Dưới chân chúng tôi không chỉ là đất, mà là một kho tàng. Người lớn nhìn xuống đất để xem năm nay lúa có trúng mùa không, hay để tính toán xem chỗ này có thể xây thêm cái chuồng lợn hay không. Còn bọn trẻ con chúng tôi, đất là một sân khấu vĩ đại, nơi mà mỗi ngọn cỏ đều có thể trở thành một vị tướng quân, một thanh kiếm báu, hoặc đơn giản là một tấm giấy chứng nhận quyền sở hữu một mảnh "giang sơn" nhỏ xíu.
Mùa này, khi những cơn mưa đã bắt đầu thưa dần, nhường chỗ cho những cơn gió hanh hao thổi qua những cánh đồng chỉ còn trơ gốc rạ, một loài thực vật bỗng trở thành "đơn vị tiền tệ" quyền lực nhất của bọn trẻ: cỏ gà.
“Mày có chắc con này là ‘chiến thần’ không đấy, Cu Mận?”
Cái Tí ngồi chồm hổm, mặt nó sát sàn sạt xuống vạt cỏ ven đường. Nó đang soi xét kỹ lưỡng cây cỏ gà tôi vừa nhổ được. Đối với những người không hiểu sự đời, cỏ gà chỉ là một loại cỏ dại có cái đầu xù xì, thường mọc ở những nơi đất cằn cỗi. Nhưng với chúng tôi, đó là những võ sĩ đạo thực thụ. Một cây cỏ gà tốt phải có cái cổ dai, cái đầu chắc và một "thần thái" bất khuất.
“Mày không thấy cái cổ nó tím lịm thế này à? Cổ tím là cổ đồng, cổ sắt đấy. Con này mà vung lên thì chỉ có nước chặt đứt đầu mấy con ‘gà thiến’ của thằng Tèo thôi.” Tôi tự tin tuyên bố, tay vuốt ve chiến binh cỏ của mình một cách thành kính.
Cái Tí vẫn chưa tin lắm. Nó lấy từ trong túi áo ra một cây cỏ gà nhỏ hơn nhưng trông rất "lỳ". Nó bảo đó là "Gà Chọi Cỏ", một giống loài mà nó đã phải lùng sục khắp các bờ mương suốt cả buổi sáng mới tìm thấy.
“Thế thì chiến thôi!” Nó thách thức.
Trò chơi cỏ gà là một trong những minh chứng rõ nhất cho sự tàn khốc của chiến tranh trong mắt trẻ thơ. Hai đứa cầm hai cây cỏ, ngoắc đầu chúng vào nhau rồi bắt đầu giật mạnh. Đứa nào làm đứt đầu "gà" của đối phương thì thắng. Kẻ thắng cuộc sẽ thu nạp "cái đầu" của kẻ bại trận như một chiến lợi phẩm, còn kẻ thua thì ngậm ngùi vứt cái thân cỏ trơ trọi xuống đất, lòng đầy tiếc nuối như vừa mất đi một nửa linh hồn.
“Bộp!”
Một tiếng động nhỏ xíu vang lên trong không gian tĩnh mịch của buổi trưa hè. Đầu con cỏ gà của tôi rơi rụng xuống đất, lăn vài vòng rồi nằm im lìm bên cạnh một con kiến đang ngơ ngác. Tôi đứng hình. Cái Tí reo hò ầm ĩ, nó nhảy cẫng lên như vừa trúng số độc đắc.
“Thấy chưa! Cổ tím của mày chỉ là đồ giả thôi. Gà của tao mới là vô địch!”
Tôi nhìn cái xác không đầu trong tay mình, bỗng thấy một nỗi buồn man mác len lỏi. Mới cách đây vài phút, nó còn là hy vọng, là niềm tự hào của tôi. Vậy mà giờ đây, nó chỉ là một cọng rác không hơn không kém.
“Này Tí,” tôi nói, giọng bỗng trở nên trầm ngâm, “mày có thấy mình ác quá không? Tự nhiên bắt hai đứa nó đánh nhau rồi làm chúng nó mất đầu.”
Cái Tí dừng nhảy, nó nhìn tôi như nhìn một sinh vật lạ đến từ hành tinh khác.
“Mày lại lên cơn rồi hả Cu Mận? Nó là cỏ mà. Cỏ thì làm gì có cảm giác đau. Người lớn người ta còn chặt cả cây đại thụ để làm nhà, tao mới chặt có cái đầu cỏ gà mà mày đã khóc mướn à?”
Tôi im lặng. Có lẽ cái Tí đúng. Nhưng cái cảm giác sở hữu rồi đánh mất trong chớp mắt ấy khiến tôi suy nghĩ. Người lớn cũng vậy thôi, họ dành cả đời để tích góp, để "nhổ" về cho mình những thứ mà họ cho là "chiến thần" – nhà lầu, xe hơi, danh vọng – rồi cuối cùng, một cơn gió của số phận thổi qua, tất cả cũng có thể rụng rời như cái đầu cỏ gà của tôi.
Đúng lúc đó, thằng Tèo "Triết gia" lù lù xuất hiện. Nó không chơi cỏ gà. Nó đang bận rộn với một cái lon bơ rỉ sét, bên trong chứa đầy những viên sỏi cuội lóng lánh mà nó nhặt được ở dưới suối.
“Bọn mày đang chơi cái trò con nít ấy à?” Thằng Tèo hỏi, giọng kẻ cả.
“Chứ mày đang làm cái gì với cái đống đá ấy? Đá thì có gì hay?” Tôi vặn lại, vẫn còn hơi tự ái vì trận thua vừa rồi.
Thằng Tèo đặt cái lon bơ xuống đất một cách trang trọng. Nó cầm một viên sỏi màu trắng đục lên, soi dưới ánh nắng.
“Đây không phải là đá. Đây là ‘thời gian đóng băng’. Mày nhìn xem, viên sỏi này đã ở dưới nước hàng trăm năm, bị dòng chảy mài mòn cho đến khi nó nhẵn nhụi thế này. Nó đã thấy những gì mà ông nội mày cũng chưa từng thấy. Tao sở hữu nó, nghĩa là tao sở hữu một phần lịch sử.”
Cái Tí cười ngặt nghẽo: “Lại nữa rồi! Mẹ mày vừa bảo nếu mày không về gánh nước thì mẹ mày sẽ cho mày ‘sở hữu’ một trận đòn nát mông đấy. Lịch sử của mày có cứu được mông mày không?”
Thằng Tèo thở dài, một cái thở dài già nua đến lạ lùng. Nó cất viên sỏi vào lon, đứng dậy.
“Người lớn thật là... thiển cận. Họ chỉ quan tâm đến những thứ thiết thực như nước, cơm, và cái mông của tao. Họ không hiểu rằng nếu không có những viên sỏi này, tâm hồn tao sẽ khô héo như vạt cỏ kia.”
Ba đứa chúng tôi ngồi bệt xuống vệ đường, nơi những bụi hoa xuyến chi đang rung rinh trong gió. Phía xa kia, những người nông dân đang tất bật thu hoạch những gì còn sót lại trên đồng. Tiếng gọi nhau ơi ới, tiếng trâu bò ục ịch, và mùi rơm rạ cháy lan tỏa trong không gian. Cảnh vật thanh bình đến mức dường như thời gian đang ngừng trôi.
“Này, bọn mày có bao giờ nghĩ xem sau này mình sẽ sở hữu cái gì lớn nhất không?” Tôi hỏi, mắt nhìn về phía đường chân trời, nơi những dãy núi mờ ảo nhấp nhô.
Cái Tí không cần suy nghĩ: “Tao muốn sở hữu một hiệu sách. Không, một tiệm bánh kẹo thì đúng hơn. Tao sẽ ăn hết số kẹo đó mà không ai được mắng tao là ‘sâu răng’.”
Thằng Tèo nhìn lên những đám mây: “Tao muốn sở hữu một cánh đồng mây. Tao sẽ nằm trên đó và nhìn xuống thế gian này, xem người lớn tranh giành nhau những thứ nhỏ nhặt như những con kiến tranh nhau một mẩu bánh.”
Còn tôi, tôi nhìn xuống đôi bàn tay lấm lem bùn đất của mình. Tôi chẳng muốn sở hữu tiệm bánh, cũng chẳng cần cánh đồng mây.
“Tao chỉ muốn sở hữu cái cảm giác này mãi mãi,” tôi thì thầm.
“Cảm giác gì?” Hai đứa đồng thanh hỏi.
“Cảm giác được ngồi đây, dưới bóng của rặng tre, nghe tiếng gió thổi qua kẽ lá, và thấy rằng cái đầu cỏ gà bị đứt cũng chẳng phải là chuyện gì quá to tát.”
Thằng Tèo vỗ vai tôi, lần này nó không nói triết lý nữa.
“Mày tham lam quá Cu Mận ạ. Người ta có thể mua được cả một vương quốc, nhưng chẳng ai mua được một buổi trưa không lo âu đâu.”
Câu nói của thằng Tèo làm không gian bỗng trở nên lặng lẽ. Chúng tôi, ba đứa trẻ chưa đầy mười tuổi, đang ngồi bàn về sự sở hữu và hạnh phúc như những bậc hiền triết vừa xuống núi. Nhưng cái sự "hiền triết" ấy nhanh chóng tan biến khi một tiếng gọi vang lên từ phía xóm nhỏ:
“Tèo ơi! Về gánh nước mau lên cái thằng này!”
Thằng Tèo giật bắn mình, nó ôm vội cái lon bơ đựng "thời gian đóng băng" rồi chạy thục mạng. Cái Tí cũng sực nhớ ra đống bát đĩa chưa rửa, nó vội vàng chào tôi rồi biến mất sau rặng cúc tần.
Còn lại mình tôi với vạt cỏ gà tan tác. Tôi nhặt cái đầu cỏ gà bị đứt của mình lên, đào một cái hố nhỏ rồi chôn nó xuống. Tôi lầm bầm một lời cầu nguyện ngớ ngẩn nào đó, đại loại như mong nó sẽ mọc lên một cây cỏ gà mới mạnh mẽ hơn, một cây cỏ gà có cái cổ bằng kim cương để không ai có thể chặt đứt được nữa.
Khi tôi đi bộ về nhà, tôi đi ngang qua những ngôi nhà gỗ cũ kỹ với hàng rào bằng dâm bụt đỏ thắm. Ở đó, tôi thấy những người lớn đang ngồi trước hiên, gương mặt họ hằn lên những nếp nhăn của sự lo toan. Họ đang sở hữu rất nhiều thứ: những mảnh vườn, những đàn lợn, những đứa con... nhưng dường như họ lại đánh mất chính cái "buổi trưa không lo âu" mà thằng Tèo vừa nói.
Bố tôi đang đứng ở sân, tay cầm chiếc chổi tre quét những chiếc lá rụng. Thấy tôi về, bố dừng lại, tựa lưng vào cán chổi.
“Lại đi đánh cỏ gà với cái Tí à? Thắng hay thua?”
“Con thua tan nát rồi bố ạ. Cái con gà ‘cổ sắt’ của con bị nó chặt đẹp.”
Bố cười, ánh mắt nheo lại dưới ánh nắng chiều: “Thua là tốt. Thua sớm để biết rằng trên đời này chẳng có cái gì là vĩnh cửu cả, kể cả cái đầu cỏ gà dai nhất. Người ta thường khổ vì tưởng mình sở hữu được cái gì đó mãi mãi, cho đến khi nó đứt lìa ra mới ngỡ ngàng.”
Tôi nhìn bố, thấy bố hôm nay cũng giống như một triết gia, nhưng là một triết gia đã nếm trải đủ đắng cay của cuộc đời.
“Bố ơi, thế bố có sở hữu cái gì mãi mãi không?”
Bố lặng im một lát, nhìn về phía rặng tre đầu làng đang xào xạc trong gió chiều.
“Có chứ. Bố sở hữu những ký ức về những buổi trưa đánh cỏ gà như con bây giờ. Đó là thứ duy nhất mà không ai, không cơn bão nào có thể chặt đứt được.”
Tôi bỗng thấy lòng mình nhẹ tênh. Té ra, bí mật của sự sở hữu không nằm ở chỗ ta giữ được cái gì trong tay, mà là ta giữ được cái gì trong lòng. Những cây cỏ gà rồi sẽ héo, những viên sỏi của thằng Tèo rồi sẽ thất lạc, tiệm bánh kẹo của cái Tí rồi cũng sẽ hết hàng. Nhưng cái bóng mát của rặng tre, cái mùi khói bếp buổi chiều, và cả cái cảm giác hụt hẫng khi thua một trận cỏ gà... tất cả sẽ kết tinh lại thành một thứ lá chắn vô hình, che chở cho chúng tôi khi phải bước vào thế giới khắc nghiệt của người lớn.
Tối hôm đó, tôi nằm trên chiếc chõng tre ngoài sân, nhìn lên bầu trời đầy sao. Những ngôi sao kia chắc cũng giống như những viên sỏi của thằng Tèo, đã ở đó hàng triệu năm để chứng kiến bao nhiêu thế hệ trẻ con chơi trò cỏ gà. Tôi tự hỏi, liệu hàng ngàn năm trước, có đứa trẻ nào cũng ngồi đây và lo lắng về cái cổ cỏ gà bị đứt như tôi không? Chắc chắn là có. Và chắc chắn là giờ đây, chúng cũng đã trở thành những người lớn đạo mạo, hoặc đã tan vào mây khói, nhưng những ngôi sao và những vạt cỏ gà thì vẫn còn đó.
Thế giới này thật kỳ lạ. Nó vừa rộng lớn bao la, lại vừa thu bé lại bằng một vạt cỏ ven đường. Nó vừa vĩnh cửu, lại vừa mong manh như một hơi thở. Và chúng tôi, những đứa trẻ mang tâm hồn triết gia, đang từng bước khám phá ra rằng: để thực sự sở hữu một điều gì đó, đôi khi ta phải học cách để nó mất đi.
Tôi nhắm mắt lại, cảm nhận hơi đất bốc lên nồng nàn. Ngày mai, tôi sẽ dậy sớm, sang phía bên kia mương nước, nơi có vạt cỏ xanh tốt nhất để tìm một "chiến thần" mới. Không phải vì tôi hiếu thắng, mà vì tôi muốn tiếp tục cuộc hành trình sở hữu những ký ức xanh mướt của mình.
Bởi vì sau này, khi tôi không còn là Cu Mận tám tuổi nữa, khi tôi phải đối mặt với những "trận chiến" thực sự của cuộc đời, tôi muốn mình có thể mỉm cười và nói: "Chẳng sao cả, chỉ là một cái đầu cỏ gà bị đứt thôi mà!"
Lá vẫn che trên đầu, cỏ vẫn xanh dưới chân, và cuộc đời – dù có mưa hay nắng – vẫn là một trò chơi tuyệt diệu mà chúng tôi là những đấu sĩ không bao giờ biết mệt mỏi.