Sự vắng mặt của một người bạn trong xóm không giống như việc một ngôi sao biến mất khỏi bầu trời đêm; nó giống như việc một chiếc răng vừa rụng đi, để lại một khoảng trống tê buốt mà cái lưỡi cứ vô thức tìm đến mỗi khi ta định thốt lên một điều gì đó. Sau khi con Tí Sún rời đi, hàng rào dâm bụt dường như cao hơn một chút vì không còn ai leo trèo, và gốc khế già cũng trở nên im lìm lạ thường. Thằng Mập và tôi vẫn đi chăn trâu, vẫn ngồi trên lưng những con vật hiền lành gặm cỏ ven đê, nhưng những câu chuyện của chúng tôi cứ ngắt quãng giữa chừng, rơi tõm vào tiếng gió rít qua rặng tre.
Một buổi trưa nắng hanh, khi tôi đang nằm thiu thiu ngủ trên hiên nhà, lắng nghe tiếng ve sầu đang tấu lên những bản nhạc cuối mùa, thì tiếng chuông xe đạp quen thuộc của bác đưa thư vang lên từ phía đầu ngõ. Bác đưa thư của làng tôi là một người đàn ông có nước da rám nắng, đôi mắt lúc nào cũng nheo lại vì bụi đường và nụ cười hiền hậu luôn thường trực. Bác không chỉ mang theo thư từ, bác mang theo cả hy vọng của những người mẹ chờ tin con, những người vợ chờ tin chồng từ phương xa.
"Tí ơi! Có bưu kiện từ phố thị gửi cho cháu này!"
Tôi bật dậy như một chiếc lò xo, đôi chân trần miết trên nền gạch sân nóng hổi. Bác đưa thư chìa ra một phong bì màu trắng tinh khôi, trên góc có dán một con tem in hình nhà sàn và những dòng chữ mực tím nắn nót đến lạ lùng. Tôi nhận lấy bức thư bằng cả hai tay, lòng bàn tay hơi run run vì hồi hộp. Mùi của bức thư không phải là mùi nhựa chuối hay mùi rơm rạ nếp mới, mà là một mùi thơm nhàn nhạt, hắc hắc của mực máy và giấy mới – thứ mùi đặc trưng của một thế giới mà tôi chưa từng chạm tới.
"Thư của con Tí Sún phải không bác?"
Bác đưa thư cười khà khà, tay gạt những giọt mồ hôi trên trán:
"Chứ còn ai vào đây nữa. Nó viết tên cháu to đùng thế kia mà. Chúc mừng nhé, lần đầu tiên xóm mình có đứa trẻ con nhận được thư từ phố đấy!"
Tôi không kịp chào bác, vội vã chạy ngay ra gốc khế già – "trụ sở" của nhóm chúng tôi. Tôi huýt sáo vang trời để gọi thằng Mập. Chỉ mất chưa đầy hai phút, bóng dáng tròn trịa của nó đã xuất hiện sau bụi chuối, hơi thở đứt quãng vì chạy quá nhanh.
"Có... có thư thật hả Tí? Nó viết gì? Nó có bảo là trên ấy có nhiều kẹo không?"
Thằng Mập hỏi dồn dập, đôi mắt nó dán chặt vào phong bì màu trắng trên tay tôi. Chúng tôi ngồi xuống chiếc rễ khế to nhất, cẩn thận dùng một chiếc que tre nhỏ để rạch mép phong thư, sợ rằng bất kỳ một sự thô bạo nào cũng sẽ làm tổn thương những lời nhắn gửi bên trong.
Tờ giấy bên trong được gấp phẳng phiu thành hình tam giác. Khi mở ra, những dòng chữ hiện lên, không còn là những nét gạch nguệch ngoạc trên lá chuối nữa, mà là những hàng chữ đều tăm tắp, thỉnh thoảng có vài chỗ bị nhòe đi, chắc hẳn là do nước mắt của người viết hoặc do mực chưa kịp khô đã vội gấp lại.
"Tí và Mập thân mến,
Tao đã đến nơi được một tuần rồi. Phố thị ở đây lạ lắm tụi mày ơi. Nhà cửa cứ xếp chồng lên nhau như những bao thóc trong kho của hợp tác xã, nhưng mà bằng xi măng xám ngắt. Đường xá thì lúc nào cũng đông kịt người và xe, tiếng còi kêu nhức hết cả đầu, chẳng êm đềm như tiếng sáo diều trên đê nhà mình đâu.
Mẹ tao đã xin cho tao vào học ở một ngôi trường rất to. Bàn ghế ở đây mới tinh, bảng đen bóng loáng chứ không sứt sẹo như cái bảng gỗ ở đình làng mình. Nhưng tao chẳng thấy vui. Ở đây người ta đi dép quai hậu cả ngày, chân tao cứ thấy vướng víu sao ấy, tao nhớ cái cảm giác được chạy chân trần trên cỏ gà với tụi mày lắm.
Món quà hoa dâm bụt của Tí, tao đã ép vào vở bài tập rồi. Tuy nó khô đi và chuyển sang màu nâu sậm, nhưng mỗi khi ngửi, tao vẫn thấy mùi nắng của hàng rào nhà mình. Còn mấy con chuồn chuồn của thằng Mập, tao lỡ tay làm sổ lồng một con, nó bay vút lên bầu trời giữa những tòa nhà cao tầng, chẳng biết nó có tìm được đường về làng mình không?
Tụi mày ở nhà có khỏe không? Cây khế đã rụng hết hoa chưa? Nhớ chăm sóc 'kho báu' dưới đất cho tao nhé. Đêm nào tao cũng nằm mơ thấy mình đang ngồi ăn khế chấm muối ớt với tụi mày. Ở đây có nhiều loại bánh kẹo lạ lắm, nhưng tao thấy chẳng cái nào ngon bằng miếng khế chua mà thằng Mập mang theo gói muối ớt cay xè..."
Đọc đến đây, thằng Mập bỗng dưng im bặt. Nó nhìn xuống đôi bàn chân mình đang dính đầy đất cát, rồi lại nhìn lên tán khế xanh rì. Một giọt nước mắt lăn dài trên cái má bánh mật của nó, rơi xuống tờ giấy thư thơm mùi phố thị.
"Nó... nó nhớ mình thật mày ạ. Tao cứ tưởng lên đấy nó sẽ quên cái xóm nghèo này rồi chứ."
Tôi cũng thấy sống mũi mình cay cay. Qua những dòng chữ của con Tí Sún, tôi mường tượng ra một thế giới rực rỡ nhưng lạnh lẽo, nơi mà những đứa trẻ phải đi dép quai hậu và sống trong những khối xi măng kín mít. Tôi thấy thương nó, và cũng thấy tự hào vì mình được ở lại nơi này – nơi có hơi ấm của đất mẹ luôn vỗ về từng bước chân.
"Mình phải viết thư trả lời nó ngay thôi Tí! Tao sẽ gửi cho nó một mẩu kẹo lạc, loại mà bà Năm vừa mới nấu sáng nay, vẫn còn thơm mùi gừng ấy!"
Thằng Mập hăng hái đề xuất. Nhưng viết thư cho một người ở phố thị không đơn giản như việc vạch lên lá chuối. Chúng tôi cần giấy, cần mực, và quan trọng nhất là cần một ngôn ngữ đủ để diễn tả cái tình cảm đang cuồn cuộn trong lòng.
Chiều hôm đó, tôi mượn bố một tờ giấy trắng từ cuốn sổ tay ghi chép việc đồng áng và một cây bút bi đỏ. Tôi ngồi bên cửa sổ, nhìn ra hàng rào dâm bụt giờ đang bắt đầu khép cánh khi hoàng hôn buông xuống. Khung cảnh xóm làng buổi chiều thật đẹp: những làn khói bếp xanh mờ ảo quyện vào ngọn cây, tiếng trâu bò gọi nhau về chuồng, và xa xa là tiếng hò reo của đám trẻ con đang chơi đánh khăng trên bãi đất trống.
"Tí Sún ơi,
Xóm mình vẫn thế, chẳng có gì thay đổi cả, trừ việc thiếu mày thì hơi buồn một chút. Thằng Mập hôm qua đi chăn trâu bị ngã xuống mương, ướt như chuột lột, tao cười nó suốt cả buổi chiều nhưng rồi lại chợt nhớ ra nếu có mày ở đấy chắc mày sẽ mắng nó một trận tơi bời.
Hoa dâm bụt vẫn nở đỏ rực mày ạ. Cây khế thì bắt đầu ra lứa quả mới, tao đã chọn một chùm to nhất, hứa là sẽ để dành cho đến khi nó thật chín, thật ngọt để gửi cho mày, nhưng mẹ bảo gửi khế đi xa thì nó sẽ hỏng mất. Nên thôi, tao gửi cho mày tình cảm của tụi tao vào bức thư này vậy.
Mày cố gắng học giỏi nhé, đừng có khóc nhè nữa. Đôi dép quai hậu chắc là đẹp lắm, đi dần rồi sẽ quen thôi. Ở nhà tụi tao vẫn canh giữ kho báu cẩn thận lắm, không một con kiến nào chạm vào được đâu. Khi nào mùa lúa chín, mày nhớ xin mẹ về chơi nhé. Tao sẽ làm cho mày một con diều to bằng cả cái bàn học của mày ở trên phố, để mày được thấy bầu trời của mình rộng đến nhường nào..."
Tôi viết đến tận khi trời sập tối, khi ánh đèn dầu đã được thắp lên len lỏi qua các gian nhà. Viết thư là một trải nghiệm lạ kỳ; nó giống như việc mình đang nói chuyện với một cái bóng, nhưng cái bóng ấy lại phản hồi bằng những cảm xúc rất thật trong tim. Tôi gấp bức thư lại, kẹp vào bên trong một chiếc lá dâm bụt ép khô – thứ duy nhất tôi có thể gửi đi mà không sợ bị dập nát dọc đường.
Sáng hôm sau, tôi và thằng Mập đứng đợi bác đưa thư ở ngay cổng làng. Khi bác xuất hiện, chúng tôi trịnh trọng đưa phong bì tự chế (dán bằng hồ sắn) cho bác.
"Bác ơi, bác gửi cái này đến chỗ con Tí Sún giúp chúng cháu với nhé! Bác bảo người lái xe tải đi cẩn thận, đừng để thư của chúng cháu bị bụi bẩn." – Thằng Mập dặn dò kỹ lưỡng như thể đang gửi đi một thùng vàng mười.
Bác đưa thư cười hiền, bỏ bức thư vào cái túi da cũ kỹ:
"Yên tâm, bác sẽ gửi 'linh hồn của làng' đến tận tay con bé. Hai đứa cứ về nhà ngoan đi, có thư mới bác lại mang đến ngay."
Nhìn bóng bác đưa thư khuất dần sau rặng tre, tôi cảm thấy một sự nhẹ nhõm kỳ lạ. Những bức thư giống như những cánh nhạn nhỏ bé, kết nối hai thế giới hoàn toàn khác biệt bằng một sợi dây tình cảm vô hình. Chúng tôi học được rằng, dù khoảng cách có xa xôi đến đâu, chỉ cần người ta còn muốn viết cho nhau, còn muốn kể cho nhau nghe về mùi vị của một quả khế hay màu sắc của một bông hoa, thì họ sẽ không bao giờ thực sự xa cách.
Trong những ngày chờ đợi thư hồi âm tiếp theo, xóm nhỏ của tôi vẫn nhịp nhàng theo hơi thở của mùa màng. Nhưng có một thứ đã nảy mầm trong lòng chúng tôi: sự tò mò về thế giới bên ngoài và một tình yêu sâu sắc hơn dành cho những gì gần gũi nhất. Chúng tôi trân trọng từng buổi chiều trên đê, từng cơn gió mát từ sông thổi vào, vì chúng tôi biết rằng ở nơi phố thị kia, người bạn của chúng tôi đang khát khao những điều giản đơn ấy đến nhường nào.
Những bức thư mực tím cứ thế đi và về, mang theo hơi ấm của đất mẹ và hơi thở của phố phường. Mỗi phong thư mở ra là một câu chuyện mới, một bài học mới về sự trưởng thành. Chúng tôi lớn lên giữa những dòng chữ, học cách yêu thương qua khoảng cách và học cách giữ gìn bản sắc của mình giữa những đổi thay.
Tối đó, bố tôi ngồi hút thuốc lào ngoài hiên, ông nhìn tôi rồi hỏi:
"Viết thư cho bạn thấy thế nào con?"
"Dạ, con thấy giống như mình đang đi du lịch trong trí tưởng tượng vậy bố ạ. Con thấy phố thị qua lời kể của bạn, và bạn thấy làng mình qua lời kể của con."
Bố gật đầu, làn khói thuốc trắng mờ ảo bay lên tan vào bóng tối:
"Chữ nghĩa có sức mạnh kỳ diệu lắm. Nó giữ cho những gì quý giá nhất không bị thời gian xóa nhòa. Cứ viết đi con, viết để sau này khi tóc đã bạc, con vẫn nhớ mình đã từng có một thời thanh xuân rực rỡ dưới gốc khế già như thế nào."
Tôi mỉm cười, nhìn lên bầu trời đầy sao. Có lẽ ở phương xa kia, con Tí Sún cũng đang nhìn lên cùng một bầu trời ấy, và trong tim nó, những cánh hoa dâm bụt đỏ vẫn đang nở rộ, tỏa hương thơm ngát của tình bạn và của đất mẹ bao dung.
Ngày mai, nắng sẽ lại lên, và chúng tôi sẽ lại bắt đầu những hành trình mới trên đôi chân trần, chờ đợi những cánh nhạn đưa tin mang theo những giấc mơ từ phía chân trời.