2,538 từ
Người lớn có một thói quen rất lạ, đó là họ thích xem những bản tin thời sự về chiến tranh ở tận bên kia bán cầu. Ba tôi thường cau mày khi thấy những cột khói bốc lên trên màn hình tivi, còn mẹ thì chép miệng bảo rằng sao người ta không chịu ngồi xuống ăn một bữa cơm chung để hòa giải cho xong. Nhưng họ lại không hề hay biết rằng, ngay trong cái xóm nhỏ yên bình này, vào mỗi buổi chiều sau giờ tan học, những "cuộc chiến" còn cam go và kịch tính hơn thế gấp nhiều lần cũng đang diễn ra.
Đối với chúng tôi, chiến tranh không phải là súng đạn hay những hiệp ước hòa bình ký trên giấy trắng mực đen. Chiến tranh bắt đầu từ việc thằng Hùng "Sứt" quả quyết rằng nó vừa tìm được một "căn cứ điểm" cực kỳ bí mật dưới gốc cây đa cổ thụ đầu làng, và nó tuyên bố rằng bất cứ ai muốn bước chân vào đó đều phải nộp tô thuế bằng một viên bi ve hoặc hai cái nắp chai xịn.
"Cái cây đó là của chung, tại sao tụi tớ phải nộp thuế?"
Con Tủn đứng chống nạnh, đôi nơ trên đầu nó rung lên bần bật vì phẫn nộ. Nó đại diện cho phe "tự do và công lý", mặc dù túi áo nó chỉ toàn là vỏ kẹo và những sợi dây chun đầy màu sắc.
"Vì tớ là người tìm thấy nó trước! Ai đến trước là vua, đó là luật rừng!"
Thằng Hùng "Sứt" dõng dạc tuyên bố, bàn tay nó vỗ vào cái răng sứt như thể đó là một chiếc huy chương dũng cảm.
Tôi đứng giữa, đóng vai một nhà ngoại giao trung lập, nhưng thực chất là đang tính toán xem phe nào sẽ có nhiều lợi thế hơn. Nếu theo phe thằng Hùng, tôi sẽ có chỗ ngồi mát rượi dưới gốc đa. Nếu theo phe con Tủn, tôi sẽ được chia phần mận muối mà nó đang giấu trong túi. Sau một hồi cân não, tôi quyết định chọn... chính nghĩa, tức là chọn bên có mận muối.
"Hùng này, cậu không thể làm vua một mình được. Một vị vua không có thần dân thì cũng chỉ là một thằng nhóc ngồi chơi với kiến thôi."
Câu nói của tôi có sức nặng như một bản tối hậu thư. Thằng Hùng hơi khựng lại. Nó nhìn tôi, rồi nhìn con Tủn, rồi nhìn vào đống bi trong túi tôi. Nó hiểu rằng nếu tôi và Tủn liên minh lại, nó sẽ bị cô lập hoàn toàn.
"Vậy thì... chúng mình sẽ thành lập một vương quốc chung. Nhưng tớ phải là Đại tướng quân!"
Thế là vương quốc "Đa Già" ra đời mà không cần một giọt máu nào đổ xuống. Chúng tôi dành cả buổi chiều hôm đó để phân chia lãnh thổ. Một chiếc rễ đa trồi lên khỏi mặt đất được coi là dãy núi biên giới, một vũng nước nhỏ sau cơn mưa đêm qua là đại dương mênh mông, và những chiếc lá khô rụng xuống là những chiếc thuyền chiến đang neo đậu.
Nhưng yên bình chẳng kéo dài được lâu. Trong thế giới của trẻ con, kẻ thù không nhất thiết phải là một người cụ thể. Đôi khi, kẻ thù chính là sự bướng bỉnh của chính mình hoặc một hiểu lầm tai hại về việc ai đã lỡ chân giẫm nát "pháo đài" bằng cát của ai.
Trong một cuộc diễn tập "chống lại quân xâm lược" (vốn là những con cào cào đang vô tư nhảy nhót trên cỏ), thằng Hùng lỡ tay ném một quả đất trúng vào chiếc nơ xanh của con Tủn. Thế là bùm! Cuộc nội chiến bùng nổ.
Tủn không khóc. Nó chỉ đứng lặng đi một giây, rồi nhặt lấy một cành củi khô, chỉ thẳng vào mặt thằng Hùng:
"Cậu đã xúc phạm đến danh dự của phái đẹp! Từ giờ trở đi, tớ và Tí sẽ tẩy chay vương quốc của cậu. Đồ răng sứt độc tài!"
Nói rồi, nó nắm lấy tay tôi lôi đi xềnh xệch. Tôi nhìn lại phía sau, thấy thằng Hùng đứng lẻ loi dưới gốc đa vĩ đại, trông nó bỗng nhiên nhỏ bé đến tội nghiệp. Nhưng cái tôi của một "Đại tướng quân" không cho phép nó mở lời xin lỗi. Nó hậm hực ngồi xuống, bắt đầu lấy que vạch lên đất những hình thù kỳ quái.
Tôi bị lôi về phía hàng rào dâm bụt nhà Tủn. Nó ngồi xuống, mặt đỏ gay, bắt đầu tháo chiếc nơ bị lấm bẩn ra.
"Tí này, tại sao con trai các cậu lại thích dùng vũ lực thế nhỉ? Ba tớ bảo người dùng vũ lực là người thiếu trí tuệ."
Tôi gãi đầu, cảm thấy mình bị "vơ đũa cả nắm".
"Thằng Hùng nó lỡ tay thôi mà Tủn. Với lại, bọn tớ không phải dùng vũ lực, bọn tớ chỉ đang... bảo vệ chính kiến bằng hành động thôi."
"Chính kiến cái gì! Nó làm hỏng cái nơ mẹ tớ mới mua. Tớ sẽ không bao giờ chơi với nó nữa. Mãi mãi luôn!"
Cái từ "mãi mãi" của trẻ con thường chỉ kéo dài đến bữa cơm chiều, nhưng lúc đó nghe nó nặng nề như một tảng đá ngàn năm. Tôi ngồi đó, nhìn con Tủn hậm hực vò chiếc nơ, bỗng thấy chiến tranh thật là mệt mỏi. Nó làm cho những trò chơi vốn dĩ rất vui trở nên đắng ngắt. Nó làm cho gốc cây đa mát rượi bỗng hóa thành một hòn đảo hoang cô độc.
Tôi chợt nhớ đến ba tôi. Ba cũng thỉnh thoảng có những "cuộc chiến" thầm lặng với chú hàng xóm về việc cái tán cây khế nhà mình che mất ánh nắng bên sân nhà chú. Họ không ném đất vào nhau, họ chỉ không nhìn mặt nhau khi đi ngang qua ngõ. Họ chào nhau bằng những cái gật đầu lạnh lẽo như băng giá mùa đông. Người lớn chiến tranh bằng sự im lặng, còn trẻ con chiến tranh bằng những tiếng hét và những quả đất ném sai địa chỉ. Cách nào cũng buồn như nhau.
"Tủn này, nếu cậu không chơi với Hùng nữa, thì ai sẽ bắt cào cào cho cậu xem? Ai sẽ trèo lên cây hái mận cho cậu?"
Tủn khựng lại một chút, nhưng vẫn cứng cỏi:
"Tớ tự làm được! Tớ sẽ học cách trèo cây."
"Nhưng cậu sợ sâu róm mà. Với lại, một mình cậu ăn mận thì có thấy chua hơn không?"
Tủn im lặng. Nó bắt đầu nghịch những sợi dây chun trên tay. Tôi biết là pháo đài tự trọng của nó đang bắt đầu nứt nẻ.
Đúng lúc đó, từ phía gốc cây đa, chúng tôi nghe thấy một tiếng hét thất thanh:
"Á! Cứu tớ với! Có rắn! Rắn to lắm!"
Là tiếng của thằng Hùng "Sứt". Tôi và Tủn nhìn nhau. Trong một phần nghìn giây, mọi lời thề "tẩy chay mãi mãi" đều bay biến sạch sành sanh. Chúng tôi bật dậy như lò xo, chạy bán sống bán chết về phía gốc đa.
Khi đến nơi, chúng tôi thấy thằng Hùng đang đứng chết trân trên một chiếc rễ lớn, mặt cắt không còn giọt máu, tay chỉ vào một thứ gì đó đang ngoằn ngoèo trong đám lá khô.
"Đâu? Rắn đâu?" - Tôi lăm lăm cái gậy trong tay.
"Kìa... kìa... nó xanh lè!"
Tôi nhìn kỹ lại. Đó không phải là rắn. Đó là một con sâu chuối to bằng ngón tay cái, màu xanh mướt, đang bò chậm chạp trên lá đa. Con sâu chuối trông rất hiền lành, cái đầu nó cứ lắc qua lắc lại như đang dò đường.
Con Tủn, đứa vốn sợ sâu róm nhất hạng, bỗng nhiên bật cười thành tiếng. Nó cười rung cả đôi vai, cười đến mức phải gập người lại.
"Ha ha ha! Đại tướng quân mà sợ một con sâu không có răng à? Hùng ơi là Hùng, cậu đúng là đồ nhát chết!"
Thằng Hùng nhìn kỹ lại con sâu, rồi nhìn cái điệu bộ cười nhạo của con Tủn. Mặt nó chuyển từ trắng sang đỏ, rồi sang tím. Nó định nói gì đó để gỡ gạc thể diện, nhưng rồi khi thấy tôi cũng bắt đầu phì cười, nó cũng bật cười theo. Một điệu cười ngượng nghịu nhưng đầy nhẹ nhõm.
"Tại nó xanh quá, tớ tưởng là rắn lục..." - Nó lầm bầm, tay gãi gãi cái răng sứt.
Chiến tranh kết thúc ở đó, đơn giản như cách nó bắt đầu. Không cần ký kết, không cần bồi thường chiến phí. Con Tủn lấy một chiếc lá đa to, khéo léo gạt con sâu sang chỗ khác. Thằng Hùng thì lủi thủi đi nhặt lại quả đất lúc nãy nó ném, vụng về phủi sạch bụi trên chiếc nơ của con Tủn rồi đưa cho nó.
"Cho tớ xin lỗi nhé. Tớ không cố ý làm bẩn nơ của cậu đâu. Tại con sâu... à không, tại tớ tay run."
Tủn cầm lấy chiếc nơ, hếch mũi bảo:
"Thôi được rồi, coi như cậu đã lập công cứu mạng bản thân mình khỏi con sâu vĩ đại đó. Tớ tha lỗi cho cậu."
Chúng tôi lại ngồi xuống dưới gốc đa. Vũng nước "đại dương" đã thấm bớt vào đất, "dãy núi biên giới" cũng bị giẫm nát một nửa, nhưng vương quốc Đa Già lại trở nên vững chãi hơn bao giờ hết. Chúng tôi chia nhau những miếng mận muối chua loét của con Tủn, vừa ăn vừa xuýt xoa.
Tôi chợt nhận ra rằng, trong thế giới của chúng tôi, kẻ thù thực sự không phải là người đối diện, mà là sự cô đơn. Chúng tôi thà cãi nhau, thà giận dỗi nhau rồi lại làm hòa, còn hơn là phải chơi một mình trong một vương quốc rộng lớn mà trống rỗng.
"Tại sao người lớn lại không thể làm hòa nhanh như mình hả Tí?" - Thằng Hùng bỗng hỏi, tay nó đang mân mê một viên bi.
Tôi nhìn về phía những ngôi nhà trong xóm, nơi khói bếp bắt đầu bay lên.
"Chắc tại người lớn họ nhớ lâu quá. Họ mang theo những quả đất ném sai địa chỉ trong lòng suốt nhiều năm trời. Họ không sợ sâu chuối như cậu, nhưng họ lại sợ mất đi cái gọi là 'sĩ diện'."
Ông nội tôi bước ngang qua vương quốc của chúng tôi, tay cầm chiếc gậy mây quen thuộc. Ông dừng lại, nhìn ba đứa tôi đang ngồi túm tụm quanh đống mận muối.
"Lại vừa mới đình chiến xong hả lũ giặc?" - Ông cười, nếp nhăn nơi khóe mắt ông xô lại thành những vệt sóng yên bình.
"Ông ơi, làm sao để thế giới không bao giờ có chiến tranh ạ?" - Con Tủn hỏi, giọng nó vẫn còn vương vị chua của mận.
Ông nội ngồi xuống rễ cây đa, thở một hơi dài khoan khoái.
"Muốn không có chiến tranh thì phải học cách giữ cho tâm hồn mình luôn có một 'con sâu chuối', con ạ. Để khi mình định nổi giận với ai đó, mình chợt nhận ra mình cũng có những nỗi sợ nực cười, mình cũng vụng về và yếu đuối. Khi con biết cười vào chính mình, con sẽ không còn muốn làm đau người khác nữa."
Chúng tôi nhìn ông, nửa hiểu nửa không. Nhưng có một điều tôi chắc chắn: Buổi chiều hôm đó, dưới gốc đa già, không có một "Đại tướng quân" nào, cũng không có "nhà ngoại giao" hay "đại diện công lý" nào cả. Chỉ có ba đứa nhóc với những ngón tay dính đầy bụi đất và vị ngọt hậu của miếng mận muối trên đầu lưỡi.
Khi tôi về đến nhà, thấy ba và chú hàng xóm đang đứng ở hàng rào. Chú hàng xóm cầm một túi khế vừa hái đưa cho ba:
"Khế năm nay ngọt lắm, bác mang vào cho thằng Tí nó ăn."
Ba tôi cười, nhận túi khế:
"Cảm ơn bác, để mai tôi sang tỉa bớt mấy cái cành vươn sang bên ấy cho nó thoáng."
Tôi đứng lặng ở hiên nhà, lòng vui như mở hội. Hóa ra người lớn cũng biết "giải cứu con sâu chuối" của họ. Những cành cây vươn sang nhà hàng xóm không còn là nguyên nhân gây tranh cãi, mà lại trở thành lý do để họ trao cho nhau một túi quả ngọt.
Mẹ tôi gọi vào ăn cơm. Bữa cơm chiều nay có món cá kho tộ mùi thơm nức. Tôi ngồi vào bàn, hăm hở kể cho ba mẹ nghe về cuộc chiến vĩ đại dưới gốc đa và "con rắn lục" màu xanh chuối. Ba mẹ cười xòa, không khí trong nhà ấm áp hơn hẳn sau trận mưa rào buổi trưa.
Đêm đó, nằm trong màn, tôi nghe tiếng gió thổi qua những tàu lá chuối. Tôi thầm nghĩ, có lẽ thế giới này sẽ đẹp hơn rất nhiều nếu người ta biến những khẩu súng thành những chiếc sào hái mận, và biến những biên giới thành những chiếc rễ đa để mọi người cùng ngồi xuống trò chuyện.
Tôi nhận ra một điều triết lý: Chiến tranh thực chất là khi chúng ta quên mất rằng mình đều có thể bị dọa sợ bởi một con sâu nhỏ. Và hòa bình là khi chúng ta dám đưa tay ra, nhặt quả đất bẩn lên khỏi chiếc nơ của người bạn và nói lời xin lỗi.
Ngày mai, vương quốc Đa Già sẽ lại mở cửa. Chúng tôi sẽ lại có những cuộc tranh luận về việc ai sẽ là người đi tìm nguồn nước, ai sẽ là người canh gác biên thùy. Sẽ có những lúc chúng tôi giận dỗi, nhưng tôi không còn sợ nữa. Bởi vì tôi biết, dưới mái hiên của tuổi thơ, mọi cuộc chiến đều có thể kết thúc bằng một nụ cười và một miếng mận muối.
Những con ve sầu vẫn tiếp tục bản giao hưởng của chúng trên cành lá cao. Bầy kiến vẫn cần mẫn xây dựng tổ ấm trong những khe tường. Và chúng tôi, những đứa trẻ mang trong mình cả một vương quốc tưởng tượng, vẫn sẽ tiếp tục lớn lên, học cách yêu thương từ chính những vụng về của mình.
Mùa hè vẫn còn dài, và những bài học từ gốc đa già vẫn sẽ còn đó, nhắc nhở tôi rằng: Đừng bao giờ lớn đến mức quên mất cách nhìn thấy một con sâu chuối và biết cười vào nỗi sợ của chính mình. Bởi vì đó chính là bí mật lớn nhất để giữ cho thế giới này luôn tràn ngập ánh nắng của sự bao dung.
Tôi nhắm mắt lại, mơ thấy mình đang bay trên một chiếc lá đa khổng lồ, đi qua những vùng đất không có biên giới, chỉ có những hàng cây khế ngọt và những người lớn luôn biết cách tặng khế cho nhau mỗi buổi chiều tà. Một thế giới không có kẻ thù, vì tất cả chúng ta đều là những "anh hùng nhát chết" trước những điều nhỏ bé và đáng yêu của cuộc sống này.