2,332 từ
Trong thế giới của tôi, nước mắt là một loại đơn vị tiền tệ có giá trị trao đổi cực kỳ cao. Khi tôi muốn một cây kem, tôi chỉ cần để cho khóe mắt mình hơi đỏ lên một chút. Khi tôi bị ngã trầy đầu gối, tôi sẽ phát hành một "bản tin đau đớn" bằng những tiếng nấc cụt để nhận về sự vỗ về của mẹ và một vài viên kẹo an ủi của ông nội. Nước mắt của trẻ con giống như những giọt mưa mùa hạ, đến rất nhanh, làm dịu đi cái nắng gắt của sự hờn dỗi rồi lại tan biến để nhường chỗ cho cầu vồng.
Thế nhưng, có một điều làm tôi thắc mắc suốt cả mùa hè năm đó: Tại sao ba tôi không bao giờ khóc?
Ba tôi là một người đàn ông có đôi bàn tay to và thô ráp. Ba có thể sửa được cái vòi nước bị rò rỉ, có thể đóng lại cái chân bàn bị khập khiễng, và có thể bế bổng tôi lên vai để tôi chạm tay vào những chùm khế ngọt trên cao. Ba giống như một tòa lâu đài bằng đá, vững chãi và không hề có dấu hiệu của sự rạn nứt. Tôi đã quan sát ba rất kỹ, ngay cả khi ba bị chiếc đinh gỉ đâm vào tay lúc đóng lại chuồng gà, hay khi ba bị mẹ cằn nhằn suốt cả một buổi chiều vì tội quên mua hành lá. Ba chỉ mím môi, hoặc hít một hơi thật sâu, rồi lại tiếp tục làm việc như chưa có chuyện gì xảy ra.
"Vàng này, mày có bao giờ thấy ba khóc chưa?"
Tôi hỏi con chó Vàng khi hai đứa đang nằm hóng gió dưới gốc cây bưởi. Con Vàng đang mải mê gặm một khúc xương khô, nó dừng lại một nhịp, nhìn tôi bằng đôi mắt nâu đục rồi lại tiếp tục công việc của mình. Tôi đoán là nó cũng chưa thấy bao giờ. Chó thì hay khóc bằng tiếng "ăng ẳng" khi bị bỏ đói hoặc bị xích, nhưng ba tôi thì không "ăng ẳng", ba cũng không sụt sịt.
Chiều hôm đó, tôi quyết định thực hiện một cuộc phỏng vấn chuyên sâu. Ba đang ngồi ngoài hiên, loay hoay với cái radio cũ kẽo kẹt những tiếng rè rè của đài phát thanh tỉnh. Tôi lân la lại gần, tay cầm một quả mận vừa hái, giả vờ như vô tình ngồi xuống cạnh ba.
"Ba ơi, hồi nhỏ ba có hay bị ông nội đánh đòn không?"
Ba không rời mắt khỏi những bảng mạch điện tử lằng nhằng.
"Có chứ. Ba nghịch nhất xóm mà. Có lần ba trốn học đi tắm sông, ông nội tìm được, phát cho ba năm roi vào mông."
Tôi sáng mắt lên, cảm thấy như mình vừa tìm được một đồng minh vĩ đại.
"Thế lúc đó ba có khóc không?"
Ba dừng tay lại, nhìn ra xa phía cánh đồng đang bắt đầu chuyển sang màu xám xịt của hoàng hôn. Một nụ cười thoáng qua trên khuôn mặt đầy những nếp nhăn lo âu của ba.
"Lúc đó ba khóc to lắm, Tí ạ. Ba khóc đến mức cả xóm đều nghe thấy, khóc như thể trời sắp sập xuống đầu mình vậy."
Tôi gặm miếng mận, vị chua làm tôi nhăn mặt.
"Thế tại sao bây giờ ba lại không khóc nữa? Có phải vì ba đã hết đau rồi không? Hay là vì lớn lên người ta không còn tuyến lệ nữa hả ba?"
Ba đặt cái tuốc-nơ-vít xuống, xoay người lại nhìn tôi. Ba xoa đầu tôi, bàn tay ba đầy mùi dầu máy và mùi của những lo toan mà tôi không gọi tên được.
"Lớn lên không phải là hết đau, Tí ạ. Mà lớn lên là khi con nhận ra có những thứ còn đau hơn cả vết roi của ông nội, nhưng con không thể dùng nước mắt để giải quyết được. Người lớn không khóc bằng mắt, họ khóc bằng những tiếng thở dài vào ban đêm khi con đã ngủ say."
Câu trả lời của ba làm tôi mất ngủ. Suốt cả đêm đó, tôi nằm im trong bóng tối, cố gắng lắng tai nghe xem ba có thở dài hay không. Nhưng tôi chỉ nghe thấy tiếng dế mèn nỉ non ngoài vườn và tiếng ngáy đều đặn của ba. Tôi tự hỏi, tiếng thở dài trông như thế nào? Nó có màu tím ngắt như quả mồng tơi bị bóp nát, hay nó có hình dạng của một làn khói xám xịt từ bếp lò của mẹ?
Sáng hôm sau, tôi đem thắc mắc này kể cho thằng Hùng "Sứt". Thằng Hùng là đứa thực tế nhất mà tôi biết, có lẽ vì nó đã bị sứt một miếng răng cửa nên nó nhìn đời bằng một thái độ rất khác đời.
"Ba mày không khóc là vì ba mày là đàn ông. Đàn ông mà khóc thì xấu hổ chết, giống như con Tủn bị mất búp bê vậy."
Tôi phản bác ngay lập tức.
"Không đúng! Ông nội tao bảo ai cũng có quyền được buồn. Nếu không được khóc thì nỗi buồn nó sẽ phình to ra trong bụng như quả khinh khí cầu, rồi một ngày nào đó nó sẽ nổ tung."
Thằng Hùng nhún vai, nó đang mải mê bới đất để tìm giun đi câu cá.
"Thế thì có lẽ ba mày có một cái van bí mật để xả nỗi buồn ra ngoài mà mày không biết thôi. Có thể là lúc ba mày đi tắm, hoặc lúc ba mày ngồi một mình hút thuốc lào ngoài bờ ao."
Tôi gật đầu, ý tưởng về cái "van bí mật" nghe có vẻ hợp lý. Tôi quyết định sẽ rình ba. Tôi muốn nhìn thấy khoảnh khắc ba xả nỗi buồn ra ngoài. Tôi muốn biết liệu ba có khóc giống tôi không, hay là nước mắt của người lớn cũng đắng ngắt như cà phê vậy.
Cơ hội đến vào một buổi chiều mưa tầm tã. Những giọt mưa to như những hạt ngọc vỡ tan trên mái tôn, tạo thành một bản nhạc ồn ào đến nhức óc. Mẹ tôi đi chợ về, quần áo ướt sũng, mặt mẹ tái nhợt. Mẹ bảo với ba rằng hiệu buôn của mẹ bị ngập, bao nhiêu vải vóc để dành bán Tết đều bị nước bẩn tràn vào làm hỏng hết.
Mẹ khóc. Mẹ ngồi gục đầu bên mâm cơm lạnh ngắt, đôi vai gầy rung lên bần bật. Tôi đứng nép sau cánh cửa buồng, tim đập thình thịch. Tôi nhìn sang ba.
Ba không khóc. Ba vẫn ngồi đó, lặng lẽ rót một chén nước chè xanh. Ba đặt tay lên vai mẹ, không nói một lời nào, chỉ khẽ bóp nhẹ. Ánh mắt ba nhìn những vũng nước mưa đang tràn qua khe cửa vào nhà, sâu thẳm và tối sẫm như mặt hồ đêm.
"Thôi, còn người là còn của. Mai nắng lên, tôi cùng bà đem vải đi giặt, rồi là lại cho phẳng. Chắc vẫn cứu vãn được một ít."
Giọng ba trầm và bình thản, nhưng tôi thấy tay ba hơi run khi cầm chén trà. Tôi chợt nhận ra, ba không phải là không biết buồn. Ba chỉ đang cố gắng làm một cái cột nhà vững chãi nhất để mẹ có thể tựa vào. Nếu cái cột cũng đổ sụp theo những giọt nước mắt, thì cả ngôi nhà này sẽ tan hoang mất.
Đêm đó, mưa vẫn không ngớt. Tôi thấy ba ra hiên ngồi một mình. Ba không hút thuốc, ba cũng không làm gì cả. Ba chỉ ngồi đó, nhìn vào màn mưa đen kịt. Tôi rón rén bước lại gần, ngồi xuống bên cạnh ba.
"Ba ơi, nếu ba muốn khóc thì ba cứ khóc đi. Con sẽ giữ bí mật cho ba, con sẽ không nói với thằng Hùng 'Sứt' đâu."
Ba giật mình, nhìn thấy tôi, ba khẽ cười rồi kéo tôi vào lòng. Ngực ba ấm áp lạ thường, át đi cái se lạnh của hơi mưa.
"Tí chưa ngủ à? Ba không sao, ba chỉ đang nghĩ xem làm thế nào để ngày mai trời hửng nắng thôi."
"Con biết rồi. Ba không khóc bằng mắt, ba đang khóc bằng cái van bí mật đúng không?"
Ba bật cười, tiếng cười pha lẫn một chút gì đó nghẹn ngào mà phải tinh ý lắm một "triết gia nhí" như tôi mới nhận ra được.
"Đúng rồi, Tí của ba thông minh quá. Người lớn thường giấu nước mắt vào trong để làm sức mạnh đấy con ạ."
Tôi tựa đầu vào vai ba, nhìn những giọt mưa rơi xuống sân. Tôi chợt hiểu ra một triết lý vĩ đại: Nước mắt của trẻ con là để đòi hỏi, còn sự im lặng của người lớn là để che chở. Ba không bao giờ khóc vì ba bận làm anh hùng của tôi và mẹ mất rồi. Mà anh hùng thì trong mấy cuốn truyện tranh của tôi chẳng bao giờ khóc trước mặt người khác cả, họ chỉ lặng lẽ chịu đựng những vết thương để bảo vệ thế giới.
Những ngày sau đó, trời hửng nắng thật. Ba và mẹ cùng nhau phơi những sấp vải màu sắc rực rỡ khắp sân. Màu đỏ của lụa, màu xanh của gấm hòa cùng ánh nắng vàng ruộm tạo nên một bức tranh lộng lẫy. Ba vẫn cười nói, vẫn sửa sang lại mọi thứ trong nhà bằng đôi bàn tay thô ráp.
Tôi chạy sang nhà con Tủn, thấy nó đang ngồi thút thít vì bị mẹ mắng vì tội làm vỡ cái bát sứ. Tôi đưa cho nó một quả mận, rồi ra vẻ người lớn:
"Nín đi Tủn! Khóc nhiều quá là hết nước mắt đấy. Sau này lớn lên, cậu sẽ phải học cách thở dài thay vì khóc nhè, lúc đó mới mệt cơ."
Con Tủn ngước đôi mắt đẫm nước nhìn tôi, nó quẹt ngang mũi một cái rõ to.
"Thở dài thì có ra được kẹo không?"
"Không ra được kẹo, nhưng nó giúp cậu không bị nổ tung bụng vì buồn."
Tôi nói rồi nhìn về phía nhà mình, nơi ba đang đứng trên mái hiên để chèn lại mấy viên ngói bị lệch sau cơn bão. Bóng ba in trên nền trời xanh thẳm, cao lớn và vững vàng.
Tôi thầm hứa với lòng mình rằng, khi nào tôi lớn lên, tôi cũng sẽ học cách có một cái "van bí mật" như ba. Tôi sẽ không khóc khi gặp khó khăn, tôi sẽ chỉ thở dài một cái thật khẽ, rồi tìm cách sửa lại những viên ngói của cuộc đời mình. Nhưng đó là chuyện của sau này, của một người lớn tương lai nào đó mà tôi chưa gặp. Còn bây giờ, tôi vẫn là Cu Tí, một đứa trẻ có đặc quyền được khóc nhè mỗi khi bị mẹ mắng hay khi con chó Vàng không chịu chơi cùng.
Tôi nhận ra rằng, thế giới này thực ra rất công bằng. Nó cho trẻ con nước mắt để giải tỏa, và cho người lớn sự kiên cường để gánh vác. Và có lẽ, lý do lớn nhất khiến ba không bao giờ khóc trước mặt tôi, là vì ba muốn giữ cho bầu trời trong mắt tôi luôn là một màu xanh ngắt, không một gợn mây xám xịt của những nỗi ưu tư.
Ông nội bước ra, tay cầm hai chiếc kẹo mạch nha quấn vào que tăm. Ông đưa cho tôi một chiếc, rồi nhìn về phía ba tôi, nheo nheo đôi mắt đã mờ đục theo thời gian.
"Ba con là một người đàn ông giỏi, Tí ạ. Nó giống hệt ông hồi xưa, cứ thích ôm hết bão tố vào lòng rồi bảo đó chỉ là gió nhẹ thôi."
Tôi mút que kẹo mạch nha ngọt lịm, cảm nhận vị ngọt lan tỏa khắp đầu lưỡi.
"Ông ơi, thế bao giờ người lớn mới được khóc ạ?"
Ông nội trầm ngâm một lát rồi bảo:
"Khi họ thấy những đứa trẻ của họ đã đủ lớn để có thể lau nước mắt cho họ, Tí ạ. Lúc đó, họ không cần phải làm anh hùng nữa, họ chỉ cần làm một người cha, người mẹ bình thường thôi."
Tôi nhìn xuống bàn tay nhỏ xíu của mình. Tôi tự hỏi mình phải lớn thêm bao nhiêu centimet nữa thì mới có thể lau được nước mắt cho ba? Tôi quyết định từ ngày mai sẽ ăn thật nhiều rau muống (thứ mà tôi cực kỳ ghét) để mau lớn.
Buổi chiều hôm đó, nắng vàng như rót mật xuống mái hiên. Ba làm xong việc, nhảy xuống khỏi mái nhà, mồ hôi nhễ nhại. Tôi chạy lại, đưa cho ba cốc nước chè xanh mà tôi đã chuẩn bị sẵn.
"Ba ơi, uống nước đi ạ. Con không cho muối vào đâu, nên nó không đắng như nước mắt của ba đâu!"
Ba nhìn tôi, ánh mắt ba bỗng nhiên long lanh lạ thường. Ba ôm chầm lấy tôi, và lần đầu tiên, tôi thấy vai ba khẽ rung lên một nhịp rất nhẹ, rất nhanh, đến mức nếu không áp mặt vào ngực ba, tôi sẽ không bao giờ cảm nhận được.
Hóa ra, anh hùng cũng có lúc cần được một đứa trẻ vỗ về. Và hóa ra, cái van bí mật của ba đôi khi cũng có thể bị rò rỉ, chỉ cần một chút ngọt ngào từ cốc nước chè xanh của thằng con trai 8 tuổi.
Tôi mỉm cười, cảm thấy mình vừa lớn thêm một chút, không phải ở chiều cao, mà là ở một nơi nào đó sâu thẳm trong lồng ngực. Thế giới lộn xộn ngoài kia vẫn cứ quay, ba vẫn không khóc trước mặt mọi người, nhưng tôi biết, dưới mái hiên đầy nắng này, tình yêu thương đang chảy tràn như một dòng suối mát lành, gột rửa đi mọi muộn phiền của những người trưởng thành.