Dưới gốc cây khế già ở góc sân nhà tôi, có một đế chế vĩ đại đang tồn tại mà chẳng mấy ai để ý. Đó là vương quốc của bầy kiến lửa. Trong mắt một đứa trẻ tám tuổi, việc nằm bò ra hè xi măng, cằm tì lên đôi bàn tay đầy vết mực, và quan sát bầy kiến là một công việc mang tầm vóc quốc tế. Tôi có thể dành cả buổi chiều chỉ để nhìn những sinh vật nhỏ bé ấy khuân vác những mẩu vụn bánh quy, hay hợp sức lôi kéo một cái xác ve sầu to lớn về tổ.
Thế giới của kiến thật ngăn nắp. Chúng đi thành hàng, đầu chạm vào nhau như đang trao đổi những mật mã quân sự tối mật. Tôi tự hỏi, liệu trong ngôn ngữ của kiến, chúng có nói về giá xăng tăng hay chuyện hàng xóm cãi nhau như bố mẹ tôi không? Có lẽ là không. Kiến chỉ quan tâm đến việc tích trữ thức ăn và bảo vệ nữ hoàng.
"Bi! Mày đang làm gì mà mông chổng lên trời thế kia?"
Thằng Tí Sún xuất hiện, trên tay cầm một chiếc lá chuối đã được nó tước ra làm nhiều sợi nhỏ. Nó ngồi thụp xuống cạnh tôi, nhìn vào đường hành quân của bầy kiến với vẻ mặt nghiêm trọng không kém.
"Suỵt! Nhỏ tiếng thôi. Tụi nó đang di cư đấy. Mày nhìn xem, con nào con nấy đều vác theo những cái bọc trắng xóa. Đó là trứng kiến đấy. Tao đoán là sắp có bão lớn rồi."
Tí Sún nheo mắt nhìn lên bầu trời xanh ngắt, không một gợn mây: "Trời nắng chang chang thế này mà bão gì hả mày? Chắc tụi nó chỉ chuyển nhà vì bị kiến đen bắt nạt thôi."
"Không đâu. Bố tao bảo kiến dời tổ là trời sắp mưa. Mà kiến mang trứng lên cao là lụt to. Tao đang lo vương quốc của mình dưới gầm bàn sẽ bị ngập mất nước mất."
Nỗi lo của tôi là có cơ sở. Trong thế giới của trẻ con, một trận mưa rào không chỉ là nước rơi từ trên trời xuống. Đó là một cuộc tấn công của thủy thần. Nước sẽ dâng lên từ những khe rãnh, biến sân nhà thành một đại dương mênh mông, và những chiếc dép nhựa sẽ trở thành những chiến hạm không người lái. Nếu bầy kiến đã cảm nhận được điều đó từ đôi râu của chúng, thì chắc chắn tôi phải có biện pháp phòng vệ.
"Hay là mình xây đê?" Tí Sún đề xuất.
Thế là hai đứa chúng tôi bắt đầu công trình thủy lợi vĩ đại nhất lịch sử xóm Cây Khế. Chúng tôi dùng những viên gạch vỡ và bùn đất lấy từ bồn hoa để xây một vòng thành xung quanh tổ kiến. Chúng tôi làm việc hăng say, mồ hôi nhễ nhại, khuôn mặt lấm lem bùn đất mà cứ ngỡ mình là những kỹ sư tài ba đang cứu cả một chủng tộc khỏi thảm họa diệt vong.
Người lớn đi ngang qua, họ chỉ thấy hai đứa trẻ đang nghịch đất cát làm bẩn hết quần áo. Mẹ tôi đi chợ về, vừa thấy cảnh tượng đó đã la lên: "Trời đất ơi! Bi, Tí! Hai đứa lại bày hầm hố gì ra giữa sân thế này? Đi rửa tay chân ngay, bẩn thỉu quá đi mất!"
Tôi nhìn mẹ, cảm thấy một nỗi xót xa cho sự thiếu hiểu biết của người lớn. "Mẹ ơi, chúng con đang cứu dân lành đấy! Nếu không có con đê này, ngày mai vương quốc kiến sẽ bị xóa sổ mất!"
Mẹ tôi lắc đầu, vừa đi vào bếp vừa lầm bầm về việc tại sao trẻ con lại thích những thứ vô bổ đến thế. Mẹ không hiểu rằng, trong mắt tôi, việc cứu bầy kiến quan trọng hơn nhiều so với việc giữ cho bộ quần áo trắng sạch. Quần áo bẩn có thể giặt, nhưng một vương quốc bị mất đi thì không bao giờ tìm lại được.
Đến chiều, mây đen bắt đầu kéo về thật. Bầu trời vốn đang trong xanh bỗng chốc trở nên xám xịt và nặng nề. Gió thổi mạnh làm những cành khế rung rinh, rụng xuống những cánh hoa li ti màu tím nhạt.
"Thấy chưa Tí? Tao đã bảo mà!" Tôi reo lên, vừa lo lắng vừa đắc ý.
Cơn mưa ập xuống nhanh chóng. Những hạt mưa to bằng đầu ngón tay nện xuống sân gạch kêu lách tách. Tôi và Tí Sún đứng dưới mái hiên, nín thở quan sát công trình của mình. Nước bắt đầu chảy thành dòng, tấn công vào con đê bằng bùn đất. Bùn bắt đầu tan ra, những viên gạch vỡ không đủ sức ngăn cản sức mạnh của dòng nước xoáy.
"Đê vỡ rồi Bi ơi!" Tí Sún hét lên.
Chúng tôi bất lực nhìn dòng nước tràn qua tổ kiến. Nhưng kỳ lạ thay, bầy kiến đã không còn ở đó. Chúng đã kịp thời di chuyển lên những kẽ nứt cao hơn trên tường nhà từ lúc nào. Hóa ra, bầy kiến thông minh hơn chúng tôi tưởng. Chúng không cần những con đê bằng bùn vụng về của hai đứa trẻ, chúng có bản năng và sự đoàn kết để tự cứu lấy mình.
Tôi đứng lặng người nhìn màn mưa trắng xóa. Nỗi lo mất nước của tôi đã tan biến, thay vào đó là một sự chiêm nghiệm mơ hồ. Đôi khi, những nỗ lực cứu vãn của chúng ta đối với thế giới này lại trở nên thừa thãi trước quy luật của tự nhiên. Chúng ta cứ ngỡ mình là đấng cứu thế, nhưng thực ra, mỗi sinh vật đều có một cách riêng để chống chọi với bão tố.
Bố tôi đi làm về, ướt sũng trong chiếc áo mưa cánh dơi. Bố đứng cạnh tôi, nhìn dòng nước đang chảy xiết ngoài sân rồi thở dài: "Mưa thế này thì rau màu lại hỏng hết, điện nước lại phập phù cho xem."
Bố lo lắng về rau màu, về hóa đơn, về những thứ hiện hữu. Còn tôi, tôi lo lắng về việc liệu bầy kiến có lạnh không khi phải ngủ trên tường nhà đá lạnh. Khoảng cách giữa tôi và bố không chỉ là chiều cao, mà là cách chúng tôi nhìn nhận về một cơn mưa. Với bố, mưa là trở ngại. Với tôi, mưa là một cuộc thanh tẩy, là lúc để những sinh vật nhỏ bé chứng minh sức mạnh của mình.
Đêm đó, nằm trong màn, nghe tiếng mưa rơi đều đều trên mái tôn, tôi thấy mình thật nhỏ bé. Tôi chợt nhận ra rằng, cuộc đời này cũng giống như vương quốc kiến kia, luôn có những cơn mưa bất chợt muốn cuốn trôi tất cả. Nhưng chỉ cần ta biết "di cư" đúng lúc, hoặc đơn giản là có một "mái hiên" để trú ẩn cùng bạn bè, thì bão tố cũng chỉ là một bản nhạc buồn để ta dễ ngủ hơn mà thôi.
"Bi ơi, ngủ chưa con?" Tiếng mẹ thầm thì bên cạnh.
"Con đang nghĩ xem ngày mai bầy kiến có quay về tổ cũ không mẹ ạ."
Mẹ vuốt tóc tôi, hơi ấm từ bàn tay mẹ khiến tôi cảm thấy an tâm lạ lùng: "Có chứ, nắng lên là chúng lại về ngay ấy mà. Ngủ đi, mai còn đi học."
Tôi nhắm mắt lại, trong giấc mơ, tôi thấy mình biến thành một chú kiến mang đôi cánh bạc, bay lượn trên những con đê bằng bùn đất, hướng về phía mặt trời đang chờ nắng chín.