Mưa mỗi lúc một nặng hạt, quất vào mái tôn của tiệm tạp hóa những tiếng ầm ầm nhức óc. Bà cụ chủ tiệm, người có khuôn mặt hằn sâu những nếp nhăn như vỏ cây già, nhìn chằm chằm vào tờ tiền trong tay Vũ. Bà không cầm lấy ngay, mà run rẩy đưa tay quệt nước mưa trên mặt, giọng thảng thốt:
"Ông Hiền... ông ấy nhờ cậu mang tới thật sao? Lão già gàn đó, tôi đã bảo là không cần trả rồi mà."
Vũ gật đầu, anh tiến sát vào trong hiên để tránh những tia nước bắn: "Ông ấy ghi rất kỹ trong sổ. Hai trăm ngàn, tiền thuốc lá từ mùa mưa năm ngoái."
Bà cụ thở dài, một hơi thở dài mang theo mùi trầu không và cả nỗi buồn xưa cũ. Bà đón lấy tờ tiền, nhưng thay vì bỏ vào ngăn kéo, bà lại kẹp nó vào giữa một cuốn sổ nợ bìa xanh đã sờn rách.
"Cậu biết không," bà cụ nói, mắt nhìn ra màn mưa trắng xóa, "ông ấy nợ không phải vì thiếu tiền. Có những ngày, ông ấy chỉ mua một bao thuốc rồi đứng đây nói chuyện với tôi cả tiếng đồng hồ. Ông ấy cô đơn lắm. Cái nợ này, thực ra là cái cớ để ông ấy thấy mình còn liên kết với thế giới này thôi."
Vũ lặng yên lắng nghe. Anh chợt nhận ra, trong thế giới của người già, tiền bạc đôi khi chỉ là một thứ "vật dẫn" cho tình cảm. Hai trăm ngàn ấy là sự hiện diện của giáo sư Hiền trong tâm trí bà cụ suốt một năm qua. Giờ thì khoản nợ đã trả, sự hiện diện đó cũng chính thức khép lại.
Chào bà cụ, Vũ quay lại với chiếc xe máy. Anh mở cuốn sổ da, lật sang trang tiếp theo. Những dòng chữ của giáo sư Hiền bắt đầu mờ đi đôi chút vì hơi ẩm, nhưng dòng địa chỉ mới hiện lên rõ ràng: "Số 12, hẻm vắng phía sau chùa Phổ Minh. Tìm thợ đóng giày tên Tùng."
Vũ nhíu mày. Hẻm phía sau chùa Phổ Minh nổi tiếng là khu ổ chuột sắp bị giải tỏa, đường xá ngoằn ngoèo và phức tạp. Tại sao một vị giáo sư lại có mối liên hệ với một thợ đóng giày ở đó?
Anh nổ máy, len lỏi qua những con phố ngập nước. Khi tìm được đến hẻm 12, trời đã sập tối hẳn. Khu hẻm chật hẹp đến mức hai người đi bộ tránh nhau còn khó. Mùi ẩm thấp, mùi rác thải và mùi nhang thơm từ ngôi chùa gần đó trộn lẫn vào nhau tạo thành một thứ không khí đặc quánh.
Vũ dừng xe trước một gian nhà chắp vá bằng những tấm tôn và gỗ ép. Bên trong, ánh sáng yếu ớt từ một chiếc bóng đèn sợi đốt tỏa ra, soi rõ bóng dáng một người đàn ông trung niên đang cúi rạp người bên bàn đóng giày. Tiếng bộp, bộp của búa gõ vào da thuộc đều đặn, nhịp nhàng.
"Chú Tùng?" Vũ cất tiếng gọi.
Người đàn ông ngẩng đầu lên. Một bên mắt của chú bị hỏng, đục ngầu, nhưng bên mắt còn lại thì sắc lẹm và đầy cảnh giác. Chú nhìn bộ đồng phục xám của Vũ, rồi nhìn cái vali đồ nghề, chân mày nhíu lại:
"Cậu tìm ai? Ở đây không có gì để dọn dẹp đâu."
Vũ không vội vã. Anh lấy từ trong túi ra một chiếc túi vải nhỏ khác, bên trong là một chiếc giày da nam màu đen, đã cũ nhưng được đánh bóng loáng, chỉ có điều phần gót đã bị mòn hẳn sang một bên.
"Cháu đến để gửi lại chiếc giày này. Giáo sư Hiền nói chú vẫn còn nợ ông ấy... một lời giải thích về cái gót giày này."
Chú Tùng vừa nhìn thấy chiếc giày, chiếc búa trong tay bỗng rơi xuống sàn nhà, phát ra một tiếng động khô khốc. Chú đứng phắt dậy, bước chân khập khiễng tiến về phía Vũ. Đôi bàn tay thô ráp, chai sạn vì nghề nghiệp run rẩy đón lấy vật cũ.
"Lão... lão già đó vẫn giữ nó sao? Đã mười lăm năm rồi..."
Chú Tùng ngồi bệt xuống đống da vụn, ôm lấy chiếc giày cũ vào lòng như ôm một báu vật. Vũ đứng quan sát, anh thấy những giọt nước mắt lăn dài trên gò má sạm đen của người thợ già.
"Mười lăm năm trước, chính cái gót giày hỏng này đã khiến tôi không chạy kịp," chú Tùng nghẹn ngào. "Nếu không vì nó, tôi đã không để lão phải chịu tiếng oan là kẻ ăn cắp tài liệu của công trình nghiên cứu đó. Tôi là người đã lấy, vì tôi cần tiền chữa mắt cho con. Lão biết, lão nhìn thấy tôi lấy, nhưng lão không tố cáo. Lão chỉ đưa tôi chiếc giày này rồi bảo tôi đi đi..."
Vũ cảm thấy một luồng điện chạy dọc sống lưng. Bí mật chồng lên bí mật. Giáo sư Hiền không chỉ là một người bao dung với "đứa con hờ" phản bội, mà ông còn dùng sự im lặng của mình để bảo vệ danh dự cho một người bạn, dù cái giá phải trả là sự nghiệp của chính ông bị hủy hoại.
"Ông ấy không giận chú," Vũ nói, giọng anh dịu lại. "Ông ấy chỉ muốn biết... chú có sống tốt với cái giá mà ông ấy đã trả hay không."
Chú Tùng ngước nhìn Vũ, đôi mắt một bên đục ngầu giờ đây nhòe lệ: "Con tôi đã khỏi mắt, nó giờ là bác sĩ rồi cậu ạ. Nhưng tôi... tôi thì sống cả đời trong sự dằn vặt."
Vũ bước ra khỏi gian nhà tôn rách nát, để lại người thợ đóng giày với chiếc giày cũ và quá khứ vừa được đánh thức. Anh nhìn lên bầu trời đen thẫm, cảm thấy chiếc vali đồ nghề trên tay mình bỗng nặng trĩu.
Anh không còn là kẻ dọn dẹp hiện trường nữa. Anh đang dọn dẹp những tâm hồn. Nhưng ai sẽ dọn dẹp cho anh, khi trái tim anh đang dần trở thành một nghĩa trang chứa đựng quá nhiều bí mật của người khác?
Vũ lên xe, nhưng lần này anh không mở sổ ngay. Anh cần một khoảng lặng. Tiếng chuông chùa Phổ Minh bỗng vang lên, thanh thoát và u buồn, tan vào màn đêm sũng nước của Sài Gòn.