Đối với những đứa trẻ quê ngày ấy, không có niềm hạnh phúc nào lớn lao và hồi hộp bằng việc đợi mẹ đi chợ về. Phiên chợ làng tôi thường họp vào các ngày lẻ trong tháng, nằm ngay dưới gốc đa cổ thụ ở đầu làng. Đó không chỉ là nơi mua bán, mà là một thế giới đầy màu sắc, âm thanh và đặc biệt là những món quà vặt mà chúng tôi hằng ao ước.
Sáng hôm ấy, mẹ Lành dậy từ khi sương mù còn giăng kín trên những ngọn tre. Mẹ khoác lên mình chiếc áo nâu đã sờn vai, vai quẩy đôi quang gánh chất đầy những bó rau muống non mướt và mấy chục trứng gà mẹ đã gom góp suốt cả tuần. Tôi thức giấc bởi tiếng kẽo kẹt của đòn gánh, nhưng không dám nhõng nhẽo đòi theo, vì tôi biết mẹ còn phải đi bộ mấy cây số đường đất để kịp buổi chợ sớm.
"Ở nhà ngoan, trông nhà cho bố, trưa mẹ về mẹ có quà," mẹ khẽ xoa đầu tôi trước khi bước ra ngõ. Chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ để tôi thao thức suốt cả buổi sáng.
Cái buổi sáng chờ đợi ấy dài dằng dặc như cả một thế kỷ. Tôi ngồi bậu cửa, mắt không rời khỏi con đường mòn chạy hun hút giữa cánh đồng lúa đang thì con gái. Thỉnh thoảng, một bóng nón lá nhấp nhô từ xa hiện lên, tim tôi lại đập thình thịch, nhưng rồi lại hụt hẫng khi nhận ra đó là bà hàng xóm hay bác thợ rèn đi ngang qua. Tôi bày đủ trò chơi để giết thời gian, từ việc vẽ lên đất cho đến việc rình bắt những con chuồn chuồn ngô, nhưng tâm trí thì đã bay tận về phía cổng chợ, nơi có những mẹt hàng bánh rán, bánh đúc và những thúng kẹo kéo ngọt lịm.
Khi bóng nắng bắt đầu đứng sững trên đỉnh đầu, con đường làng bỗng xôn xao hẳn lên bởi tiếng nói cười của những người đi chợ về. Và kìa, bóng mẹ hiện lên phía cuối con đường. Dáng mẹ liêu xiêu, chiếc nón lá nghiêng nghiêng che nửa khuôn mặt sạm nắng, nhưng đôi quang gánh trên vai mẹ giờ đã nhẹ bớt. Tôi lao ra như một mũi tên, không đợi mẹ kịp đặt gánh xuống sân, tôi đã sà vào lòng mẹ, hít hà cái mùi nồng nàn của mồ hôi quyện với mùi tanh của cá, mùi thơm của lá dong bao gói đồ ăn.
"Đây, báu vật của Tí đây," mẹ cười, lấy ra từ trong túi áo hoặc kẽ chiếc thúng một gói nhỏ bọc trong lá chuối khô.
Đó là một chiếc bánh đa vừng to tròn bằng cái sàng nhỏ. Chiếc bánh được nướng chín đều, vàng ruộm, lấm tấm những hạt vừng đen thơm phức. Tôi nâng niu chiếc bánh như cầm một tấm huy chương quý giá. Bẻ một miếng "rắc", tiếng vỡ giòn tan nghe thật sướng tai. Vị bùi bùi của bột gạo, vị béo ngậy của vừng, chút cay nồng của gừng và tiêu hòa quyện vào nhau, tan ra trên đầu lưỡi.
Tôi không ăn một mình. Tôi bẻ một miếng to cho bố Thạch, một miếng nhỏ hơn cho mẹ, rồi mới chạy vèo sang nhà thằng Cò để khoe. Chúng tôi ngồi dưới bóng cây mít, nhâm nhi từng mẩu bánh đa nhỏ xíu như sợ nó sẽ tan biến mất. Chiếc bánh đa quê mùa, rẻ tiền ấy, trong mắt chúng tôi ngày đó, còn ngon hơn bất cứ loại bánh kẹo sang trọng nào ở thành phố sau này.
Nhưng quà chợ của mẹ không chỉ có bánh đa. Đôi khi đó là vài viên kẹo bột trắng tinh, hay một chiếc bánh rán mật ngọt lịm đến khé cổ. Mẹ ít khi mua quà đắt tiền, vì số tiền bán rau bán trứng mẹ còn phải để dành mua sách vở cho tôi, mua thuốc cho bố mỗi khi trái gió trở trời. Tôi hiểu điều đó, nên mỗi miếng quà mẹ mang về, tôi đều ăn bằng cả sự trân trọng. Tôi ăn cả những nhọc nhằn, những giọt mồ hôi mẹ đã đổ trên quãng đường đất dài dằng dặc để đổi lấy nụ cười của đứa con thơ.
Bây giờ, phiên chợ quê năm ấy đã lùi xa vào dĩ vãng. Những siêu thị lộng lẫy, những cửa hàng tiện lợi mọc lên ở khắp nơi, quà gì cũng có, lúc nào cũng sẵn. Nhưng cảm giác ngồi bên bậu cửa ngóng mẹ, cảm giác hồi hộp khi bàn tay mẹ lần tìm trong thúng quà, và cái vị giòn tan của chiếc bánh đa vừng ám khói chợ quê... thì mãi mãi không thể nào tìm lại được.
Phiên chợ quê trong ký ức tôi, vẫn luôn gắn liền với hình ảnh người mẹ tảo tần và những món quà giản đơn nhưng đong đầy tình yêu thương vô bờ bến.