957 từ
Nếu mẻ cá rô đồng chiên giòn của chương trước là một bữa tiệc âm thanh và khứu giác, thì bát canh cua đồng nấu với mồng tơi và mướp hương chính là "liều thuốc" xoa dịu tâm hồn giữa những ngày hè oi ả. Sau cái náo nhiệt của buổi mò cá dưới mương, cái nắng tháng Sáu lại bắt đầu dội xuống mái tranh, làm mặt đất như bốc hơi, người ngợm đứa nào cũng dấp dính mồ hôi và mệt nhoài.
Sáng hôm đó, nội nhìn rổ cua đồng mà cái Títt và tôi bắt được hôm qua — những con cua mình dẹt, mai màu nâu sẫm, bò lổm ngổm trong chậu nhôm — rồi nội khẽ bảo: — Nắng này mà có bát canh cua ăn với cà pháo thì mới thật là thiên đường con ạ.
Việc làm cua là một thử thách lòng kiên nhẫn. Tôi ngồi cạnh nội trên hiên nhà, hai bà cháu mỗi người một việc. Nội dùng đôi bàn tay gầy guộc nhưng khéo léo gỡ từng chiếc mai cua, trong khi tôi chịu trách nhiệm khều gạch cua vào một chiếc bát sứ nhỏ. Những chiếc mai cua lấp lánh màu vàng của gạch, thơm mùi đồng nội. Sau đó là công đoạn giã cua. Ở quê tôi, cua không bao giờ được cho vào máy xay vì nội bảo "xay thì mất hết vị ngọt, cua phải giã trong cối đá thì thịt mới đóng thành tảng được".
Tiếng "thình thịch, thình thịch" của chày đá chạm vào lòng cối đều đặn như nhịp tim của gian bếp. Tôi giã đến khi thịt cua nhuyễn nhừ, dẻo quánh thì mới thêm nước vào lọc. Qua chiếc khăn xô cũ, dòng nước cua màu nâu nhạt, đặc sánh chảy xuống nồi, hứa hẹn một bát canh chất lượng.
Cùng lúc đó, cái Títt lon ton chạy sang, trên tay cầm hai quả mướp hương vừa hái ngoài giàn. Mùi mướp hương thơm dịu, thoang thoảng mùi lúa mới, hòa quyện với mùi lá mồng tơi xanh mướt còn đọng những hạt sương sớm. — Nội ơi, mướp nhà cháu ngọt lắm, nội cho vào canh với nhé! — Nó lanh chanh tranh phần gọt mướp.
Khi nồi nước cua bắt đầu được đặt lên bếp lửa, nội dặn tôi: — Phải để lửa riu riu thôi Thành ạ. Lửa to quá là gạch cua nó vỡ ra hết, không đóng thành mảng được đâu.
Tôi nín thở ngồi canh. Khi hơi nóng bốc lên, kỳ diệu thay, những mảng gạch cua bắt đầu kết lại, nổi dập dềnh trên mặt nước như những đám mây màu vàng nâu vững chãi. Nội khéo léo gạt mảng cua sang một bên rồi mới cho mướp và rau vào. Cuối cùng, nội phi thơm một ít hành khô với phần gạch cua đã khều lúc sáng rồi rưới lên mặt nồi canh. Một mùi thơm sực nức, béo ngậy và thanh mát bốc lên, xua tan ngay lập tức cái không khí hầm hập ngoài sân.
Bữa trưa hôm đó được bày ra trên bộ phản gỗ giữa nhà. Ngoài bát canh cua xanh mướt điểm xuyết màu vàng của gạch là đĩa cà pháo trắng ngần, giòn tan. Nội bảo, canh cua mà thiếu cà pháo thì coi như mất đi một nửa cái hồn.
Tôi múc một bát đầy, húp một ngụm nước canh nóng hổi. Vị ngọt lịm từ tinh túy của đất đai, của những con cua đá khỏe mạnh thấm vào từng kẽ răng. Ăn một miếng gạch cua đóng mảng, cảm nhận cái vị bùi bùi, béo mà không ngấy, rồi cắn thêm một miếng cà pháo giòn sần sật... cái nóng của mùa hè dường như lùi xa tít tắp sau rặng tre.
— Ngon quá nội ơi! Ăn bát canh này vào thấy người nhẹ bẫng như bông ấy. — Thằng Đen vừa và cơm lẹ lẹ vừa khen.
Nội cười, nụ cười hiền hậu như bà tiên trong truyện cổ tích: — Con người mình vốn sinh ra từ đất, nên những gì từ đất mà lên là lành nhất. Bát canh cua này không chỉ để no bụng, mà nó còn để thải cái độc, cái nóng trong người ra đấy.
Cái Títt ăn nhỏ nhẹ hơn, nó gắp một miếng mướp hương đưa lên mũi ngửi rồi mới ăn. Nó bảo sau này lớn lên, đi đâu nó cũng sẽ mang theo hạt giống mướp hương và mồng tơi để nấu bát canh giống như của nội. Chúng tôi ngồi đó, ba đứa trẻ và một người già, quanh mâm cơm giản dị nhưng đầy ắp tình thương và hơi thở của làng quê.
Tiếng ve ngoài vườn vẫn kêu râm ran, nắng vẫn nhảy múa trên hiên, nhưng trong gian nhà nhỏ, mùi hương của canh cua đồng vẫn tỏa lan, dịu dàng và ấm áp. Đó là hương vị của sự chăm sóc, là cách mà nội dạy chúng tôi biết yêu những điều bình dị nhất.
Sau này, khi lớn lên giữa phố thị đông đúc, tôi đã ăn qua bao nhiêu loại canh đắt tiền, từ canh bào ngư đến vi cá, nhưng chẳng bao giờ tìm thấy được cái vị "ngọt lịm tâm can" như bát canh cua đồng của nội năm ấy. Bởi bát canh của nội không chỉ có cua, có rau, mà còn có cả tình yêu được chắt chiu qua từng nhịp chày đá và hơi ấm của bếp rơm giữa buổi trưa hè.
Bát canh cua đồng ấy đã nuôi lớn chúng tôi, cho chúng tôi một cơ thể khỏe mạnh và một tâm hồn mát lành để đối mặt với những "cơn nắng" gắt gao của cuộc đời sau này.