Trong từ điển của người lớn, "ngày mai" là một khái niệm đầy áp lực. Đó là hạn chót của một bản báo cáo, là ngày phải trả tiền thuê nhà, hoặc là thời điểm bắt đầu của một chế độ ăn kiêng mà họ đã hứa từ mười năm trước. Nhưng đối với tôi và đám bạn xóm Cây Khế, "ngày mai" là một cái gì đó rất mông lung, kỳ ảo và đầy rẫy những biến số không thể lường trước.
"Ngày mai" có thể là một thiên đường nếu mẹ hứa sẽ dẫn đi ăn kem. Nhưng nó cũng có thể là ngày tận thế nếu đó là thứ Hai – ngày mà chúng tôi phải mặc bộ đồng phục phẳng lì và đứng dưới nắng sân trường để nghe thầy hiệu trưởng phát biểu về những điều mà chúng tôi chẳng bao giờ nhớ nổi quá năm phút.
Sáng hôm đó, tôi thức dậy khi những tia nắng đầu tiên chưa kịp xuyên qua kẽ lá của cây khế trước sân. Tôi nằm trên giường, nhìn lên trần nhà và cố gắng nhớ lại xem hôm nay là loại "ngày mai" nào. À, hôm nay là ngày chúng tôi có một cuộc hẹn quan trọng tại bờ mương đầu xóm.
"Bi! Dậy ăn sáng rồi đi học con!"
Tiếng mẹ gọi từ dưới bếp vọng lên, kèm theo mùi thơm của xôi gấc nồng nàn. Đó là tín hiệu đầu tiên của một ngày mới. Tôi bước xuống giường, đôi chân trần chạm vào mặt gạch bông mát lạnh, cảm giác như mình vừa bước vào một cuộc phiêu lưu mới.
Người lớn luôn dạy chúng tôi phải tiết kiệm thời gian. Nhưng chính họ lại là những kẻ lãng phí thời gian nhất vào việc... vội vàng. Bố tôi luôn miệng giục "Nhanh lên!" trong khi chính bố lại dành cả mười phút chỉ để thắt cái cà vạt cho thật thẳng. Tôi thì thấy việc thắt cà vạt thật là vô ích, nó giống như việc tự xích cổ mình lại vậy. Nếu là tôi, tôi sẽ dành mười phút đó để xem con dế mèn trong hộp diêm của mình đã tỉnh giấc chưa.
"Mẹ ơi, tại sao ngày mai không bao giờ đến ạ?" Tôi hỏi khi đang xúc thìa xôi vào miệng.
Mẹ tôi dừng tay lau bàn, nhìn tôi bằng ánh mắt lạ lùng: "Con nói gì lạ thế? Bây giờ chính là ngày mai của hôm qua rồi còn gì."
Tôi lắc đầu, cảm thấy mẹ chẳng hiểu gì về triết học cả: "Không đúng. Hôm qua mẹ bảo 'ngày mai' sẽ cho con đi mua súng nước. Nhưng bây giờ là 'hôm nay' rồi, mà súng nước thì vẫn chưa thấy đâu. Vậy là ngày mai vẫn chưa đến, đúng không mẹ?"
Mẹ tôi bật cười, một điệu cười mà tôi cho là để lấp liếm cho sự thất hứa của người lớn: "Khéo mồm thật! Chiều nay bố đi làm về sẽ mua cho. Giờ thì lo mà đi học đi."
Tôi thở dài. Lại là "chiều nay". Đối với trẻ con, "chiều nay" là một khoảng thời gian dài dằng dặc như một thiên niên kỷ. Nó nằm ở phía bên kia của năm tiết học, một giấc ngủ trưa cưỡng bức và vô số những lời răn đe của cô giáo.
Đến trường, tôi gặp thằng Tí Sún đang đứng lơ lửng cạnh cổng trường, mặt mũi lấm lem bùn đất dù nó mới rời nhà chưa đầy mười lăm phút.
"Ê Bi, mày biết tin gì chưa? Thằng cu Hùng 'Mập' bảo là ngày mai trường mình sẽ có thanh tra, nên mình không được chơi bắn bi trong giờ ra chơi nữa."
Tôi nhíu mày: "Lại là ngày mai à? Sao cái 'ngày mai' đó lúc nào cũng mang theo tin xấu thế nhỉ?"
Tí Sún tặc lưỡi, ra dáng một kẻ thông thái: "Bởi vì người lớn luôn dùng ngày mai để hù dọa mình. Tao nghe bố tao nói với mẹ tao là 'ngày mai rồi biết mặt'. Tao sợ cái ngày mai đó lắm."
Chúng tôi dắt tay nhau vào lớp, mang theo nỗi lo âu về một cái "ngày mai" vô hình nào đó đang rình rập. Trong tiết Toán, cô giáo giảng về các con số cộng trừ. Tôi nhìn lên bảng đen và thấy những con số ấy thật cô đơn. Số 1 cộng với số 1 bằng 2. Thật đơn điệu. Tại sao không thể là 1 viên bi cộng với 1 viên bi bằng một kho báu? Hay 1 tiếng cười cộng với 1 tiếng cười bằng một mùa hè bất tận?
"Bi! Trả lời cho cô: 5 trừ 3 bằng mấy?"
Tôi giật mình đứng dậy, đầu óc vẫn còn đang treo lơ lửng trên cành khế: "Dạ thưa cô... nếu em có 5 cái kẹo, em cho thằng Tí 3 cái, thì em vẫn còn 5 cái ạ."
Cả lớp cười rộ lên. Cô giáo gõ thước xuống bàn, vẻ mặt nghiêm nghị: "Tại sao lại còn 5 cái? Em không biết trừ à?"
Tôi lí nhí: "Dạ, vì thằng Tí là bạn thân của em, nó sẽ trả lại cho em ngay sau khi ra chơi ạ. Nên về mặt lý thuyết, em chẳng mất cái kẹo nào cả."
Cô giáo thở dài, một tiếng thở dài mang theo sự bất lực của những người đã quá quen với những quy tắc cứng nhắc của toán học. Cô bảo tôi ngồi xuống và ghi vào sổ đầu bài: "Em Bi không tập trung, hay suy diễn lung tung".
Tôi chẳng buồn. Tôi chỉ thấy tiếc cho cô. Cô biết trừ những con số, nhưng cô không biết cộng những niềm vui.
Giờ ra chơi, chúng tôi tụ tập dưới gốc cây bàng già. Nắng vàng nhảy nhót trên những tán lá, rớt xuống vai áo chúng tôi những đốm sáng lấp lánh. Chúng tôi bàn về kế hoạch chiều nay đi bắt dế. Đó là một kế hoạch quan trọng hơn bất cứ bản báo cáo nào của bố.
"Này, nếu hôm nay mình bắt được con dế đại vương, thì ngày mai mình sẽ mang nó đi thách đấu với xóm dưới nhé?" Con Lan Điệu đề nghị, tay nó vẫn đang mân mê cái nơ hồng trên đầu.
"Ngày mai nữa à?" Tôi nhăn mặt. "Thôi, cứ bắt được đã rồi tính. Ngày mai xa lắm, biết đâu trời mưa thì sao."
Trẻ con chúng tôi sống bằng những giây phút hiện tại, bằng cảm giác mát lạnh của nước mương dưới chân, bằng mùi hăng hắc của cỏ dại bị giẫm nát. Chúng tôi không hiểu tại sao người lớn lại cứ phải lo lắng cho một cái "ngày mai" chưa tới, để rồi đánh mất cả vẻ đẹp của buổi chiều hôm nay.
Bố tôi thường nói: "Con phải học hành chăm chỉ để sau này có một tương lai tươi sáng."
Tôi tự hỏi, "tương lai" là bao xa? Nó có xa hơn cái ngọn đồi phía sau làng không? Và tại sao cái "tương lai" đó lại phải đánh đổi bằng những buổi chiều không được đi thả diều, những tối phải ngồi ôm cuốn vở dày cộm? Nếu tương lai là một thứ gì đó rực rỡ, tại sao những người lớn đang ở trong "tương lai" ấy – như bố, như mẹ, như cô giáo – lại chẳng bao giờ cười tươi bằng chúng tôi khi tìm thấy một tổ chim sẻ?
Khi tiếng chuông tan học vang lên, chúng tôi ùa ra khỏi cổng trường như bầy chim vỡ tổ. Nỗi lo về "ngày mai" và "thanh tra" tan biến nhanh như bong bóng xà phòng. Trước mắt chúng tôi là cả một buổi chiều vàng rực, là những trò chơi đang chờ đợi, và là lời hứa về chiếc súng nước của bố.
Tôi chạy thật nhanh về nhà, gió thổi lùa qua mái tóc, mang theo hương vị của sự tự do. Tôi nhận ra rằng, đối với một đứa trẻ, ngày mai thực chất không quan trọng. Quan trọng là bây giờ tôi đang được chạy, được thở, và được tin rằng thế giới này là một sân chơi khổng lồ mà thượng đế đã dành riêng cho mình.
Người lớn có thể giữ lấy những "ngày mai" đầy lo toan của họ. Còn tôi, tôi chỉ cần buổi chiều nay, với nắng chín trên mái hiên và một con dế mèn đang chờ được khám phá.
Bởi vì sau tất cả, chúng ta chỉ thực sự sống khi chúng ta không còn đếm thời gian bằng những con số khô khan, mà bằng những nhịp đập rộn ràng của trái tim khi nhìn thấy điều kỳ diệu trong những thứ bình thường nhất.