Nếu có một cuộc thi về khả năng chịu đựng cú sốc văn hóa, tôi tin rằng Trịnh Gia Bảo sẽ giật giải quán quân ngay khi vừa đặt chân đến đầu hẻm nhà tôi.
Cậu ta đứng nhìn chiếc xe số "cà tàng" của tôi như nhìn một vật thể lạ rơi xuống từ sao Hỏa. Để tiết kiệm chi phí nhiên liệu và phí gửi xe (tận 10 nghìn một lượt ở trung tâm), tôi quyết định bắt cậu ta ngồi sau xe mình. Thiếu gia cao gần một mét tám, mặc cái hoodie hàng hiệu giá vài triệu bạc, giờ đang phải co ro ngồi trên cái yên xe rách bọc băng dính, tay nắm chặt vào thanh sắt phía sau như sợ rơi xuống hố đen vũ trụ.
"Chị Chi... cái tiếng kêu lạch cạch này là từ động cơ hay là từ... linh hồn của cái xe phát ra vậy?" - Gia Bảo hỏi, giọng run bần bật theo từng nhịp xóc của ổ gà.
"Đó là tiếng của sự tiết kiệm đấy em." - Tôi lạnh lùng đáp, tay vặn ga dứt khoát - "Em nên làm quen đi, đây là phương tiện di chuyển của 90% tầng lớp lao động mà em gọi là 'view triệu đô' đấy."
Chúng tôi dừng chân tại một quán hủ tiếu gõ nằm nép mình bên vỉa hè của một công trình đang thi công. View triệu đô của tôi chính là ánh đèn lấp lánh từ những tòa cao ốc phía xa, đối lập hoàn toàn với chiếc xe đẩy bốc khói nghi ngút và những chiếc ghế nhựa lùn tịt màu xanh đỏ.
Gia Bảo nhìn cái ghế nhựa, rồi nhìn cái quần hiệu của mình, lưỡng lự mất 30 giây.
"Ngồi xuống!" - Tôi ra lệnh - "Mỗi phút em đứng đắn đo là một phút 'lạm phát' của dạ dày. Một tô 25 nghìn, hai tô 50 nghìn. Chị đã tính toán kỹ rồi, đây là mức giá tối ưu nhất cho hàm lượng dinh dưỡng và cảm giác no bụng."
Cậu ta miễn cưỡng ngồi xuống, đầu gối chạm tận cằm vì ghế quá thấp. Khi bà chủ quán mang ra hai tô hủ tiếu nghi ngút khói, kèm theo một đĩa rau sống và mấy lát chanh, mắt Gia Bảo trợn tròn như thấy sinh vật lạ.
"Chị... cái này có an toàn vệ sinh thực phẩm không? Sao thịt lại thái mỏng như tờ giấy thế này? Và cái nước dùng này... tại sao nó lại ngọt một cách bí ẩn vậy?"
Tôi thong thả tách đôi chiếc đũa tre, gõ nhẹ vào cạnh bát: "Thịt mỏng là để tối ưu hóa diện tích tiếp xúc với vị giác, giúp em cảm nhận được hương vị mà không tốn quá nhiều năng lượng để nhai. Nước dùng ngọt là tinh túy của xương ống... và một chút gia vị bí mật của người nghèo. Ăn đi, đừng có ngồi đó mà thẩm định 'Micheal-lề-đường' nữa!"
Gia Bảo cầm thìa, múc một chút nước dùng với vẻ mặt như sắp uống thuốc độc. Nhưng ngay khi nước lèo chạm vào đầu lưỡi, lông mày cậu ta giãn ra. Cậu ta thử một sợi hủ tiếu, rồi một miếng bò viên dai dai.
Và rồi... phép màu xảy ra.
Cậu thiếu gia bắt đầu ăn như chưa bao giờ được ăn. Tiếng xì xụp vang lên phá tan cái không khí gượng gạo ban đầu.
"Ngon... ngon thật chị ạ! Nó không giống vị ở nhà hàng Pháp hôm nọ, nhưng nó có cái gì đó... rất cuốn." - Cậu ta vừa nói vừa quệt mồ hôi trên trán - "Lần đầu tiên tôi thấy ăn trên vỉa hè, khói xe bay mù mịt thế này mà lại thấy... tự do."
Tôi nhìn cậu ta, lòng bỗng có một chút cảm giác kỳ lạ. Một đứa trẻ lớn lên trong biệt thự, xung quanh là người hầu kẻ hạ, hóa ra lại thấy tự do ở một quán ăn 25 nghìn đồng.
"Tự do không nằm ở chỗ em tiêu bao nhiêu tiền, mà nằm ở chỗ em không bị đồng tiền chi phối." - Tôi tranh thủ giáo huấn - "Bữa tối này của em chỉ tốn bằng 1/1000 cái áo em đang mặc. Nhưng giá trị hạnh phúc nó mang lại có kém gì không?"
Gia Bảo dừng đũa, nhìn tôi chăm chú. Dưới ánh đèn đường vàng vọt, ánh mắt cậu ta không còn vẻ ngông cuồng của một "ông hoàng trốn học".
"Chị Chi này, tại sao chị lại biết nhiều thứ vậy? Ý tôi là... không chỉ kiến thức trong sách, mà cả cái cách chị nhìn cuộc sống ấy. Nó cứ... thực tế đến mức đôi khi tôi thấy mình như một thằng ngốc thừa tiền."
"Vì chị không có quyền được làm thằng ngốc." - Tôi đáp, tay vò nát tờ khăn giấy rẻ tiền - "Khi em không có tiền, bộ não của em buộc phải hoạt động hết công suất để lấp đầy những khoảng trống đó. Nghèo không phải là một cái tội, nhưng nghèo mà không biết tính toán thì là một thảm họa tài chính."
Cậu ta im lặng, rồi bất ngờ giật lấy hóa đơn trên bàn (thực chất chỉ là một mảnh giấy nhỏ ghi số 50).
"Hôm nay tôi khao. Dù sao thì... quỹ 'Vô tri' của tôi vẫn còn 950 nghìn cho tháng này mà."
Tôi không ngăn cản. Để thiếu gia trả tiền cũng là một cách giúp cậu ta học về sự trao đổi giá trị.
Khi chúng tôi chuẩn bị ra về, một chiếc xe sang chạy ngang qua, làm nước từ vũng đọng bắn tung tóe lên vỉa hè. Gia Bảo nhanh tay kéo tôi lại phía sau, che cho tôi khỏi vệt nước bẩn. Chiếc áo hoodie đắt tiền của cậu ta bị lấm lem vài vết bùn.
"Ê! Cái áo triệu bạc của em!" - Tôi thốt lên.
Gia Bảo phủi phủi, cười hì hì: "Kệ nó đi, về giặt là xong. So với bát hủ tiếu gõ vừa nãy, cái áo này chỉ là vật ngoài thân thôi."
Tôi đứng lặng người mất mấy giây. Cậu nhóc này... hình như đang bắt đầu "tiến hóa" theo một hướng mà tôi không ngờ tới. Không còn là một "con nợ" triệu đô đơn thuần nữa.
Chúng tôi leo lên xe, chiếc xe Dream lại kêu lọc cọc lên đường. Gió đêm thổi lồng lộng qua tai. Lần này, Gia Bảo không còn nắm chặt thanh sắt phía sau nữa. Cậu ta khẽ đặt tay lên vai tôi, giọng nói nhỏ nhẹ hòa vào tiếng gió:
"Chị Chi... mai mình lại đi ăn cái món gì đó 'vô tri' mà ngon như này nữa nhé?"
Tôi vặn ga mạnh hơn một chút để giấu đi sự bối rối: "Để xem chỉ số KPI học tập của em ngày mai thế nào đã!"