Trong thế giới của tôi, "đồ hàng" là một trò chơi nghiêm túc nhất thế gian. Đó là nơi cái Tí làm bà chủ tiệm tạp hóa bán lá đa làm tiền, tôi làm ông thợ sửa xe với những chiếc lốp là nắp chai nhựa, và thằng Cuội làm bác sĩ thú y chuyên chữa bệnh cho kiến. Chúng tôi xây dựng một nền kinh tế, một hệ thống y tế và cả một nền chính trị phức tạp chỉ từ đống cát vụn và những mẩu gạch vỡ.
Nhưng có một điều tôi luôn thắc mắc: Tại sao người lớn lại không chơi đồ hàng?
Họ có những ngôi nhà thực sự, những chiếc xe thực sự, những công việc thực sự. Nhưng tại sao trông họ lại không bao giờ hào hứng như chúng tôi khi đang bán một nắm đất đỏ với giá mười chiếc lá đa? Phải chăng khi đồ hàng trở thành sự thật, nó không còn là trò chơi nữa, mà trở thành một gánh nặng?
"Thành, nhìn xem, bố cậu và bác Ba đang 'chơi đồ hàng' kìa!"
Thằng Cuội chỉ tay về phía sân đình, nơi các vị bô lão và những người đàn ông trong làng đang ngồi quây quần xung quanh một bản vẽ nhà văn hóa mới. Họ chỉ trỏ, tranh luận, khuôn mặt ai nấy đều căng thẳng như đang chuẩn bị đi đánh trận.
"Đấy không phải chơi đồ hàng đâu Cuội," tôi đáp, giọng đầy vẻ am tường. "Họ đang bàn chuyện quốc gia đại sự đấy."
"Có khác gì đâu? Họ cũng đang dùng những mô hình nhỏ xíu bằng xốp để tưởng tượng về một ngôi nhà to đùng. Tớ thấy nó chẳng khác gì lúc chúng ta dùng vỏ bao thuốc lá để xây biệt thự cả."
Lý thuyết của thằng Cuội làm tôi giật mình. Tôi tiến lại gần đám đông, đứng nép sau lưng bố để quan sát. Bố tôi đang cầm một cây bút chì, vẽ những đường nét ngoằn ngoèo lên bản đồ. Ông nói về "kinh phí", về "tiến độ", về "vật liệu xây dựng". Những từ ngữ ấy nghe thật nặng nề và khô khan.
"Ông này, cháu thấy cái nhà văn hóa này nên có một cái xích đu to đùng ở giữa sân," tôi buột miệng nói khi thấy một khoảng trống trên bản vẽ.
Mọi người quay lại nhìn tôi. Có người cười nhạt, có người nhíu mày. Bác trưởng thôn đẩy gọng kính, giọng nghiêm khắc: "Đi chỗ khác chơi đi cháu, đây không phải chỗ để trẻ con đùa nghịch. Xích đu tốn kém lắm, vả lại nó không phù hợp với không gian trang trọng."
Bố tôi nhìn tôi, ánh mắt lộ vẻ ái ngại: "Về nhà đi con, bố đang bận."
Tôi lững thững đi ra, lòng tràn đầy thất vọng. Tại sao không gian trang trọng lại không được có xích đu? Tại sao khi người lớn "chơi đồ hàng", họ lại loại bỏ tất cả những niềm vui ra khỏi cuộc chơi? Họ xây những bức tường để nhốt mình vào, xây những phòng họp để cãi nhau, nhưng họ không bao giờ xây một cái gì đó chỉ đơn giản là để cười.
Tôi quay lại chỗ Cuội và Tí. "Người lớn chơi đồ hàng chán lắm. Họ chỉ quan tâm đến việc cái nhà có chắc không, có tốn tiền không, chứ không quan tâm đến việc người ở trong đó có thấy vui không."
"Tớ biết mà," cái Tí vừa nhào nặn một đống bùn vừa nói. "Mẹ tớ hôm qua cũng ngồi tính toán sổ sách suốt đêm. Mẹ bảo tiền điện tháng này tăng, tiền gạo cũng tăng. Tớ bảo mẹ cứ dùng lá đa mà trả, mẹ lườm tớ suýt cháy cả tóc."
Chúng tôi quyết định tổ chức một phiên chợ đồ hàng để "dạy" người lớn cách chơi sao cho đúng. Chúng tôi bày ra những gian hàng rực rỡ nhất: gian hàng bán "giấc mơ" (là những hạt mận được tô màu), gian hàng bán "sức khỏe" (là những nắm cỏ mật thơm lừng), và gian hàng bán "thời gian rảnh" (là những chiếc đồng hồ vẽ bằng phấn lên mặt gạch).
"Này mẹ, mẹ mua cho con một giấc mơ màu xanh đi!" Tôi kéo tay mẹ khi bà đi ngang qua sân.
Mẹ tôi dừng lại, nhìn đống hạt mận loang lổ mực tím của tôi. "Giấc mơ này giá bao nhiêu hả 'ông chủ'?"
"Chỉ giá một nụ cười thôi ạ."
Mẹ tôi ngẩn người ra. Một nụ cười? Có lẽ đã lâu lắm rồi bà chưa mua thứ gì bằng cái giá rẻ mà lại đắt đỏ đến thế. Mẹ cúi xuống, nở một nụ cười thật tươi, nụ cười làm bừng sáng cả khuôn mặt mệt mỏi của bà. Bà cầm lấy hạt mận màu xanh, cẩn thận cất vào túi áo.
"Mẹ mua rồi nhé. Đêm nay hy vọng mẹ sẽ mơ thấy mình đang được bay."
Tôi thấy hạnh phúc vô cùng. Hóa ra, người lớn vẫn có thể chơi đồ hàng, chỉ cần chúng ta nhắc cho họ nhớ về loại tiền tệ đã bị họ bỏ quên. Cả buổi chiều hôm đó, chúng tôi "ép" những người lớn đi ngang qua phải tham gia vào trò chơi của mình. Bác thợ rèn đổi một câu chuyện cười lấy một nắm cỏ mật, bác bán đậu phụ đổi một cái nháy mắt lấy một chiếc đồng hồ vẽ phấn.
Không khí xóm nhỏ bỗng chốc trở nên nhẹ nhàng lạ kỳ. Những khuôn mặt cau có vì nắng nóng dường như giãn ra. Họ bắt đầu nói chuyện với nhau về những thứ không phải là tiền lương hay giá lúa. Họ kể về những trò nghịch ngày xưa, về những "vương quốc" mà họ từng cai trị dưới gầm giường.
Thế nhưng, khi bóng tối sập xuống, phiên chợ đồ hàng của chúng tôi cũng phải kết thúc. Những hạt mận được cất đi, những nét phấn bị bàn chân người qua lại xóa mờ. Người lớn quay về với những ngôi nhà thực sự, với những nỗi lo thực sự.
"Thành ơi," bố gọi tôi khi ông vừa đi họp về. "Bố đã nói với bác trưởng thôn rồi. Cái nhà văn hóa sẽ có một hàng ghế đá thật đẹp dưới gốc cây bàng, và... có thể sẽ có một khu vui chơi nhỏ cho trẻ con nữa."
Tôi nhảy cẫng lên sung sướng. Bố đã thực sự đưa một phần của trò chơi đồ hàng vào thực tế. Bố đã hiểu rằng, một công trình dù kiên cố đến đâu cũng sẽ trở nên lạnh lẽo nếu thiếu đi hơi thở của niềm vui.
Trò chơi đồ hàng của chúng tôi dạy tôi rằng, cuộc đời thực ra chính là một phiên chợ đồ hàng khổng lồ. Chỉ là người lớn đã quá chú trọng vào việc thu gom những món hàng đắt giá mà quên mất cách thanh toán bằng những nụ cười. Họ quên mất rằng, rốt cuộc thì tất cả những ngôi nhà, những chiếc xe cũng chỉ là những "mô hình" để chúng ta trú ngụ và di chuyển trong một khoảng thời gian ngắn ngủi của kiếp người.
Đêm đó, tôi thấy mẹ ngủ rất ngon. Trên bàn trang điểm, hạt mận màu xanh của tôi vẫn nằm đó, lấp lánh dưới ánh đèn dầu. Có lẽ mẹ đang thực sự bay trong giấc mơ của mình, bay ra khỏi những con số nợ nần, bay về phía cánh đồng nơi những chiếc lá đa vẫn có thể dùng để mua được cả thế giới.
Tôi nhận ra, nhiệm vụ của trẻ con không chỉ là lớn lên, mà còn là giữ cho những người lớn không bị "chết chìm" trong chính trò chơi thực tế của họ. Chúng tôi là những người giữ lửa cho những nụ cười, là những "ông chủ" của những gian hàng hạnh phúc mà không có bất kỳ ngân hàng nào có thể định giá được.