Nước bắt đầu rút đi nhanh như khi nó tràn về, để lại một làng quê biến dạng hoàn toàn dưới một lớp bùn nhão nhoét, hôi hám. Những cánh đồng lúa xanh mướt giờ chỉ còn là bãi sình lầy phủ đầy rác rưởi và xác thực vật thối rữa. Khi những nóc nhà tranh dần lộ ra, người dân trên gò cao bắt đầu lục đục trở về, tay xách nách mang, gương mặt ai nấy đều hốc hác vì một đêm không ngủ và nỗi lo trắng tay.
Thuyên đi theo bà nội trở về căn nhà nhỏ ở cuối xóm. May mắn thay, nhà của hai bà cháu nằm trên nền đất cao nên nước chỉ ngập đến ngang bụng, không làm sập mái che. Nhưng cảnh tượng bên trong thật thê thảm: chiếc chõng tre bị lật nhào, hũ gạo duy nhất bị nước bùn tràn vào hỏng sạch, và những mẩu than củi quý giá của Thuyên đã tan thành một vũng đen ngòm trên sàn đất.
Bà nội thẫn thờ nhìn đống đổ nát, đôi bàn tay run rẩy nhặt nhạnh những vật dụng còn sót lại. Thuyên không đứng đó nhìn lâu, em cầm chiếc xô sắt cũ, lội qua lớp bùn quánh đến đầu gối để ra phía sau vườn. Bản năng của một kẻ "quan sát" mách bảo em rằng, dòng lũ không chỉ mang đi vật chất, nó còn phơi bày ra những thứ mà người ta đã cố công chôn giấu dưới lòng đất bấy lâu nay.
Lớp bùn ở khu vườn phía sau bị dòng xoáy xới tung lên, để lại một hố sâu hoắm ngay dưới gốc cây khế già. Thuyên khựng lại. Giữa đám rễ cây chằng chịt bị lột trần vỏ, có một vật thể lạ nhô lên. Đó là một chiếc hộp sắt rỉ sét, nắp hộp đã bị sức nước bật tung, để lộ bên trong những xấp giấy đã bết lại và một vật hình tròn lấp lánh dưới ánh nắng ban mai nhợt nhạt.
Thuyên tiến lại gần, tim em đập thình thịch. Em dùng tay không bới lớp bùn bám quanh chiếc hộp. Bên trong là một chiếc đồng hồ quả quýt bằng đồng đã xỉn màu và một xấp thư tay bị nhòe mực. Nhưng điều làm Thuyên rúng động nhất là một bức ảnh trắng đen ép nhựa đã ố vàng. Trong ảnh là một người đàn ông có khuôn mặt khắc khổ nhưng đôi mắt sáng quắc, đang bế một đứa trẻ sơ sinh. Người đàn ông đó có cái cằm và đôi tai rất giống Thuyên.
Đó là bố em.
Thuyên bàng hoàng. Suốt mười năm qua, bà nội chỉ nói rằng bố em đi làm ăn xa để kiếm tiền nuôi em, nhưng trong làng vẫn luôn xầm xì rằng ông là một kẻ tội lỗi, một "kẻ phá làng phá xóm" đã bỏ trốn để quịt nợ. Sự tồn tại của chiếc hộp bí mật này ngay trong vườn nhà như một lời tự thú thầm lặng.
Đúng lúc đó, một bóng đen đổ dài xuống hố bùn. Thuyên giật mình ngẩng lên. Ông trưởng thôn đang đứng đó, tay cầm một chiếc xẻng, ánh mắt ông nhìn vào chiếc hộp sắt đầy kinh ngạc, rồi nhanh chóng chuyển sang vẻ hoảng hốt.
"Thuyên! Mày... mày tìm thấy cái này ở đâu?"
Giọng ông trưởng thôn lạc đi. Ông bước tới, giật lấy chiếc hộp từ tay Thuyên với một thái độ thô bạo mà em chưa từng thấy kể từ sau đêm bão. Ông vội vàng nhét những thứ bên trong lại vào hộp rồi giấu ra sau lưng, đôi mắt láo liên nhìn quanh xem có ai thấy không.
Thuyên đứng trân trân, đôi môi mím chặt. Em muốn đòi lại chiếc hộp, đó là thứ duy nhất liên quan đến người bố mà em chưa từng được gọi tên. Em làm động tác tay, chỉ vào chiếc hộp rồi chỉ vào ngực mình với vẻ kiên quyết.
"Cái này không phải của mày! Đây là... đây là tang vật của một vụ án ngày xưa!" Ông trưởng thôn quát khẽ, mặt đỏ rần. "Mày không được nói với ai, nghe rõ chưa? Nếu mày ra hiệu hay vẽ cái gì về chuyện này, tao sẽ đuổi bà cháu mày ra khỏi cái làng này ngay lập tức!"
Sự đe dọa lạnh lùng của ông trưởng thôn như một gáo nước đá dội vào lòng Thuyên. Hóa ra, lòng biết ơn sau tiếng trống báo động chỉ tồn tại trong lúc hoạn nạn. Khi cái bụng đã bắt đầu đói và những bí mật cũ bị đe dọa, con người ta lại quay về với sự ích kỷ và tàn nhẫn thường thấy.
Ông trưởng thôn bỏ đi, để lại Thuyên đứng giữa khu vườn tan hoang. Nhưng ông ta đã quên mất một điều: Thuyên đã kịp nhìn thấy nội dung trong xấp thư. Dù chỉ là những mảnh chữ rời rạc bị nhòe đi vì nước, em vẫn kịp nhận ra một dòng địa chỉ và một cái tên xa lạ ở vùng kinh tế mới phía biên giới.
Thuyên quay trở lại gian buồng, ngồi bệt xuống sàn đất vẫn còn ẩm ướt. Em cầm một mẩu gạch non vỡ, vạch lên tường một bức vẽ mới. Không còn là những dự báo về thiên tai, lần này em vẽ một con đường dài dằng dặc, hai bên là những bụi gai sắc nhọn, và ở cuối con đường là một bóng người đang đứng đợi.
Linh đến tìm Thuyên vào buổi chiều, mang theo một bát cơm trắng có rưới mỡ hành. Nhìn thấy bức vẽ trên tường, cô bé khựng lại.
"Thuyên... sao hôm nay cậu lại vẽ đường đi? Cậu định đi đâu à?"
Thuyên nhìn Linh, ánh mắt em chứa đầy sự u uất và quyết tâm. Em cầm tay Linh, dùng ngón tay viết lên lòng bàn tay cô bé ba chữ: "Tìm-bố-tớ".
Linh sửng sốt: "Nhưng cậu biết bố ở đâu không? Ngoài kia rộng lớn lắm, cậu lại không nói được..."
Thuyên gật đầu. Em chỉ vào bức tranh con đường đầy gai nhọn. Em biết phía trước là hiểm nguy, là sự ghẻ lạnh và có thể là cả nỗi thất vọng cùng cực. Nhưng sau khi nhìn thấy bức ảnh dưới gốc cây khế, em hiểu rằng mình không thể tiếp tục sống trong sự im lặng của một "điềm gở" tại ngôi làng này nữa. Em cần biết sự thật về người đàn ông đã để lại cho em đôi mắt biết nói nhưng cổ họng lại tắt lịm này.
Đêm đó, khi bà nội đã ngủ say trong tiếng ngáy mệt nhọc, Thuyên lẳng lặng gói hộp màu sáp của Linh vào chiếc khăn rằn cũ. Em nhìn bức tường ngôi nhà lần cuối, nơi những dự báo của em đã từng cứu sống những kẻ đang muốn xua đuổi em.
Bỗng nhiên, từ ngoài cửa sổ, một âm thanh lạ vang lên. Tiếng cào cấu nhẹ nhàng vào vách lá. Thuyên thận trọng nhìn ra. Một con chó vàng nhỏ, gầy trơ xương, lông lá bết bùn đang đứng đó. Nó là con chó của tay trùm đề vỡ nợ đã bỏ xứ đi từ mấy chương trước. Nó nhìn Thuyên bằng đôi mắt cầu khẩn, trên cổ nó đeo một sợi dây thừng đứt đoạn.
Thuyên đưa tay ra, con chó không sợ hãi mà tiến lại gần, liếm vào bàn tay lem luốc của em.
Trong bóng tối nhập nhẹm, một đứa trẻ không tiếng nói và một con vật bị bỏ rơi lặng lẽ rời khỏi ngôi làng vẫn còn sũng nước. Thuyên không biết rằng, chiếc hộp sắt mà ông trưởng thôn lấy đi chính là chìa khóa mở ra một sự thật kinh khủng về trận lụt mười năm trước – một bí mật mà người lớn trong làng này đã thề sẽ mang xuống mồ.
Hành trình tìm lại căn tính và công lý của họa sĩ nhí bắt đầu từ những bước chân trần trên bùn lầy quê hương.