2,228 từ
Khi những cơn gió heo may bắt đầu thôi thổi rát buốt trên những cánh đồng trơ gốc rạ, cũng là lúc mảnh đất này rục rịch chuyển mình cho một kỳ nghỉ dài nhất trong năm. Những hàng rào dâm bụt thường ngày vốn chỉ xanh ngắt một màu, nay bỗng điểm xuyết những nụ hoa đỏ thắm như những đốm lửa nhỏ sưởi ấm không gian xám xịt. Mùi khói bếp không còn chỉ mang vị cơm mới, mà bắt đầu nồng nàn hương gừng, hương quế và cả mùi lá dong xanh mướt đang được người già trong xóm rửa sạch bên cầu ao.
Tết đối với lũ trẻ chúng tôi không bắt đầu từ đêm giao thừa, mà bắt đầu từ khoảnh khắc được mẹ cho phép đi theo tới phiên chợ cuối cùng của năm.
"Tí, dậy mau con! Hôm nay đi chợ sớm, không là hết bánh đúc đấy!"
Tiếng mẹ gọi vang lên từ gian bếp khi mặt trời còn chưa kịp ló dạng khỏi những rặng tre xa tít tắp. Tôi bật dậy như một chiếc lò xo, quên sạch cả cái lạnh đang len lỏi qua khe cửa gỗ. Trong ánh đèn dầu tù mù, tôi thấy mẹ đã chuẩn bị sẵn bộ quần áo mới nhất cho tôi – chiếc áo khoác màu xanh công nhân có hai cái túi to đùng mà tôi vốn định dùng để đựng đầy kẹo và những đồng tiền mừng tuổi sau này.
Con đường dẫn ra chợ hôm nay bỗng trở nên lạ lẫm. Thường ngày, đây chỉ là lối mòn nhỏ hẹp giữa hai bên là ruộng ngô và bãi sậy, nhưng sáng nay, nó đông nghịt người. Những chiếc đòn gánh kĩu kịt trên vai những người đàn bà đảm đang, những chiếc xe đạp thồ chất cao ngất ngưỡng những giỏ hoa cúc vàng rực, hoa đào chớm nụ. Tiếng cười nói, tiếng chào hỏi vang lên rộn rã, xua tan cái sương muối đang giăng mắc trên những mái nhà.
Chợ phiên ngày Tết hiện ra trước mắt tôi như một bức tranh rực rỡ nhất mà tôi từng thấy. Nó không nằm trong những ngôi nhà cao tầng, mà trải dài trên một khoảng đất rộng dưới gốc những cây đa, cây đề cổ thụ. Không gian sực nức mùi của đủ thứ: mùi của nhang trầm thơm ngát, mùi của nếp cái hoa vàng, mùi của những chồng bánh chưng vừa mới ra lò và cả mùi hăng hắc của những sạp bán lá dông, lạt tre.
"Nhìn kìa Tí! Có cả tò he kìa!"
Thằng Hùng "Sứt" từ đâu lao tới, tay nó cầm một con tò he hình con rồng xanh biếc, miệng ngậm một mẩu kẹo kéo dài ngoằng. Hôm nay nó trông bảnh bao lạ thường với chiếc mũ nồi hơi lệch sang một bên, che bớt cái trán bướng bỉnh.
"Mẹ mày cho đi một mình à?" Tôi hỏi, mắt vẫn không rời khỏi những gian hàng bán đồ chơi bằng sắt tây và nhựa màu.
"Không, mẹ tao đang mải mặc cả gà ở đằng kia. Tao chuồn ra đây xem người ta viết câu đối. Mày có đi không?"
Thế là chúng tôi len lỏi qua đám đông, luồn lách dưới những chiếc nón lá trắng nhấp nhô như những con sóng nhỏ. Chúng tôi dừng chân trước sạp của một ông đồ già. Ông ngồi trên chiếc chiếu hoa đã sờn, tay cầm bút lông phóng bút trên những tờ giấy đỏ thắm. Mùi mực tàu nồng nồng khiến tôi nhớ đến mùi của những trang sách mới.
"Ông ơi, ông viết chữ gì mà đẹp thế ạ?" Cái Mơ xuất hiện sau lưng chúng tôi, trên đầu nó cài một chiếc cặp tóc hình bông hoa nhựa mới tinh.
Ông đồ ngước nhìn, đôi mắt ông hiền từ sau cặp kính lão trễ xuống mũi. Ông cười, những nếp nhăn trên mặt như những luống cày đều đặn trên ruộng lúa:
"Ông viết chữ 'An' và chữ 'Phúc' con ạ. Để người ta mang về treo trong nhà, cầu cho một năm mới đất mẹ không nổi giận, con người được no ấm."
Tôi nhìn những nét chữ đen láy hiện lên trên nền giấy đỏ, bỗng thấy cái màu đỏ ấy rực rỡ một cách thiêng liêng. Màu đỏ của Tết, màu đỏ của sự hy vọng, và cũng là màu của những phong bao lì xì mà chúng tôi hằng mong đợi.
Mẹ tôi gọi tôi lại để mua cho một chiếc bánh chưng nhỏ bằng lòng bàn tay – loại bánh mà người ta gọi là bánh chưng "tí hon" dành riêng cho trẻ con. Cảm giác cầm chiếc bánh nóng hổi, còn thơm mùi lá dong và vị béo của đỗ xanh là một thứ hạnh phúc thuần khiết nhất. Ở mảnh đất này, cái ăn không bao giờ dồi dào, nên mỗi miếng ngon ngày Tết đều được nâng niu như một báu vật.
Phiên chợ cuối năm còn là nơi những người nông dân tổng kết lại thành quả của một năm lao động vất vả. Tôi thấy bố tôi đang đứng cùng các bác hàng xóm bên sạp bán nông cụ. Họ không mua gì nhiều, chỉ xem lại những lưỡi cuốc, lưỡi cày của bác thợ rèn đem ra bày bán, rồi bàn tán về giá lúa, giá lợn. Những gương mặt sạm nắng ấy, dù vẫn còn hằn sâu những lo toan, nhưng hôm nay đều giãn ra trong những nụ cười hiền hậu.
Khi chúng tôi trở về nhà, cả không gian xóm nhỏ đã ngập tràn trong không khí chuẩn bị. Bố tôi bắt đầu dùng vôi trắng để quét lại chân các gốc cây và tường bao, còn mẹ thì bận rộn trong bếp với nồi bánh chưng khổng lồ.
Đêm ba mươi, trời lạnh buốt giá. Cả nhà quây quần bên bếp lửa nấu bánh chưng. Ánh lửa bập bùng soi rọi những khuôn mặt thân thương. Ông nội tôi ngồi trên chõng tre, tay vân vê bao thuốc lào, kể chuyện về những mùa Tết xa xưa khi ông còn là một cậu bé.
"Tết ngày xưa đơn giản hơn bây giờ nhiều Tí ạ. Chỉ cần một con gà, vài cân nếp và một khoảnh sân sạch sẽ là thấy xuân về rồi. Cái chính là lòng người phải hướng về nhau."
Tôi dựa đầu vào vai ông, lắng nghe tiếng củi cháy "lách tách" và mùi thơm của bánh chưng chín tới bắt đầu lan tỏa. Đó là mùi của sự ấm áp, mùi của gia đình mà tôi sẽ mang theo suốt cuộc đời này.
Sáng mùng một, tôi thức dậy trong tiếng pháo nổ giòn giã đâu đó phía đầu làng. Không khí trong lành, sảng khoái lạ thường. Mẹ gọi tôi dậy, nhắc tôi mặc bộ quần áo mới để chuẩn bị đi chúc Tết. Đây là khoảnh khắc hồi hộp nhất: khoảnh khắc của những đồng tiền mừng tuổi màu đỏ.
"Năm mới, ông chúc Tí học giỏi, hay ăn chóng lớn, biết thương bố thương mẹ và yêu lấy mảnh đất này con nhé."
Ông nội đưa cho tôi một phong bao màu đỏ thắm. Tôi đón lấy bằng hai tay, lòng rộn ràng như có hàng ngàn con bướm đang vỗ cánh. Bên trong là một đồng tiền giấy màu đỏ, mới tinh và thơm mùi mực in. Đối với tôi, đó không chỉ là tiền để mua kẹo, đó là một lời chúc phúc, là một minh chứng cho tình yêu của người lớn dành cho chúng tôi.
Ở quê tôi, tục mừng tuổi không chú trọng vào giá trị của đồng tiền. Có năm lúa mất mùa, tiền mừng tuổi chỉ là những tờ tiền mệnh giá nhỏ nhất, nhưng nó luôn được bọc trong giấy hồng điều một cách cẩn thận. Màu đỏ ấy đại diện cho lời cầu chúc cho sự may mắn, cho cái rủi ro lùi xa và cái tốt lành ở lại.
Tôi chạy sang nhà Cái Mơ và thằng Hùng "Sứt". Đứa nào cũng hớn hở khoe những chiếc phong bao của mình.
"Tao được ba cái rồi nhé! Tao sẽ để dành tiền này để mua một bộ lính nhựa mới!" Thằng Hùng khoe, cái răng sứt của nó lộ ra đầy vẻ hãnh diện.
"Còn tao, tao sẽ mua một chiếc cặp tóc thật đẹp và gửi một ít vào quỹ của 'tiệm kẹo lá mít' để mùa hè sau tụi mình có kẹo thật để ăn." Cái Mơ nói, mắt nó lấp lánh niềm vui.
Chúng tôi kéo nhau đi chúc Tết khắp xóm. Đi đến đâu cũng được người lớn đón tiếp nồng hậu bằng những đĩa bánh mứt rực rỡ sắc màu và những nụ cười rạng rỡ. Những con đường làng thường ngày vốn tĩnh lặng, nay rộn ràng tiếng chân trẻ nhỏ. Những cánh đồng lúa xanh mướt cũng dường như đang reo vui dưới ánh nắng xuân nhạt.
Tôi nhận ra rằng, Tết không chỉ là dịp để ăn ngon hay mặc đẹp. Tết là dịp để con người ta xóa bỏ những hiềm khích của năm cũ, để bắt đầu một khởi đầu mới đầy hy vọng. Những tiếng cãi vã bên mâm cơm mà tôi thường thấy đã hoàn toàn biến mất, thay vào đó là những lời chúc tụng tốt đẹp, những cái nắm tay chân tình.
"Bố ơi, tại sao ngày Tết ai cũng cười tươi thế ạ?" Tôi hỏi bố khi hai bố mẹ đang dắt tôi đi chúc Tết họ hàng.
Bố nhìn tôi, ánh mắt trìu mến:
"Vì mùa xuân là mùa của sự tái sinh con ạ. Đất mẹ sau một mùa đông dài đã bắt đầu nảy mầm, thì con người mình cũng phải nảy mầm những điều tử tế. Tiền mừng tuổi màu đỏ là để nhắc con rằng, niềm vui lớn nhất không phải là nhận về, mà là sự mong cầu bình an cho nhau."
Câu nói của bố làm tôi suy nghĩ rất nhiều. Tôi nhìn đồng tiền màu đỏ trong túi áo, bỗng thấy nó nặng hơn một chút. Nó mang theo cả mồ hôi của ông nội, sự vất vả của bố mẹ và cả niềm tin của họ vào tương lai của tôi.
Buổi chiều mùng một, khi nắng tắt dần trên những rặng tre, tôi ngồi một mình ở bậu cửa, nhìn ra mảnh vườn đã được dọn dẹp sạch sẽ. Một cây đào nhỏ bố mới trồng đang nở những cánh hoa đầu tiên. Những đồng tiền mừng tuổi màu đỏ vẫn nằm yên trong túi, mang lại một cảm giác ấm áp lạ thường.
Mảnh đất này, dù còn nghèo khó, dù mỗi năm vẫn phải đối mặt với bao biến động của thiên nhiên, nhưng cứ mỗi dịp Tết đến xuân về, nó lại tự làm mới mình bằng chính tâm hồn nồng hậu của những con người nơi đây. Phiên chợ Tết rộn ràng, nồi bánh chưng nghi ngút khói và những phong bao lì xì màu đỏ... tất cả dệt nên một bầu trời ký ức rực rỡ trong lòng tôi.
Tôi biết rằng, sau những ngày Tết vui vẻ, bố mẹ lại phải vác cuốc ra đồng, tôi lại phải đến trường với những bài toán khó. Nhưng dư vị của mùa xuân, hơi ấm của những đồng tiền đỏ thắm ấy sẽ là nguồn động viên để chúng tôi bước tiếp. Chúng nhắc nhở tôi rằng, ở nơi mảnh làng nhỏ bé này, luôn có những điều kỳ diệu được nuôi dưỡng từ sự giản đơn và chân thành.
Màu đỏ của Tết không chỉ là màu của giấy gói, màu của hoa, mà là màu của máu chảy trong tim mỗi người con quê hương, luôn rạo rực tình yêu dành cho đất mẹ và gia đình.
Tôi nhắm mắt lại, hít một hơi thật sâu mùi hương của mùa xuân đang lan tỏa. Một năm mới đã bắt đầu, và tôi cảm thấy mình đã lớn thêm một chút – không phải ở chiều cao, mà ở cách tôi cảm nhận về hạnh phúc. Hạnh phúc đôi khi chỉ là một chiếc bánh chưng tí hon, một lời chúc của ông nội và một đồng tiền đỏ thắm nằm gọn trong túi áo công nhân màu xanh.
Con đường làng phía trước vẫn rộng mở, đón chờ những bước chân trẻ thơ đi về phía tương lai, mang theo cả hành trang là những giá trị văn hóa lâu đời đã được rèn giũa qua lửa và thép, qua mồ hôi và nước mắt của bao thế hệ cha ông.
Tết rồi sẽ qua đi, nhưng tinh thần của nó thì vẫn còn mãi trong nhịp thở của đất, trong tiếng rì rào của lúa và trong ánh mắt đầy tin yêu của mỗi người dân mảnh đất này. Tôi tự hứa với lòng mình, sau này dù có đi xa đến đâu, tôi cũng sẽ tìm đường trở về để được đi phiên chợ Tết, để được nhận những đồng tiền đỏ thắm và để được thấy màu xuân rạng ngời trên khuôn mặt những người tôi yêu thương.
Bầu trời của tôi bây giờ không chỉ có màu xanh, màu vàng, màu nâu, mà còn có cả một mảng màu đỏ rực rỡ của mùa xuân – màu của sự bắt đầu và của những khát vọng không bao giờ tắt.