Sáng ngày hai mươi mốt tháng Chạp, mưa phùn bắt đầu nặng hạt hơn, giăng một lớp màn bạc mỏng lên những mái ngói thâm nâu của phố cổ. Diệp An đến số nhà 42 đúng tám giờ sáng. Cô vận chiếc áo len cổ lọ màu be, bên ngoài là chiếc măng-tô dạ nâu sẫm, trông thanh mảnh và tĩnh lặng như một nét vẽ mực tàu trên nền giấy xuyến chỉ.
Khi cửa mở, Nhật Minh xuất hiện với đôi mắt đỏ ngầu. Có vẻ anh vừa trải qua một đêm không ngủ nữa. Anh không nói gì, chỉ né người sang một bên nhường lối cho cô vào. Căn nhà sáng nay dường như lạnh hơn, cái lạnh của hơi ẩm tích tụ và sự thiếu vắng hơi người lâu ngày.
An đặt chiếc túi vải lên bàn, nhưng cô không lấy cọ hay găng tay ra ngay. Thay vào đó, cô rút từ trong túi một bản hợp đồng giấy cứng, đặt trang trọng giữa mặt bàn gỗ gụ đã được lau sạch một góc từ hôm trước.
"Anh Minh, trước khi bắt đầu khối lượng công việc chính, tôi cần anh ký vào phụ lục này," An nói, giọng điềm tĩnh.
Minh nhíu mày, cầm tờ giấy lên đọc lướt qua. Anh khựng lại ở dòng chữ được in đậm: Điều khoản đặc biệt: Bên B (Khách hàng) cam kết không vứt bỏ bất kỳ vật dụng nào nếu chưa thực hiện nghi thức 'định danh' – tức là kể tên hoặc một kỷ niệm liên quan đến món đồ đó trước mặt Bên A.
Anh ném tờ giấy xuống bàn, bật cười khan: "Cô đùa tôi à? Tôi thuê cô để dọn dẹp cho nhanh, chứ không phải thuê một người quản trò để bắt tôi chơi trò 'kể chuyện bé nghe'. Cô có biết tôi còn bao nhiêu bản vẽ dự án đang dở dang không?"
An vẫn giữ vẻ mặt bình thản, đôi mắt trong veo nhìn thẳng vào sự dao động đằng sau vẻ gắt gỏng của anh. "Anh Minh, kiến trúc sư là người xây dựng không gian cho tương lai. Nhưng người dọn dẹp ký ức như tôi lại lo về nền móng của quá khứ. Nếu anh bán ngôi nhà này đi mà trong lòng vẫn còn những 'mảnh vụn' chưa được gọi tên, thì dù anh có đi đến đâu, anh cũng sẽ mang theo một hầm mộ trong tâm hồn mình. Tôi làm việc này vì anh, và vì cả ngôi nhà nữa."
"Ngôi nhà thì liên quan gì?" Minh gắt lên, nhưng giọng anh đã yếu thế hơn.
"Đồ vật không vô tri, chúng là chứng nhân của một cuộc đời," An khẽ vuốt ve cạnh bàn. "Nếu anh vứt bỏ chúng mà không một lời từ biệt, anh đang phủ nhận sự tồn tại của chính người đã từng nâng niu chúng. Bà anh không chỉ để lại căn nhà, bà để lại những câu chuyện. Anh định bán chúng cho đồng nát sao?"
Minh im lặng. Anh nhìn ra sân nhỏ, nơi một cây trà cổ thụ đang rũ lá dưới mưa. Anh nhớ bà, nhớ đến quặn lòng, nhưng nỗi nhớ ấy lại đi kèm với một cảm giác tội lỗi khủng khiếp vì đã không về kịp nhìn mặt bà lần cuối. Anh muốn vứt bỏ hết thảy để không phải đối diện với thực tại nghiệt ngã ấy. Nhưng cô gái này, với vẻ ngoài mỏng manh như sương khói, lại đang buộc anh phải đứng lại và nhìn thẳng vào nỗi đau.
Sau một hồi lâu đấu tranh, Minh cầm lấy cây bút bi trên bàn, ký soèn soẹt vào bản hợp đồng.
"Được rồi. Kể thì kể. Nhưng tôi báo trước, có những thứ tôi chẳng nhớ nổi nó là cái gì đâu."
An mỉm cười nhẹ, cô đeo đôi găng tay trắng vào, bắt đầu buổi dọn dẹp chính thức. Cô không chọn những chồng báo cũ hay quần áo, mà tiến thẳng đến chiếc kệ nhỏ đặt cạnh tivi – nơi có một chiếc hộp thiếc tròn, vốn là hộp đựng bánh quy từ đời nào đã rỉ sét quanh viền.
An cẩn thận mở nắp hộp. Minh vô thức nín thở.
Bên trong không có vàng bạc hay giấy tờ quý giá. Chỉ có hàng chục chiếc cúc áo đủ loại màu sắc và kích cỡ. Có cái bằng nhựa màu trắng đục, có cái bằng kim loại sáng bóng, lại có cái bằng gỗ được khắc tay tỉ mỉ.
An nhặt lên một chiếc cúc áo màu xanh quân đội, đưa đến trước mặt Minh. "Món đồ đầu tiên. Anh kể đi."
Minh nhìn chiếc cúc áo, đôi mày anh nhíu lại. Ký ức như một thước phim cũ bị kẹt, bắt đầu chuyển động chậm chạp. "Đó là... cúc áo khoác của tôi năm lên bảy. Tôi đã khóc nhè vì bị bạn trêu là áo rách cúc. Bà tôi đã thức cả đêm để tìm một chiếc cúc tương tự từ chiếc áo cũ của ông nội rồi đơm lại cho tôi. Bà nói chiếc cúc này là một ngôi sao may mắn, ai có nó sẽ không bao giờ bị lạc đường."
Nói đoạn, giọng Minh bỗng nghẹn lại. Anh không ngờ mình lại nhớ chi tiết đến thế.
"Vậy nó có tên là: 'Ngôi sao may mắn của bà'," An nói rồi lấy một mẩu giấy nhỏ, viết tên lên đó và đặt chiếc cúc vào một chiếc túi zip nhỏ sạch sẽ. "Món đồ này sẽ được giữ lại, đúng không?"
Minh gật đầu, một cách chậm rãi.
Tiếp theo, An nhặt lên một mẩu bút chì cụt ngủn, chỉ còn dài bằng đốt ngón tay, được gọt rất khéo.
"Còn đây?"
"Là của bà," Minh nói, lần này anh chủ động cầm lấy mẩu bút chì từ tay cô. "Bà không được đi học nhiều, nên bà thường dùng mẩu bút này để ghi chú lại giá tiền đi chợ vào lề những tờ lịch cũ. Bà nói chữ bà xấu, nhưng tính toán cho tôi ăn học thì không được sai một xu."
Một giờ đồng hồ trôi qua, chiếc hộp thiếc dần vơi đi, nhưng chiếc túi zip "Giữ lại" của An lại đầy lên. Những món đồ mà Minh từng gọi là "rác" giờ đây bắt đầu phát ra ánh sáng của ký ức. Mỗi món đồ được gọi tên, căn nhà dường như lại ấm lên một chút, như thể những linh hồn bị mắc kẹt dưới lớp bụi mờ vừa được giải phóng.
Đến gần trưa, Minh cảm thấy mệt mỏi nhưng lạ thay, sự mệt mỏi này không nặng nề như cảm giác "burnout" trong công việc. Nó giống như việc vừa hoàn thành một ca đại phẫu cho tâm hồn.
"Hôm nay thế thôi," An cất túi đồ nghề. "Anh đã làm rất tốt, Nhật Minh."
"Cô là một phù thủy à?" Minh hỏi, khi anh tiễn cô ra cửa ngõ.
An dừng bước, quay lại nhìn anh. Ánh mắt cô thoáng hiện một nỗi buồn kín đáo: "Không. Tôi chỉ là một người cũng đang đi tìm những cái tên bị thất lạc thôi."
Khi bóng dáng An khuất sau ngõ nhỏ, Minh quay vào nhà. Lần đầu tiên sau nhiều tháng, anh không cảm thấy sợ sự tĩnh lặng của ngôi nhà số 42 nữa. Anh nhìn chiếc túi zip chứa những chiếc cúc áo đặt trên bàn, khẽ chạm tay vào chúng. Mùi hương của bà – mùi của dầu cù là và lá trầu không – dường như vừa phảng phất đâu đây, giữa những làn mưa bụi của ngày Tết đang cận kề.
Minh không lên lầu ngay. Anh ngồi xuống chiếc trường kỷ cũ, nhìn vào khoảng không và lần đầu tiên sau một năm, anh cầm cây bút chì lên, vẽ một nét thẳng lên bản phác thảo kiến trúc đang bỏ dở.
Bản hợp đồng của An đã bắt đầu có hiệu lực.