Chiếc xe tải chở rau dừng xịch lại bên lề quốc lộ 1A khi trời còn chưa kịp hửng sáng. Bác tài xế ló đầu ra khỏi cabin, vỗ vỗ vào thành xe bôm bốp: "Dậy, dậy mấy đứa ơi! Tới Phan Thiết rồi. Bác chỉ tiện đường thả tới đây thôi, còn muốn vào trung tâm hay đi đâu thì tự túc nhé!"
Bảo "Công Tử" giật mình tỉnh giấc giữa một rừng bắp cải. Đầu cậu đau như búa bổ, và kinh khủng hơn là chiếc áo sơ mi lụa trị giá bằng cả tháng lương của một công chức bình thường giờ đây loang lổ vết nhựa rau và mồ hôi. Cậu lóng ngóng trèo xuống, đôi giày hiệu đạp thẳng xuống vũng bùn nhão bên đường.
"Trời ơi... công lý ở đâu?" Bảo thào thào, gương mặt phờ phạc không còn chút khí chất thiếu gia.
Linh "Tiểu Thư" là người bước xuống sau cùng, hay đúng hơn là được Hùng "Cơ Bắp" nhấc bổng xuống như nhấc một kiện hàng dễ vỡ. Linh nhìn quanh: bóng tối nhạt dần lộ ra một con đường vắng lặng, gió biển thổi vào mang theo vị mặn nồng và cái lạnh run người. Cô sờ tay vào túi xách, rồi sực nhớ ra điều gì đó, hét lên một tiếng kinh hoàng:
"Đợi đã! Điện thoại của tôi! Ví tiền của tôi!"
Mỹ "Bách Khoa" chỉnh lại gọng kính, lôi từ trong ba lô ra bốn cái túi zip trong suốt đã bị niêm phong bằng băng keo đỏ có chữ ký của hội bạn "đối thủ". Cô giơ lên như một vị thẩm phán đang tuyên án:
"Quên đi Linh. Theo đúng điều 1, khoản A của hợp đồng, toàn bộ tài sản có giá trị của chúng ta đã được niêm phong từ lúc ở Sài Gòn. Hiện tại, chúng ta đang sở hữu chính xác là 0 đồng, 4 bộ quần áo trên người, 1 cái camera hành trình và... 10 thỏi son của cậu."
"Nhưng tôi đói! Tôi muốn ăn phở, tôi muốn uống Starbuck!" Linh mếu máo, hai giọt nước mắt thực sự lăn dài trên má, làm nhòe cả lớp mascara chống trôi.
Hùng "Cơ Bắp" xoa bụng, phát ra những tiếng kêu ọc ọc vang dội cả một góc đường. Anh chàng nhìn quanh, hy vọng tìm thấy một quán ăn nào đó "nhìn quen quen", nhưng chỉ thấy những rặng phi lao rì rào. "Mỹ ơi, nghiên cứu của bà bảo Phan Thiết có gì ăn ngon mà không cần tiền không?"
Mỹ lật bản đồ, soi dưới ánh đèn đường vàng vọt: "Không có bữa ăn nào miễn phí cả. Nhưng theo tọa độ này, đi bộ thêm khoảng 3 cây số nữa sẽ tới khu vực các nhà thùng nước mắm truyền thống lâu đời nhất. Ở đó họ bắt đầu làm việc từ 4-5 giờ sáng. Nếu chúng ta đến kịp, có thể xin làm chân bốc vác đổi bữa sáng."
"Bốc vác?" Bảo trợn mắt. "Cậu có biết đôi tay này chỉ dùng để cầm ly rượu vang và ký hợp đồng không?"
"Thế thì cậu cứ đứng đây mà ký hợp đồng với mấy con dã tràng đi." Mỹ lạnh lùng quay lưng bước đi.
Cả nhóm lầm lũi đi bộ dưới cái ánh bình minh đang dần ló rạng ở phía chân trời biển. Những bước chân đầu tiên của hành trình xuyên Việt không rực rỡ như phim ảnh. Nó mang vị đắng của sự hối hận và vị chua của cái đói. Linh vừa đi vừa lôi thỏi son ra đánh lại như một bản năng sinh tồn cuối cùng. Với cô, có thể chết đói, nhưng không thể chết xấu.
Khi mặt trời bắt đầu le lói những tia sáng đầu tiên, một mùi hương cực kỳ đặc trưng bắt đầu xộc vào mũi họ. Nó không thơm kiểu nước hoa Chanel, cũng chẳng nồng nàn như cà phê. Đó là một mùi hăng nồng, mặn mòi, đặc quánh của cá biển và muối đang lên men.
"Mùi gì mà... 'đậm đà' thế này?" Bảo lấy tay bịt mũi, mặt xanh lét.
"Mùi tiền đấy!" Mỹ reo lên. "Chúng ta tới rồi. Nhà thùng nước mắm lâu đời của ông Sáu Cá Cơm."
Trước mắt họ là một dãy nhà xưởng lợp mái tôn cao vút. Bên trong, hàng chục chiếc thùng gỗ khổng lồ cao hơn hai mét, đường kính cũng cỡ đó, được quấn bằng những sợi dây thừng to bản trông như những gã khổng lồ đang đứng canh gác. Những người thợ quần đùi áo may ô, mồ hôi nhễ nhại đang tất bật khiêng những sọt cá cơm tươi rói vừa cập bến.
Bảo nuốt nước bọt, đẩy Hùng lên phía trước: "Hùng, dùng cơ bắp của ông đi. Vào thương lượng xem nào."
Hùng lóng ngóng bước vào, gãi đầu gãi tai trước một người đàn ông trung niên da ngăm đen, đôi mắt sắc lẹm đang chỉ huy tốp thợ. "Dạ... chào chú. Tụi con là... sinh viên thực tế. Chú có việc gì cần người làm không ạ? Tụi con chỉ cần... một bữa sáng và ít tiền lẻ đi xe thôi."
Ông Sáu Cá Cơm nheo mắt nhìn bốn "đứa trẻ" ăn mặc sành điệu nhưng trông thảm hại như vừa tị nạn ở đâu về. Ông nhìn vào đôi giày hiệu của Bảo, chiếc váy ngắn của Linh, rồi cười khà khà, tiếng cười giòn tan nhưng đầy sự thách thức:
"Sinh viên à? Nhìn giống mấy đứa đi chơi thua bạc rồi đi bụi hơn. Nhà thùng này không có chỗ cho người đứng xem đâu. Muốn ăn cơm thì phải đổ mồ hôi. Kia! Hai thằng kia ra khiêng cá từ xe tải vào xưởng. Còn hai đứa con gái vào khu lọc mắm, học cách rửa chai và dán nhãn. Làm xong 20 sọt cá và 200 cái chai thì có cơm canh chua cá bớp. Chịu không?"
"Hai mươi sọt?" Bảo nhìn cái sọt cá cơm nặng trĩu, rỉ nước cốt đen ngòm ra sàn mà muốn xỉu ngang.
"Chịu chú ơi! Làm luôn!" Hùng "Cơ Bắp" hô to, cố gắng lấy lại tinh thần chiến binh. Anh chàng tiến đến, định nhấc bổng sọt cá lên để chứng tỏ sức mạnh. Nhưng vừa chạm tay vào, cái mùi cá nồng nặc và độ nhầy nhụa của nước muối khiến Hùng suýt nữa nôn ngay tại chỗ.
"Oái! Nó... nó nhớt quá!" Hùng kêu lên.
"Đừng có mà lóng ngóng!" Ông Sáu quát. "Cá cơm này là loại một, trầy một chút là hỏng cả mẻ mắm đấy. Khiêng cho khéo, đặt cho nhẹ!"
Trong khi đó, Linh nhìn đống chai thủy tinh và cái chậu nước khổng lồ với vẻ kinh hãi. Cô nhìn bộ móng tay vừa làm hết hai triệu đồng, rồi nhìn Mỹ đang lầm lũi xắn tay áo lao vào làm.
"Linh, cậu định đứng đó làm bình hoa à?" Mỹ nhắc nhở. "Cái bụng của cậu đang biểu tình kìa."
Linh cắn răng, run rẩy chạm tay vào dòng nước. Vừa nhúng xuống, cô đã nhảy dựng lên vì một con kiến ba khoang đang bò trên thành chậu. "Á! Cứu em! Nó định ăn thịt em!"
Tiếng la hét của Linh hòa cùng tiếng cười của những người thợ làm mắm. Bảo và Hùng bắt đầu những bước chân loạng choạng đầu tiên với sọt cá trên vai. Sức nặng của thực tế bắt đầu đè lên đôi vai vốn chỉ quen mặc áo vest. Nước mắm rỉ xuống, bám vào tóc, vào cổ, vào từng thớ thịt.
Lúc này, Bảo mới thấm thía cái gọi là "bản giao ví tiền". Hóa ra, khi không có tiền, khoảng cách giữa một công tử và một phu khuân vác chỉ cách nhau đúng một sọt cá cơm. Những giọt nước mắt thực sự của sự mệt mỏi bắt đầu trộn lẫn với mồ hôi, mặn chát như chính thứ nước mắm mà họ đang cố gắng tạo ra.
"Bảo ơi... tôi muốn về nhà..." Linh thút thít bên đống chai lọ.
"Im lặng và làm đi!" Bảo nghiến răng, cố gồng mình bước tiếp. "Chúng ta... không thể thua cái kèo này được!"
Dưới ánh nắng bắt đầu gay gắt của vùng đất Phan Thiết, hành trình "đổi mồ hôi lấy lộ phí" chính thức bắt đầu bằng một bài học nồng nặc mùi cá cơm.