Đây là câu hỏi lớn nhất trong cuộc đời tôi kể từ khi tôi biết phân biệt giữa ngày thứ Bảy và ngày thứ Hai. Đối với một đứa trẻ, thế giới là một trò chơi không hồi kết, và chúng tôi là những người chơi đầy nhiệt huyết. Vậy thì tại sao bố tôi lại phải mặc chiếc sơ mi đóng thùng chật chội, mẹ tôi phải tất bật với những chồng hồ sơ, và cả hai đều mang một bộ mặt nghiêm trọng như thể thế giới sắp sập đến nơi mỗi khi bước ra khỏi cửa?
Sáng thứ Hai luôn là một cuộc chiến. Tiếng đồng hồ báo thức kêu inh ỏi như tiếng còi báo động. Bố tôi uống vội ly cà phê đắng ngắt – thứ nước mà tôi đã nếm thử một lần và thề rằng nó giống thuốc độc hơn là đồ uống.
"Bố ơi, sao bố không ở nhà chơi bắn bi với con? Hôm nay con có viên bi rồng mới đẹp lắm!" Tôi níu áo bố khi bố đang dắt xe ra cổng.
Bố nhìn đồng hồ, khẽ nhăn trán: "Bố phải đi làm để kiếm tiền mua bi cho con đấy chứ. Không đi làm thì lấy gì mà ăn?"
Tôi đứng lặng người. Một câu trả lời thật logic, nhưng lại chẳng thuyết phục chút nào. Nếu bố đi làm để mua bi cho tôi, nhưng vì đi làm mà bố không có thời gian chơi bi cùng tôi, vậy thì viên bi đó còn giá trị gì nữa? Nó chỉ là một viên thủy tinh vô hồn nằm trong túi quần.
Tôi mang thắc mắc này đến trường và thảo luận với thằng Tí Sún và con Lan Điệu trong giờ ra chơi.
"Bố tao bảo đi làm là trách nhiệm." Tí Sún vừa gặm mẩu bánh mì vừa nói. "Trách nhiệm chắc là một loại quái vật đáng sợ lắm, nên người lớn ai cũng sợ nó."
Con Lan Điệu lắc đầu, tỏ vẻ thông thái hơn: "Không phải đâu. Mẹ tao bảo đi làm để sau này có tiền cho tao đi du học. Du học là đi đến một nơi rất xa, nơi mà người ta không nói tiếng Việt. Tao chẳng muốn đi du học chút nào, tao chỉ muốn ở nhà chơi đồ hàng thôi."
"Tóm lại là người lớn rất khổ thân." Tôi kết luận. "Họ bị một thứ gọi là 'tiền' điều khiển. Họ dùng cả ngày để đổi lấy những tờ giấy xanh xanh đỏ đỏ, rồi dùng những tờ giấy đó để mua những thứ mà họ chẳng có thời gian để dùng."
Chúng tôi đồng ý với nhau rằng người lớn thật là những sinh vật mâu thuẫn. Họ dạy chúng tôi phải biết sẻ chia, nhưng họ lại tranh giành nhau từng vị trí trong công ty. Họ bảo chúng tôi không được nói dối, nhưng khi có điện thoại của sếp, bố tôi thường bảo mẹ: "Cứ nói là anh đang đi vắng nhé".
Chiều hôm đó, tôi quyết định thực hiện một cuộc khảo sát xã hội. Tôi ngồi ở cổng, quan sát những người đi làm về. Ai nấy đều trông như những quả bóng bị xì hơi. Những gương mặt mệt mỏi, những đôi mắt dán vào con đường phía trước, chẳng ai thèm nhìn lên những đám mây hình con gấu đang trôi trên đầu.
Bố tôi về nhà muộn hơn mọi ngày. Bố quăng chiếc cặp lên ghế sofa và nằm vật xuống, tay gác lên trán. Tôi lân la lại gần, đưa cho bố một ly nước cam do mẹ vắt.
"Bố mệt lắm ạ?"
Bố mở mắt ra, nhìn tôi rồi mỉm cười héo hắt: "Ừ, hôm nay công ty nhiều việc quá. Sếp bố lại khó tính."
"Vậy sao bố không nghỉ việc đi? Bố ở nhà, con sẽ chia cho bố một nửa số tiền mừng tuổi của con. Con có hẳn hai trăm ngàn trong con lợn nhựa đấy!"
Bố bật cười, kéo tôi vào lòng. Bàn tay bố nhám sần vì làm việc, nhưng cái ôm của bố vẫn ấm áp lạ kỳ. "Con trai ạ, lớn lên con sẽ hiểu. Có những việc mình không thích nhưng vẫn phải làm. Đó gọi là trưởng thành."
Tôi rùng mình. Nếu "trưởng thành" nghĩa là phải làm những việc mình không thích, thì tôi thà làm trẻ con mãi mãi. Tôi không muốn một ngày nào đó mình cũng sẽ nằm trên ghế sofa với vẻ mặt mệt mỏi thế kia, chỉ vì một người gọi là "sếp" nào đó.
"Bố này, sếp có giống cô giáo chủ nhiệm của con không? Có hay phạt bố đứng góc lớp không?"
Bố cười to hơn, dường như nỗi mệt mỏi đã tan đi đôi chút: "Gần giống thế. Nhưng sếp không phạt đứng góc lớp, sếp phạt bằng cách trừ lương."
"Trừ lương thì có gì đáng sợ đâu bố? Con còn bị trừ điểm suốt mà vẫn thấy vui đấy thôi."
Bố xoa đầu tôi, không trả lời. Có lẽ bố thấy giải thích cho một đứa trẻ về giá trị của đồng tiền và áp lực xã hội là một việc quá sức. Hoặc có lẽ, chính bố cũng đang tự hỏi tại sao mình lại phải đánh đổi những buổi chiều chơi đùa cùng con trai để lấy những con số trong tài khoản ngân hàng.
Tối đó, tôi nằm suy nghĩ về câu nói của bố. Tôi chợt nhận ra rằng, người lớn đi làm thực ra là vì họ đã đánh mất khả năng chơi đùa. Họ không còn thấy sự thú vị trong việc xây một lâu đài cát hay đuổi theo một con bướm. Họ cần những mục tiêu lớn lao hơn, phức tạp hơn để cảm thấy mình có ích.
Nhưng tôi thì khác. Tôi thấy mình có ích nhất khi tôi làm cho thằng Tí Sún cười sặc sụa, hay khi tôi giúp con Lan Điệu tìm lại chiếc dép bị rơi xuống cống.
Tôi tự hứa với bản thân mình rằng, dù sau này có "trưởng thành" đến đâu, tôi cũng sẽ không bao giờ để cái "trách nhiệm" kia nuốt chửng niềm vui. Tôi sẽ đi làm, nhưng tôi sẽ coi công việc là một trò chơi lớn. Nếu sếp mắng, tôi sẽ coi đó là một thử thách trong trò chơi. Nếu bị trừ lương, tôi sẽ coi như mình vừa bị mất một vài viên bi và sẽ cố gắng thắng lại ở vòng sau.
Người lớn thường nói "Đi làm là để sống". Nhưng tôi thấy họ đang "sống để đi làm" thì đúng hơn. Họ quên mất rằng mục đích của việc kiếm tiền là để có được hạnh phúc, mà hạnh phúc thì đôi khi chẳng tốn một xu nào. Nó nằm ở việc được ngồi dưới mái hiên cùng bố, nghe bố kể chuyện xưa, dù bố có đang mệt mỏi đến mức nào đi nữa.
"Bố ơi, ngày mai bố có phải đi làm không?"
"Có chứ con, mai mới là thứ Ba mà."
"Vậy mai con sẽ dậy sớm, con sẽ nhét viên bi rồng vào túi áo của bố. Mỗi khi bố thấy mệt, bố cứ sờ vào nó nhé. Nó có phép thuật đấy, nó sẽ nhắc bố rằng ở nhà có một vị chỉ huy đang đợi bố về chơi bắn bi."
Bố lặng im một lúc, rồi tôi thấy mắt bố hơi đỏ lên dưới ánh đèn điện: "Ừ, bố cảm ơn Bi. Bố sẽ mang theo phép thuật của con."
Sáng hôm sau, tôi nhìn bố dắt xe ra cổng. Bố vẫy tay chào tôi, và tôi thấy bước chân bố dường như nhẹ nhàng hơn. Có lẽ viên bi rồng trong túi áo đang làm tốt nhiệm vụ của nó. Hoặc có lẽ, bố vừa nhớ lại rằng mình cũng từng là một đứa trẻ, từng coi cả thế giới này là một sân chơi rộng lớn trước khi bị những tờ hóa đơn làm cho mờ mắt.
Thế giới của người lớn vẫn quay, vội vã và ồn ào. Nhưng dưới mái hiên nhà tôi, thời gian dường như trôi chậm lại. Bởi vì chúng tôi biết rằng, dù cuộc sống có bận rộn đến đâu, thì việc dành thời gian để "chơi" cùng những người yêu thương mới là công việc quan trọng nhất đời người.