1,876 từ
Nằm ở phía cuối xóm, nơi con đường mòn bắt đầu rẽ nhánh vào những ruộng ngô bạt ngàn, có một ngôi nhà thấp mái ngói đã đen kịt vì ám khói. Đó là xưởng rèn của bác hàng xóm – nơi mà đối với lũ trẻ chúng tôi, nó bí ẩn và quyền năng chẳng kém gì hang động của một vị thần trong truyện cổ tích. Từ sáng sớm tinh sương cho đến khi mặt trời khuất bóng sau rặng tre, tiếng "chát... chình... chát... chình" đều đặn vang lên, như nhịp đập trái tim của cả vùng đất này.
Mỗi lần đi ngang qua, tôi không thể cưỡng lại việc đứng khựng lại, nghé mắt qua khe cửa gỗ để nhìn vào bên trong. Giữa không gian mờ tối và nóng hầm hập là một lò than rực đỏ, rít lên từng hồi theo nhịp kéo bập bùng của chiếc bễ lớn. Bác thợ rèn hiện ra như một pho tượng đồng đen bóng loáng mồ hôi, đôi bắp tay cuồn cuộn mỗi khi quai búa xuống khối sắt nung đỏ rực.
"Tí đấy hả? Có dám vào đây xem 'rồng phun lửa' không con?"
Tiếng bác thợ rèn ồm ồm vang lên giữa những âm thanh chát chúa. Bác cười, để lộ hàm răng trắng bóng tương phản với khuôn mặt lấm lem than bụi. Tôi rón rén bước vào, cảm giác cái nóng bao trùm lấy da thịt, một thứ nóng khô khốc nhưng đầy kích thích.
Thế giới của xưởng rèn là thế giới của lửa và thép. Ở đây, những mảnh sắt rỉ sét, xấu xí có thể biến thành những chiếc liềm sắc lẹm, những lưỡi cày dũng mãnh hay những con dao sáng loáng. Tôi luôn tự hỏi, liệu có một phép thuật nào đó nằm trong lòng lò than kia hay không.
"Bác ơi, sao sắt lại phải đỏ lên thì bác mới đánh được ạ?"
Tôi hỏi, mắt không rời khỏi khối sắt đang từ màu hồng chuyển sang trắng xanh dưới sức nóng của bễ thổi.
"Sắt cũng như con người mình thôi Tí ạ. Phải qua thử thách nung nấu, nó mới mềm lòng ra để mình uốn nắn theo ý muốn. Nếu cứ để nó nguội lạnh và cứng nhắc, nó sẽ chỉ là một khúc sắt vô dụng, chẳng làm được việc gì cho đời cả."
Nói rồi, bác dùng chiếc kìm lớn gắp khối sắt ra khỏi lò, đặt lên đe. Một nhát búa cực mạnh giáng xuống. "Chát!". Hàng ngàn tia lửa bắn ra tứ phía, rực rỡ và lộng lẫy như những ngôi sao nhỏ vụt tắt giữa ban ngày. Tôi nhảy cẫng lên vì phấn khích. Đối với tôi, đó không phải là vụn sắt nóng, đó là những tia lửa thần kỳ mang theo sức mạnh của đất và lửa.
Ở mảnh đất đồng quê này, xưởng rèn là nơi cung cấp "vũ khí" cho những người nông dân. Những chiếc cuốc giúp họ bạt đất, những lưỡi hái giúp họ thu hoạch mùa màng, tất cả đều được sinh ra từ cái lò than nhỏ bé này. Người thợ rèn không chỉ là một người thợ, bác là một người kiến tạo, người thổi linh hồn vào những vật vô tri.
"Nhìn này Tí, tia lửa nào bay xa nhất là tia lửa mang theo nhiều khát vọng nhất đấy."
Thằng Hùng "Sứt" từ đâu lẻn vào sau lưng tôi, nó cũng nhìn chằm chằm vào những tia lửa với vẻ ngưỡng mộ. Thằng Hùng thường hay sang đây xin những mẩu sắt vụn để về làm "kiếm" cho quân đội lính nhựa của nó. Nó bảo kiếm của xưởng rèn có "linh khí", đánh đâu thắng đó.
"Bác thợ rèn ơi, bác rèn cho cháu một con dao nhỏ để gọt xoài được không ạ? Cháu sẽ trả bác bằng... một túi châu chấu nướng thật ngon!"
Cái Mơ cũng ló đầu vào, nó đứng xa hơn vì sợ lửa làm cháy mấy sợi tóc mai. Bác thợ rèn bật cười khà khà, tiếng cười rung cả mái lá.
"Được chứ! Nhưng phải đợi bác rèn xong lưỡi cày này cho bố thằng Tí đã. Lúa sắp gặt, ruộng sắp phải cày lật, bác không thể để bố nó thiếu đồ nghề được."
Nhắc đến bố, tôi chợt thấy lòng bùi ngùi. Tôi nhớ đến bàn tay bố cũng chai sần, thô ráp giống như tay bác thợ rèn. Những con người ở đây dường như được đúc ra từ cùng một khuôn: họ rắn rỏi, âm thầm và luôn làm việc với tất cả nhiệt huyết của mình. Bố tôi dùng cái cày bác rèn để tạo nên những luống đất tơi xốp, mẹ tôi dùng cái liềm bác đánh để mang lúa về nhà. Xưởng rèn chính là điểm khởi đầu của mọi no ấm.
Buổi chiều, khi nắng nhạt dần trên những cánh đồng ngô, không khí trong xưởng rèn có vẻ dịu lại nhưng lò than vẫn chưa bao giờ tắt hẳn. Bác thợ rèn nghỉ tay, ngồi bệt xuống hiên nhà, uống một bát chè xanh đặc quánh. Bác nhìn chúng tôi, những đứa trẻ mặt mũi lấm lem vì nhặt sắt vụn, rồi bác kể chuyện.
"Các con có biết tại sao thanh kiếm của các anh hùng ngày xưa lại không bao giờ gãy không? Vì người thợ rèn đã bỏ vào đó không chỉ là sắt thép, mà là cả tình yêu với công việc của mình. Mỗi nhát búa đánh xuống là một lời cầu nguyện cho người sử dụng nó được bình an."
"Thế bác có cầu nguyện khi rèn cái liềm cho mẹ cháu không ạ?" Cái Mơ ngây ngô hỏi.
"Có chứ! Bác cầu cho liềm sắc để mẹ cháu gặt nhanh, cho tay mẹ cháu không bị rộp, và cho mùa màng năm nào cũng bội thu."
Tôi nhìn đôi bàn tay của bác – đôi tay đầy những vết sẹo nhỏ vì lửa bắn vào, những đốt ngón tay to và chắc chắn. Đó là đôi bàn tay của sự tận hiến. Tôi chợt hiểu ra bài học của ông nội về linh hồn của đất, về linh hồn của sự vật. Cái liềm, cái cuốc không đơn thuần là đồ dùng bằng sắt, chúng mang trong mình tâm huyết của người rèn và mồ hôi của người sử dụng.
Có một bí mật mà chỉ những đứa trẻ hay la cà như chúng tôi mới biết: vào những đêm trăng sáng, nếu đứng từ xa nhìn về phía xưởng rèn, bạn sẽ thấy những đốm lửa nhỏ vẫn còn le lói như những con đom đóm khổng lồ. Người ta bảo đó là lúc các thần linh của lửa đang nhảy múa trên đe gỗ. Nhưng tôi thì tin rằng, đó là vì cái lò rèn ấy quá yêu mảnh đất này nên nó không nỡ ngủ yên.
Càng lớn lên, tôi càng nhận ra xưởng rèn chính là biểu tượng của sức mạnh bền bỉ. Mảnh đất này có thể nghèo, con người có thể vất vả, nhưng chừng nào tiếng búa vẫn còn vang lên, chừng nào lò than vẫn còn rực đỏ, thì niềm hy vọng vẫn còn hiện hữu. Sự cứng cỏi của thép và sự ấm áp của lửa đã hòa quyện vào tính cách của con người nơi đây: can trường trước khó khăn nhưng luôn nồng hậu với nhau.
"Này Tí, mai lớn lên mày có muốn làm thợ rèn không?" Thằng Hùng hỏi tôi khi hai đứa đang đi bộ về nhà, trong túi đầy những mảnh sắt vụn quý giá.
"Tao không biết. Tao sợ nóng lắm. Nhưng tao muốn làm một cái gì đó giống như bác thợ rèn, biến những thứ tưởng như bỏ đi thành những thứ có ích."
"Tao thì thích làm lửa hơn. Lửa làm cho mọi thứ trở nên rực rỡ." Thằng Hùng múa may quay cuồng giữa con đường làng đầy bóng tối.
"Làm lửa thì chóng tàn lắm. Làm sắt như bác thợ rèn mới bền." Cái Mơ đi bên cạnh, phán một câu xanh rờn làm hai thằng tôi im bặt.
Đêm đó, tôi nằm mơ thấy mình đang đứng giữa một xưởng rèn khổng lồ trên mây. Những tia lửa bắn ra từ mỗi nhát búa biến thành những ngôi sao trên bầu trời. Tôi thấy bác thợ rèn đang rèn cho tôi một đôi cánh bằng thép nhẹ như lông vũ, để tôi có thể bay qua những đại dương lúa, bay qua những triền đê và bảo vệ vương quốc tuổi thơ mình.
Trong giấc mơ, tôi nghe thấy tiếng "chát... chình" của trái tim mình hòa nhịp với tiếng búa của bác. Tôi cảm thấy mình đang lớn lên, không phải bằng những con số trên thước đo, mà bằng sự cứng cáp trong suy nghĩ.
Sáng hôm sau, tôi thức dậy bởi tiếng gà gáy và tiếng búa từ cuối xóm vọng lại. Tôi chạy ra sân, hít một hơi thật sâu mùi khói than lẫn trong mùi sương sớm. Tôi thấy yêu thêm cái xưởng rèn cũ kỹ ấy, yêu thêm những tia lửa bắn ra trong bóng tối.
Thế giới của tôi không cần những phép màu rực rỡ như trong tranh ảnh, vì phép màu thực sự đang nằm ngay trong đôi bàn tay của những người lao động. Nó nằm trong lò than rực đỏ, trong khối sắt nung và trong nụ cười lấm lem của bác thợ rèn.
Bầu trời của tôi hôm nay có thêm màu xám của khói than, nhưng đó là một màu xám đầy sức sống. Màu sắc ấy nhắc nhở tôi rằng, để tạo ra một cái gì đó sắc bén và hữu ích, người ta phải chấp nhận đi qua lửa đỏ và những cơn đau đớn của nhát búa.
Cánh đồng lúa vẫn rập rờn chờ đợi những lưỡi liềm sắc lẹm từ xưởng rèn. Những con người vẫn tiếp tục nhịp sống hối hả, dựa vào những vật dụng bằng sắt thép để chinh phục đất đai. Và tôi, Cu Tí, sẽ luôn nhớ về những tia lửa thần kỳ ấy như một minh chứng cho sức mạnh của sự sáng tạo và lòng kiên nhẫn.
Mai này, dù xưởng rèn có thể biến mất khi máy móc thay thế con người, thì âm thanh "chát... chình" ấy vẫn sẽ luôn vang vọng trong tâm khảm tôi. Nó là tiếng gọi của lao động, là bản nhạc của sự sống chân thực nhất trên mảnh đất quê hương nghèo khó nhưng đầy tình tự này.
Tôi dừng lại bên cổng xưởng rèn một lần nữa, cúi đầu chào bác thợ rèn đang miệt mài bên lửa đỏ. Bác nhìn tôi, gật đầu, một tia lửa vô tình bắn trúng tà áo tôi, để lại một vết cháy nhỏ xíu. Tôi không buồn, vì tôi biết mình vừa được "đánh dấu" bởi linh hồn của lửa.
Mảnh đất đồng quê, với xưởng rèn và những con người bình dị, đã đúc nên trong tôi một ý chí sắt đá nhưng cũng đầy lòng trắc ẩn. Và tôi biết, dù cuộc đời có nung nấu tôi thế nào đi chăng nữa, tôi cũng sẽ cố gắng để trở thành một "sản phẩm" tốt nhất của lò rèn cuộc đời này.