạn chơi cùng, thì dù có nắm trong tay cả nghìn viên bi đẹp nhất thế gian, chúng cũng chỉ là những vật nặng trĩu làm trễ cả túi quần.
Người lớn thường cau mày khi thấy quần áo chúng tôi lấm lem bùn đất, đầu gối trầy trụa vì quỳ dưới đất để ngắm bắn bi. Bố tôi bảo: "Chơi cái này thì có ích gì? Chỉ tổ bẩn thỉu và cờ bạc sớm!". Bố gọi đó là cờ bạc, nhưng với chúng tôi, đó là sự công bằng. Bạn giỏi, bạn thắng. Bạn kém, bạn phải tập luyện. Không có sự ưu tiên nào ở đây cả.
Khi tôi lớn lên, những viên bi ve dần biến mất khỏi túi quần, thay vào đó là những chiếc chìa khóa, những tờ tiền giấy phẳng lì và chiếc điện thoại thông minh. Tôi nhận ra rằng những "viên bi" của người lớn to lớn hơn và đắt đỏ hơn nhiều. Đó là những dự án, những bất động sản, những cổ phiếu. Họ cũng "bắn bi" với nhau trên những mặt sân bằng đá hoa cương bóng loáng, nhưng trong cuộc chơi ấy, người ta không còn cười khà khà khi thua cuộc, và chắc chắn chẳng có ai lén nhét "bi dự phòng" cho bạn mình khi họ trắng tay.
Đôi khi, tôi ngồi trong một cuộc họp căng thẳng, nhìn những con người đang dùng ngôn từ sắc bén để "tấn công" lẫn nhau, tôi lại bỗng nhớ về gốc cây đa già. Tôi ước gì mình có thể rút ra một viên bi ve xanh, đặt lên bàn và bảo: "Thôi, mình chơi bắn bi đi, đứa nào thắng thì quyết định theo ý đứa đó". Chắc chắn họ sẽ nhìn tôi như một kẻ điên. Nhưng chẳng phải thế giới này sẽ bình yên hơn nhiều nếu những mâu thuẫn được giải quyết bằng một vòng tròn vẽ trên đất và những cái búng tay hồn nhiên sao?
Kho tàng dưới gốc cây đa đã bị thời gian vùi lấp. Những viên bi ngày ấy chắc hẳn đã chìm sâu vào lòng đất, hoặc bị nước mưa cuốn trôi ra con mương đầu làng. Nhưng mỗi khi nghe thấy tiếng lanh canh của thủy tinh chạm vào nhau, tôi vẫn thấy tim mình rung động. Tôi vẫn nghe thấy tiếng những viên bi "nói chuyện", chúng nhắc tôi nhớ rằng giá trị của một vật phẩm không nằm ở giá tiền, mà nằm ở những kỷ niệm mà ta đã cùng nó trải qua.
Người lớn có thể sở hữu cả thế giới, nhưng họ đã đánh mất khả năng nhìn thấy cả một vũ trụ trong một viên bi bé xíu. Họ đã quên mất cách quỳ xuống đất để nhìn mọi thứ từ góc độ chân thật nhất. Còn tôi, tôi vẫn giữ một viên bi hổ phách trong ngăn kéo làm việc của mình. Mỗi khi mệt mỏi, tôi lại lấy nó ra, đặt dưới ánh đèn và nhìn vào những vân mây bên trong. Ở đó, tôi thấy bóng dáng của thằng Tí Sún đang nhe răng cười, thấy con Lan Điệu đang kiêu ngạo khoe viên bi hồng, và thấy chính mình – một vị vua không ngai của những vương quốc thủy tinh màu nhiệm.