Chiếc xe Cub cũ dừng lại trước một cánh cổng gỗ đã xỉn màu vì mưa nắng. Sương mù lúc này mỏng hơn, để lộ ra mảnh sân gạch rêu phong và bóng dáng một ngôi nhà cấp bốn nằm lọt thỏm giữa những tán cam đương mùa trĩu quả. Mùi sương đêm hòa lẫn với mùi lá khô mục mục, một thứ mùi đặc trưng của vùng quê mà bấy lâu nay An chỉ thấy trong những bản thiết kế concept "hoài cổ" đầy giả tạo trên màn hình máy tính.
"Tới rồi đấy. Nhà cô có cổng nhưng chắc chẳng bao giờ khóa đâu, người làng này sống với nhau bằng cái tình là chính," người thanh niên tên Lâm nói, giọng anh tan vào không khí tĩnh mịch.
An xuống xe, chân khẽ chạm lên nền gạch mát lạnh. Cô khẽ gật đầu thay cho lời cảm ơn khô khốc, định bước vào nhà thì Lâm đột nhiên lên tiếng, tay vẫn giữ chặt ghi-đông xe: "Này, cô An... Nếu cần sửa chữa gì trong nhà, hoặc muốn tìm mấy thứ đồ cũ bị hỏng, cứ qua xưởng mộc đầu xóm tìm Lâm 'Gỗ'. Bố tôi ngày xưa thân với chú Công lắm."
An hơi khựng lại. Cái tên của cha vang lên giữa không gian này nghe sao mà lạ lẫm. Cô không đáp, chỉ lẳng lặng kéo vali vào sân. Tiếng bánh xe vali nghiến trên nền gạch nghe chói tai như một sự xâm lấn từ thế giới ồn ào ngoài kia vào cõi lặng lẽ này.
Cánh cửa gỗ khép hờ chỉ cần đẩy nhẹ là mở. Mùi vôi cũ, mùi dầu gió và mùi bụi mịn lập tức bủa vây lấy cô. Bà Mai đang ngủ trên chiếc phản gỗ ở gian giữa, nghe tiếng động thì choàng tỉnh. Ánh đèn tuýp bật sáng trưng, làm An nheo mắt lại.
"An... con về rồi đó hả?"
Bà Mai lật đật bước xuống, đôi bàn tay gầy guộc run run chạm vào vai con gái. An để mặc mẹ ôm mình, một cái ôm đầy mùi dầu nóng và mồ hôi. Cô thấy mình thật tệ. Cô về đây không phải vì nhớ mẹ, cũng chẳng phải vì thèm bát canh chua lá giang của bà, mà vì cô đang cần tiền. Sự thực tế đến mức khô khan ấy khiến An không dám nhìn thẳng vào đôi mắt đang rưng rưng hạnh phúc của mẹ.
"Mẹ, con mệt quá. Con lên gác xép nằm một lát nhé."
"Ừ, để mẹ đun ấm nước lá mùi cho con tắm, tắm cho trôi hết bụi bặm thành phố rồi hãy ngủ con ạ."
An lầm lũi xách vali lên cầu thang gỗ hẹp dẫn lên căn gác xép. Đây từng là vương quốc của cô suốt thời thơ ấu, nơi cha đã đóng cho cô một chiếc bàn nhỏ bằng gỗ xoan đào để cô vẽ những nét vẽ nguệch ngoạc đầu đời. Nhưng giờ đây, nó chỉ là một nhà kho chứa đầy những thứ đồ bỏ đi. Bụi bám dày trên những chồng sách báo cũ, trên chiếc đài cassette hỏng và những thùng carton méo mó.
An ngồi bệt xuống sàn gỗ, ánh đèn pin từ điện thoại quét qua một lượt những kỷ vật bị lãng quên. Mọi thứ ở đây đều cũ kỹ đến mức thảm hại. Cô cảm thấy một sự bế tắc trào dâng. Nếu bán ngôi nhà này, liệu có đủ để cô trả dứt điểm nợ nần và mở một studio mới? Hay cô lại tiếp tục ném tiền vào một cái hố không đáy khác?
Cô bắt đầu dọn dẹp một cách vô thức, chỉ để tay chân bận rộn nhằm trốn tránh những suy nghĩ tiêu cực. Khi kéo một chồng báo cũ từ trong góc khuất ra, tay An chạm phải một vật cứng và lạnh.
Đó là một chiếc hộp thiếc đựng bánh bưu điện từ thời xưa, loại hộp đỏ có in hình những bông hoa hồng đã bị rỉ sét ở các góc. Trên nắp hộp, ai đó đã dán một mảnh giấy trắng đã ố vàng, ghi dòng chữ viết bằng mực tím: “Gửi lại cho sau này”.
Tim An bỗng đập nhanh một nhịp. Cô dùng sức cậy nắp hộp. Một mùi giấy cũ nồng nặc bốc lên. Bên trong không phải tiền vàng, cũng chẳng phải giấy tờ nhà đất mà là một xấp thư tay dày cộm, được buộc cẩn thận bằng một sợi dây thừng mảnh. Những chiếc tem thư dán lệch, những dấu bưu điện đóng từ năm 1999, 2000 hiện ra dưới ánh đèn điện yếu ớt.
An rút ra một lá thư nằm trên cùng. Nét chữ nghiêng nghiêng, dứt khoát của cha hiện lên rõ mòn mọt trên mặt giấy:
“Ngày 20 tháng 12 năm 1999. Mai à, hôm nay anh lại đi xin việc ở xưởng gỗ nhưng người ta không nhận. Tiền trong túi chỉ còn đủ mua một lạng thịt cho em bồi bổ. Anh đi bộ dọc đường quốc lộ, đầu óc trống rỗng. Lúc ấy, một người lính già phục viên đi ngang qua, thấy anh ngồi thẫn thờ bên vệ đường đã dừng lại cho anh một ổ bánh mì và chỉ cho anh lối tắt vào rừng cao su để hái nấm đem bán. Anh chưa kịp hỏi tên ông ấy, chỉ biết ông ấy có vết sẹo dài bên cánh tay trái. Nếu không có ổ bánh mì ấy, chắc hôm nay anh chẳng đủ sức đi bộ về đến nhà để thấy em và đứa nhỏ trong bụng đang chờ...”
An bàng hoàng. Cha cô – người đàn ông mà trong trí nhớ của cô là một người ít nói, khắc khổ và dường như chẳng có gì đặc biệt – lại từng có những khoảnh khắc tuyệt vọng đến thế sao?
Cô lật thêm một lá thư khác, rồi một lá nữa. Mỗi lá thư là một mảnh ghép về những lòng tốt của người lạ mà cha cô đã khắc cốt ghi tâm. Những cái tên, những đặc điểm nhận dạng, những lời thề nguyện sẽ trả ơn nếu sau này cuộc sống khá giả hơn.
An nhìn vào danh sách tên kèm địa chỉ được viết cẩn thận ở tờ giấy cuối cùng. Cô chợt nhớ lại mục đích mình về đây. Cô về để bán nhà, để xóa sạch dấu vết của quá khứ. Nhưng những dòng chữ này đang dội vào lòng cô một câu hỏi nhức nhối: Cô có quyền xóa đi những ân tình đã dệt nên mạng sống của chính mình hay không?
Dưới nhà, mùi nước lá mùi già bắt đầu bốc lên thơm ngát, len lỏi qua các kẽ sàn gỗ gác xép. Tiếng bà Mai lục đục dưới bếp, tiếng con mèo mướp kêu ngoao ngoao đòi ăn. An cầm chiếc hộp thiếc trong tay, cảm nhận sức nặng của nó. Nó nặng hơn cô tưởng. Không phải cái nặng của sắt thép, mà là cái nặng của một gia sản ân tình bị bỏ quên suốt hai mươi sáu năm qua.
An tháo kính, lau đi lớp bụi mờ. Lần đầu tiên sau nhiều năm, cô không nhìn vào màn hình điện thoại để kiểm tra số dư tài khoản. Cô nhìn sâu vào những lá thư, và trong đầu cô, một ý nghĩ điên rồ bắt đầu nảy nở.
Cô sẽ không bán nhà. Ít nhất là chưa phải bây giờ. Cô phải đi tìm họ. Cô phải biết những người lạ kia là ai mà lại khiến cha cô trân trọng đến thế.
Đêm đó, giữa mùi bụi mịn của quá khứ và mùi lá mùi của hiện tại, Trịnh An lần đầu tiên phác thảo một thứ vào cuốn sổ trắng của mình. Không phải logo, không phải bản thiết kế cho khách hàng. Cô vẽ lại hình dáng của một chiếc hộp thiếc rỉ sét và một con đường mòn dẫn vào rừng cao su năm 2000.