Chiếc xe khách cũ kỹ lọc cọc leo dốc, tiếng động cơ gầm gừ như một con thú già nua đang kiệt sức. Qua khung cửa kính bám đầy bụi đường, Thuyên nhìn thấy những dãy núi đá vôi sừng sững hiện ra, đỉnh núi chìm lấp trong những dải mây trắng đục. Không khí bắt đầu lạnh dần, một cái lạnh khác hẳn với cái lạnh ẩm ướt của bùn lầy quê hương. Đó là cái lạnh thanh mảnh, sắc lẹm của vùng cao.
Sau nửa ngày di chuyển, chiếc xe dừng lại tại một thị trấn vùng biên có tên là Lao Chải. Đây không phải là một đô thị rực rỡ ánh đèn như trong những câu chuyện Linh từng kể, mà là một nơi giao thoa hỗn độn giữa sự hoang sơ và náo nhiệt. Những ngôi nhà gỗ mái lá nằm xen kẽ với những tòa nhà bê tông ba tầng sơn màu lòe loẹt. Tiếng người mua bán, tiếng lợn gà, tiếng còi xe và cả tiếng nhạc xập xình phát ra từ những quán karaoke tạo thành một thứ âm thanh đặc quánh, dội vào đôi tai nhạy cảm của Thuyên.
Ông Minh dẫn Thuyên xuống xe. Con Vàng nhảy xuống sau cùng, nó hắt hơi liên tục vì mùi khói bụi nồng nặc. Ông Minh xoa đầu Thuyên, vẻ mặt có chút lo lắng: "Chú phải vào điểm trường ngay chiều nay, nó nằm tít tận đỉnh núi kia. Cháu thực sự muốn ở lại thị trấn này để tìm người sao?"
Thuyên gật đầu thật mạnh. Em lấy mảnh giấy nhỏ đã cũ nát ra, chỉ vào cái tên vùng kinh tế mới: Đồi Cọ. Ông Minh nhìn mảnh giấy rồi thở dài: "Đồi Cọ nằm ở phía bên kia thung lũng, nơi đó phức tạp lắm. Cháu nhỏ thế này, lại không nói được..." Ông dừng lại, rút trong ví ra mấy tờ tiền lẻ và một mẩu giấy có ghi số điện thoại. "Cầm lấy, nếu có chuyện gì hãy nhờ người ta gọi cho chú. Và nhớ, đừng bao giờ buông cuốn sổ vẽ ra, nó là tiếng nói của cháu."
Thuyên cúi đầu chào ông Minh, đứng nhìn bóng chiếc xe khách khuất dần sau khúc quanh. Bây giờ, giữa thị trấn lạ lẫm này, em thực sự chỉ còn lại một mình với con Vàng.
Thị trấn vào buổi xế chiều thật khắc nghiệt. Thuyên lang thang qua những sạp hàng thổ cẩm, nơi những người phụ nữ vùng cao với bộ váy áo sặc sỡ đang thêu thùa. Em dừng lại trước một tiệm cầm đồ lớn nhất phố, nơi có biển hiệu bằng đèn nê-ông nhấp nháy. Ánh mắt em bị thu hút bởi một người đàn ông ngồi bệt bên vỉa hè, ngay cạnh cửa tiệm. Ông ta cụt một chân, trước mặt là một bộ đồ nghề sửa khóa rỉ sét và một chiếc đài cassette cũ kỹ đang phát đi phát lại những bản nhạc vàng sầu não.
Thuyên cảm nhận được một sự đồng điệu kỳ lạ từ người đàn ông này. Ông ta cũng là một kẻ "bên lề", một phần thừa thãi của thị trấn đang gồng mình lên để hiện đại hóa. Em ngồi xuống bên cạnh ông, lấy cuốn sổ của ông Minh ra và bắt đầu vẽ.
Em không vẽ phố xá, em vẽ chính người đàn ông sửa khóa. Nhưng dưới ngòi bút chì của Thuyên, người đàn ông không hiện lên với vẻ tàn tật, đau khổ. Em vẽ ông đang đứng trên một đôi chân vững chãi bằng mây trắng, đôi tay ông không phải cầm kìm hay búa, mà đang cầm những chiếc chìa khóa bằng ánh sáng, mở tung những lồng chim đang nhốt kín những giấc mơ.
Người đàn ông sửa khóa ngừng quay chiếc đài, ông nheo đôi mắt đục ngầu nhìn vào trang giấy. Một thoáng sững sờ hiện lên trên khuôn mặt chai sạn. Ông đặt bàn tay thô ráp lên vai Thuyên, giọng khàn đặc: "Nhóc... mày thấy tao như thế này sao?"
Thuyên gật đầu, em chỉ tay vào đôi mắt của ông lão, rồi chỉ vào bức tranh. Ý em muốn nói: "Cháu thấy tâm hồn bác qua đôi mắt".
"Giỏi... giỏi lắm. Cả cái thị trấn này chỉ coi lão cụt này là đống rác, vậy mà..." Ông lão cười cay đắng, rồi chợt nhận ra vẻ đói khát trên mặt Thuyên. Ông với lấy chiếc cặp lồng bên cạnh, chia cho em một nửa nắm xôi ngô tím. "Ăn đi nhóc. Ở cái nơi này, cái gì cũng có cái giá của nó. Mày có tài, nhưng mày phải biết giấu mình. Bọn cai thầu ở Đồi Cọ không thích những đứa trẻ quá thông minh đâu."
Nghe đến "Đồi Cọ", mắt Thuyên sáng lên. Em vội vàng lật trang giấy, vẽ hình người đàn ông trong bức ảnh cũ và chiếc đồng hồ quả quýt.
Ông lão sửa khóa vừa nhìn thấy bức tranh, khuôn mặt ông bỗng biến sắc. Ông vội vàng gấp cuốn sổ của Thuyên lại, nhìn dáo dác xung quanh rồi thì thào: "Mày tìm người này à? Đừng tìm nữa nhóc. Người này... mười năm trước đã gây ra một vụ chấn động ở cái vùng này. Họ gọi lão là 'Kẻ đánh cắp dòng sông'. Nếu mày là người nhà của lão, mày sẽ gặp nguy hiểm đấy."
Thuyên rúng động. "Kẻ đánh cắp dòng sông"? Cái tên ấy có liên quan gì đến trận lũ năm xưa ở làng em? Tại sao bố em lại bị gọi như thế?
Chưa kịp để Thuyên hỏi thêm bằng những nét vẽ, một nhóm người mặc đồng phục bảo vệ màu xám từ trong tiệm cầm đồ bước ra. Dẫn đầu là một gã đàn ông bụng phệ, cổ đeo sợi xích vàng to bản. Gã nhìn thấy Thuyên và con Vàng, rồi nhìn thấy cuốn sổ vẽ trên tay em.
"Này, thằng nhóc kia! Mày vừa vẽ cái gì về người ở Đồi Cọ đó?" Gã đàn ông quát lớn, bước lại gần với vẻ hung hãn.
Ông lão sửa khóa vội vã giấu chiếc đài vào bao tải, ra hiệu cho Thuyên chạy đi. Nhưng Thuyên đã bị chậm một bước. Gã bụng phệ tóm lấy cổ áo em, nhấc bổng lên.
"À, hóa ra là một thằng câm. Mày vẽ đẹp đấy, nhưng cái hình này..." Gã chỉ vào bức tranh người đàn ông có chiếc đồng hồ quả quýt, "...người này nợ chủ tao một món nợ máu. Mày là ai của lão?"
Con Vàng lao lên, cắn mạnh vào ống chân gã bảo vệ. Gã gào lên đau đớn, buông Thuyên ra. Thuyên ngã nhào xuống đất, cuốn sổ văng ra xa. Em nhanh chóng nhặt lấy sổ, ra hiệu cho con Vàng rồi chạy thục mạng vào những con hẻm nhỏ hẹp, tối tăm của thị trấn.
Tiếng chửi bới và tiếng giày dẫm thình thịch đuổi theo sau lưng. Thuyên chạy, tim em muốn nhảy ra khỏi lồng ngực. Trong bóng tối của con hẻm, em nhận ra rằng mình không chỉ đang tìm kiếm bố, mà em đang dấn thân vào một cuộc chiến của những kẻ lớn – nơi mà những bức vẽ của em có thể là vũ khí, nhưng cũng có thể là bản án tử hình.
Em dừng lại dưới chân một gác xép cũ nát, hơi thở hổn hển. Trong đầu em hiện lên câu nói của ông lão sửa khóa: "Kẻ đánh cắp dòng sông". Thuyên nhìn vào đôi bàn tay mình, đôi bàn tay vừa vẽ ra những giấc mơ rực rỡ nhưng giờ đây đang run rẩy vì sợ hãi.
Em lật lại mảnh giấy của ông trưởng thôn. Có một chi tiết mà lúc trước em chưa để ý: Đằng sau mảnh giấy có một con dấu nhỏ hình một cái đập nước bị gạch chéo đỏ.
Bí mật về người bố không nói của em bắt đầu lộ diện, đen tối và nặng nề hơn tất cả những gì em từng tưởng tượng.