Chiếc xe khách liên tỉnh thả nhóm "Tứ Quậy" xuống chân đèo Cả khi bóng tối đã bắt đầu nuốt chửng những cánh đồng lúa Tuy Hòa. Phú Yên hiện ra trước mắt họ không phải bằng những thước phim "Hoa vàng trên cỏ xanh" mộng mơ, mà bằng một cơn gió lồng lộng thổi từ biển vào, mang theo cái lạnh se sắt của sương đêm và mùi nồng nàn của đất bãi bồi.
Bốn cơ thể rệu rã lầm lũi đi bộ về phía làng chài ven đầm Ô Loan theo lời giới thiệu của chú Ba Lưới. Đôi chân của Bảo "Công Tử" như không còn thuộc về cậu nữa, mỗi bước đi là một sự tra tấn lên bắp chân căng cứng. Linh "Tiểu Thư" thì đã hoàn toàn buông xuôi vẻ ngoài sành điệu; cô quấn chiếc khăn rằn quanh đầu để che đi mái tóc bết dính vị muối biển, đôi vai gầy gộc run lên bần bật.
"Sắp... sắp đến chưa Mỹ?" Hùng "Cơ Bắp" hỏi, giọng thều thào. Lần đầu tiên trong đời, gã khổng lồ này cảm thấy cái ba lô 15kg trên vai nặng như cả một quả núi. "Tao thề, nếu bây giờ có một cái giường, tao sẽ ngủ cho đến khi Việt Nam hết dịch... à nhầm, hết hành trình này luôn."
Mỹ "Bách Khoa" nheo mắt nhìn tấm bản đồ giấy dưới ánh đèn pin leo lét, gương mặt cũng lộ rõ vẻ mệt mỏi nhưng vẫn cố duy trì sự tỉnh táo: "Đi thêm khoảng năm trăm mét nữa, qua cây cầu gỗ là đến nhà dì Năm. Dì là người giữ công thức làm món lẩu mực ngon nhất vùng này đấy."
Vừa nhắc đến đồ ăn, ba cái bụng còn lại đồng loạt phát ra những tiếng "biểu tình" vang dội giữa không gian vắng lặng.
Ngôi nhà của dì Năm nằm nép mình bên rặng dừa, ánh đèn dầu hắt ra từ ô cửa sổ nhỏ mang lại cảm giác ấm áp lạ kỳ. Dì Năm – một người phụ nữ miền Trung chính gốc với giọng nói trầm bổng như tiếng sóng – đón họ bằng một cái nhìn ái ngại nhưng đầy bao dung.
"Trời đất ơi, mấy đứa nhỏ Sài Gòn đi đâu mà để người ngợm ra nông nỗi này? Mau vào đây, tắm rửa rồi ăn cơm kẻo đổ bệnh!"
Gian bếp của dì Năm nhỏ xíu, ám mùi khói củi và mùi mắm nhĩ thơm lừng. Trong lúc đợi cơm, bốn đứa trẻ ngồi quây quần bên bếp lửa. Bảo nhìn đôi bàn tay mình dưới ánh lửa bập bùng, những vết chai sần bắt đầu khô lại, cảm giác đau rát đã dịu đi, thay vào đó là một sự chai lì lẫm liệt. Linh thì mải mê nhìn dì Năm thoăn thoắt thái những miếng mực cơm trắng ngần, to bằng ngón tay cái, tươi rói đến mức nhìn thấy được cả những tia sáng óng ánh trên da mực.
"Dì ơi, con phụ dì được không?" Linh khẽ hỏi.
Dì Năm cười hiền: "Thôi, nghỉ đi con. Mấy đứa làm lụng cả ngày ngoài biển Nha Trang, dì nghe ông Ba Lưới kể rồi. Vá lưới giỏi lắm phải không?"
Câu khen ngợi giản đơn ấy bỗng khiến Linh thấy mũi mình cay cay. Hóa ra, giá trị của cô không chỉ nằm ở những thỏi son xa xỉ hay những bộ cánh trendy, mà nằm ở chính những nút thắt lưới vụng về nhưng đầy nỗ lực trên con tàu KH-901xx ấy.
Bữa cơm được dọn ra trên một chiếc mâm nhôm cũ kỹ đặt ngay giữa sàn nhà. Không có khăn trải bàn lụa, không có nến thơm, nhưng mùi hương tỏa ra từ nồi lẩu mực nấu với thơm, cà chua và lá giang khiến cả nhóm ngây ngất. Một đĩa mực hấp lá gừng, một bát mắm ngâm gừng cay xè, và một rổ rau sống tươi xanh vừa hái ngoài vườn.
Hùng "Cơ Bắp" là người cầm đũa đầu tiên, nhưng gã bỗng dừng lại, nhìn một vòng quanh nhóm rồi nói giọng nghẹn ngào: "Tao... tao không biết nói sao, nhưng đây là bữa cơm tao mong chờ nhất từ lúc sinh ra đến giờ."
Bảo gắp một miếng mực, chấm đẫm vào bát nước mắm gừng rồi đưa lên miệng. Vị ngọt lịm của mực tươi giòn sần sật, vị chua thanh của lá giang, vị cay nồng của ớt và gừng hòa quyện vào nhau tạo nên một cơn bùng nổ vị giác. Cậu nhai chậm rãi, tận hưởng từng chút một. Cơm trắng nóng hổi nấu bằng nồi gang, có cả lớp cháy vàng giòn rụm dưới đáy.
"Ngon quá dì ơi..." Bảo thốt lên, nước mắt không biết từ lúc nào đã chảy dài trên má, hòa vào những vệt bẩn chưa kịp rửa sạch.
Họ ăn như chưa từng được ăn, ăn trong sự im lặng thành kính đối với thành quả của lao động. Linh "Tiểu Thư" trước đây vốn chỉ ăn mỗi bữa nửa bát cơm để giữ dáng, nay lại thản nhiên xới thêm bát thứ ba, vừa ăn vừa húp sùm sụp nước lẩu. Mỹ "Bách Khoa" cũng bỏ xuống vẻ nghiêm nghị, vừa ăn vừa cười khúc khích khi thấy Hùng tranh nhau miếng cháy cuối cùng với Bảo.
"Các con biết không," dì Năm vừa thong thả nhai trầu vừa nói, "người miền Trung tụi dì cực khổ, nắng cháy da dẻ, bão lụt triền miên. Nhưng nhờ vậy mà con cá, cọng rau ở đây nó cũng đậm đà hơn. Ăn miếng cơm là thấy cả cái tình của đất trời trong đó."
Đêm đó, sau khi được tắm bằng nước lá sả thơm lừng, nhóm "Tứ Quậy" nằm cạnh nhau trên chiếc chiếu cói trải giữa nhà. Tiếng sóng đầm Ô Loan vỗ rì rào ngoài kia như tiếng hát ru.
"Mỹ này," Linh thì thầm trong bóng tối, "hành trình này... có vẻ không tệ như tớ tưởng."
"Tớ cũng thấy vậy," Bảo tiếp lời. "Lần đầu tiên tớ thấy mình không phải là một thằng công tử vô dụng chỉ biết tiêu tiền của bố mẹ."
"Còn tao," Hùng ngáp dài, "tao thấy mình... nhẹ nhõm lắm. Ngủ thôi, mai còn phải học cách đan lưới 'cấp độ đại sư' nữa."
Tiếng thở đều đặn dần vang lên. Những đôi bàn tay sưng tấy đã được xoa dịu bởi sự tử tế của một người lạ, và dạ dày của họ đã được lấp đầy bởi món quà tinh túy nhất của Phú Yên. Phần 1 của cuộc hành trình khép lại bằng một giấc ngủ không mộng mị, báo hiệu cho một sự trưởng thành mạnh mẽ hơn khi họ chính thức bước vào vùng đất của nắng gió và những di sản truyền thống ở Phần 2.