Hai mươi lăm tháng Chạp.
Sáng nay, không khí trong ngõ nhỏ xôn xao hơn hẳn bởi tiếng cọ rửa lá dong và mùi mật mía tỏa ra từ những gian bếp đỏ lửa sớm. Diệp An vừa đến cổng nhà số 42 thì thấy một người phụ nữ trung niên, tóc búi cao, diện chiếc tạp dề hoa sặc sỡ đang đứng lóng ngóng trước cửa, tay bê một khay bánh đúc nóng hổi nghi ngút khói.
"Cháu là cô bé dọn nhà cho thằng Minh phải không?" Người phụ nữ đon đả, đôi mắt lấp lánh sự tò mò nhưng không thiếu vẻ đôn hậu. "Cô là Tú, hàng xóm sát vách đây. Cứ gọi cô Tú cho thân mật."
An mỉm cười chào hỏi. Vừa lúc đó, Nhật Minh bước ra từ phía trong, tay cầm chiếc chổi lông gà bám đầy bụi. Thấy cô Tú, vẻ mặt anh hơi cứng lại, một thoáng lúng túng hiện lên trên gương mặt vốn luôn cố tỏ ra bất cần.
"Cô Tú... cháu đã bảo cô không cần vất vả thế này đâu."
"Vất vả gì cái thằng này!" Cô Tú không đợi mời, tự nhiên bước vào sân, đặt khay bánh lên chiếc bàn tròn đã được An lau sạch. "Bà mày mất rồi, cái ngõ này vắng hẳn tiếng cười. Tao nhìn mày gầy rộc đi thế kia, bà mày dưới suối vàng chắc gì đã yên lòng. Ăn đi, bánh đúc nóng tao mới đúc đấy."
An khéo léo chuẩn bị thêm vài chiếc bát nhỏ. Ba người ngồi quanh bàn, hơi ấm từ bát bánh đúc sền sệt, thơm mùi hành phi và thịt băm bỗng chốc làm loãng đi cái lạnh lẽo của ngôi nhà cũ.
Cô Tú nhìn quanh căn nhà, rồi thở dài, ánh mắt dừng lại ở chiếc máy khâu Singer đã được An đánh bóng. "Cái máy này... hồi xưa bà mày hay thức đêm may vá lắm đây. Minh ơi, mày có biết vì sao bà mày cứ nhất định không chịu sang ở với bố mẹ mày ngày xưa, rồi sau này là không chịu sang nước ngoài với mày không?"
Minh khựng lại, miếng bánh đúc bỗng trở nên khó nuốt. "Chắc là vì bà quen hơi nhà, sợ phố xá ồn ào thôi cô."
"Cũng một phần," Cô Tú hạ giọng, vẻ bí mật. "Nhưng lý do lớn nhất là vì cái lời hứa của ông nội mày trước lúc hy sinh. Ông bảo bà: 'Đợi tôi, Tết nào tôi cũng sẽ về, nếu không về được người thật thì linh hồn tôi cũng tìm về hơi ấm bếp lửa nhà mình'. Bà mày sợ nhỡ ông về mà nhà cửa đổi chủ, hơi khói tắt lịm thì ông không biết đường nào mà lần."
Minh bàng hoàng. Đây là mảnh ghép mà anh chưa từng được nghe. Trong trí nhớ của anh, ông nội chỉ là một tấm ảnh đen trắng mờ ảo trên bàn thờ, và bà nội là người đàn bà lặng lẽ, ít khi nhắc về quá khứ.
"Năm nào cũng thế," Cô Tú tiếp tục, mắt nhìn sang An như muốn tìm một người đồng cảm. "Cứ từ hai mươi ba tháng Chạp là bà mày lại dọn dẹp căn nhà này sạch tinh tươm. Bà lau từng cái chân nến, đánh bóng từng cái chén tống. Bà nói với cô: 'Tôi dọn để nhỡ ông ấy có ghé về, thấy nhà cửa ngăn nắp cũng mát lòng'. Rồi sau này mày đi xa, bà lại dọn để đợi mày. Bà cứ đợi, hết đời người này đến đời người khác, căn nhà này đối với bà không phải là một đống gạch đá, nó là một lời hẹn thề."
Nhật Minh buông thìa, đôi bàn tay anh đan chặt vào nhau. Anh chợt nhận ra, sự "burnout" và khao khát bán nhà của mình hóa ra là một hình thức trốn chạy hèn nhát trước một tình yêu quá lớn lao mà anh không biết cách đáp lại. Anh muốn sang nước ngoài để định cư, để bắt đầu một cuộc sống "tối giản", thực chất là để không phải mang theo gánh nặng của sự chờ đợi này nữa.
An lặng lẽ quan sát Minh. Cô thấy một giọt nước mắt lăn dài trên gò má hốc hác của anh rồi nhanh chóng bị anh lau đi. Cô hiểu, những thông tin từ cô Tú chính là "chất tẩy rửa" mạnh nhất cho những lớp rỉ sét trong tâm hồn Minh.
"Cháu biết không," Cô Tú quay sang An, nắm lấy bàn tay mảnh dẻ của cô. "Bà nó hay bảo, trong cái ngõ này, nhà số 42 là nơi Tết đến sớm nhất. Vì bà nó bắt đầu 'gói ghém' thương nhớ từ tận đầu tháng Chạp cơ. Tiếc là cái thằng này..." Cô liếc nhìn Minh, tiếng thở dài đầy xót xa. "Nó cứ đòi bán đi. Cô tiếc lắm, nhưng cũng chẳng biết làm sao."
Sau khi cô Tú về, không gian trở lại vẻ tĩnh mịch, nhưng lần này là một sự tĩnh mịch đầy suy tư. Nhật Minh đứng lặng trước bàn thờ ông bà, nơi làn khói hương vòng tỏa ra nhè nhẹ.
"An này," Minh lên tiếng, giọng anh khàn đặc. "Cô có thấy tôi là một kẻ tệ bạc không?"
An đang xếp lại những chiếc chén sứ vào hộp chống ẩm, cô dừng tay, ngước nhìn anh: "Tệ bạc hay không không quan trọng bằng việc anh định làm gì tiếp theo. Ký ức có thể là gánh nặng, nhưng nó cũng là điểm tựa. Nếu anh bán đi niềm hy vọng cuối cùng của bà – là được đợi anh về – thì anh định tựa vào đâu trong những năm tháng sắp tới ở một nơi xa lạ?"
Minh không trả lời. Anh cầm chiếc chổi, lặng lẽ bước về phía gian bếp, nơi chiếc kiềng sắt rỉ vẫn đang nằm đó. Lần đầu tiên, anh tự tay nhóm lên một đống lửa nhỏ bằng những mẩu củi vụn mà bà để dành.
Khói bắt đầu bốc lên, cay nè mắt. Nhưng trong làn khói ấy, Minh không thấy sợ hãi. Anh thấy bóng dáng bà nội đang mỉm cười, và anh thấy cả một Nhật Minh của mười mấy năm trước đang tung tăng chạy quanh bếp lò.
An đứng ở cửa, nhìn ngọn lửa bập bùng phản chiếu trong mắt Minh. Cô khẽ chạm vào túi áo mình, nơi có mẩu giấy cũ ghi địa chỉ nhà bố mẹ mình mà bấy lâu nay cô không đủ dũng cảm để quay về dọn dẹp. Sự thức tỉnh của Minh cũng đang bắt đầu lay động những góc khuất trong cô.
"Ngày mai là hai mươi sáu Tết," An nói khẽ. "Chúng ta sẽ dọn dẹp nốt những mảnh vỡ cuối cùng ở buồng trong chứ?"
"Được," Minh đáp, giọng kiên định. "Và có lẽ... tôi cần hủy vài cuộc hẹn với bên môi giới nhà đất."
Tết đang thực sự len lỏi vào từng hơi thở của ngôi nhà số 42, không phải bằng những món đồ mới sang trọng, mà bằng hơi ấm của một bếp lửa vừa được nhen nhóm lại từ những tàn tro của sự vô tâm.