2,301 từ
Dưới gốc cây mít mật xù xì sau vườn nhà Cái Mơ, một nền kinh tế mới đã được thiết lập, thách thức mọi quy luật của người lớn. Ở đó, chúng tôi không dùng tiền giấy hay tiền xu để giao dịch. Chúng tôi dùng lá mít. Những chiếc lá mít già vàng rực là tờ một trăm nghìn đồng, lá hơi vàng là năm mươi nghìn, còn lá xanh mướt là những tờ tiền lẻ để thối lại.
Cái Mơ là bà chủ tiệm kẹo quyền lực nhất dải đất ven sông này. Cửa hàng của nó thực chất là một chiếc mẹt tre cũ sứt vành, bên trên bày biện đủ thứ "mỹ vị nhân gian" mà chúng tôi có thể gom góp được: những viên sỏi trắng tròn trịa đóng vai kẹo sữa, những hạt chuỗi ngọc màu đỏ tươi làm kẹo dâu, và đặc biệt nhất là món "bánh cuốn" làm từ lá chuối non cuộn chặt.
"Quý khách hôm nay muốn mua gì? Tiệm em mới nhập về loại kẹo mây trời ngon lắm!"
Cái Mơ niềm nở chào mời, tay nó cầm một chiếc quạt nan rách, phe phẩy như một bà chủ hiệu thực thụ trên phố. Cái Mơ có một khả năng kỳ lạ, đó là biến những thứ vứt đi thành những báu vật lấp lánh chỉ bằng vài lời quảng cáo ngọt như mía lùi.
"Cho tôi hai viên kẹo sữa và một cái bánh cuốn. Có giảm giá không bà chủ?"
Tôi chìa ra một xấp lá mít vàng ruộm mà tôi đã phải mất cả buổi sáng leo trèo để hái từ cây mít cổ thụ đầu làng. Đó là những tờ tiền "mệnh giá cao" nhất, vì lá càng vàng thì càng hiếm.
"Giảm giá thì không được, nhưng em sẽ tặng thêm cho quý khách một nụ cười của hoa dâm bụt."
Cái Mơ khéo léo bốc hai viên sỏi, bọc vào một mảnh lá chuối khô rồi đưa cho tôi bằng cả hai tay. Tôi đón lấy, cảm giác mình vừa thực hiện một giao dịch mang tầm quốc tế. Thằng Hùng "Sứt" từ đâu lù lù xuất hiện, tay nó cầm một nắm lá mít xanh rờn, nhăn nheo.
"Bán cho tao mười cái bánh cuốn! Tao có nhiều tiền lắm đây!"
Cái Mơ lườm thằng Hùng, cái mũi nhỏ hếch lên đầy vẻ khinh khỉnh:
"Tiền này là tiền giả rồi ông tướng ơi! Lá xanh này ở đâu chẳng có, tiệm tôi không nhận loại tiền mất giá thế này. Ông phải đi tìm lá vàng, hoặc ít nhất là lá đốm thì mới mua được bánh cuốn."
Thằng Hùng tặc lưỡi, mặt tiu nghỉu. Nó nhìn đống lá xanh trên tay, rồi nhìn cái bánh cuốn bằng lá chuối xanh mướt của tôi, thèm thuồng đến mức nuốt nước miếng ực một cái.
"Thì mày cứ bán đi, mai tao đền lá vàng cho. Tao biết một cây mít có nhiều lá vàng lắm, nhưng nó nằm gần chuồng lợn nhà bác thợ rèn, tao hơi sợ con lợn sề."
"Không được! Kinh doanh là phải sòng phẳng. Ông nội Tí bảo rồi, có làm thì mới có ăn, không dưng ai dễ đem phần đến cho."
Cái Mơ trích dẫn lời ông nội tôi một cách vô cùng uy nghiêm, khiến thằng Hùng không thể cãi vào đâu được. Nhìn cái cách nó điều hành tiệm kẹo, tôi chợt nhận ra rằng thế giới của trẻ con thực chất là một bản sao thu nhỏ của thế giới người lớn, nhưng sạch sẽ và công bằng hơn nhiều. Ở đây, chúng tôi không có nợ xấu, không có lạm phát, chỉ có sự trao đổi giữa niềm vui và những chiếc lá.
Mảnh đất quê tôi mùa này bắt đầu nắng gắt. Nắng chiếu qua những tán lá mít, tạo thành những quầng sáng nhảy nhót trên nền đất ẩm. Mùi nhựa mít thơm nồng hòa quyện với mùi rơm rạ tạo nên một thứ hương vị đặc trưng của sự no đủ.
"Mơ này, sao mày không bán kẹo thật? Kẹo làm bằng đá thế này thì ai mà ăn được?" Thằng Hùng vừa hỏi vừa nhét một viên sỏi vào miệng làm bộ nhai rôm rốp.
"Mày ngốc thế! Kẹo thật thì ăn vèo cái là hết, rồi lại phải đi xin tiền mẹ. Kẹo lá mít của tao thì không bao giờ hết, vì nó ăn bằng... trí tưởng tượng. Mày càng tưởng tượng giỏi thì kẹo càng ngọt."
Cái Mơ giải thích một cách vô cùng thông thái. Và tôi tin nó. Khi tôi ngậm viên sỏi lạnh ngắt trong miệng, tôi cố nghĩ về những viên kẹo bột màu hồng mà bố hay mua ở chợ phiên. Kỳ diệu thay, tôi bỗng thấy một vị ngọt thanh thanh tan ra trên đầu lưỡi. Hóa ra, trí tưởng tượng chính là gia vị đắt đỏ nhất trên đời mà người lớn thường lỡ tay đánh rơi khi họ bắt đầu học cách dùng tiền thật.
Tiệm kẹo của Cái Mơ không chỉ bán đồ ăn, nó còn là nơi tập trung mọi tin tức nóng hổi của xóm nhỏ. Chúng tôi ngồi bệt dưới gốc cây, huyên thuyên về việc bà nội thằng Hùng mới mua một đàn vịt con, hay chuyện bác thợ rèn vừa đóng xong một chiếc xe đạp khung nam bóng loáng.
"Tao nghe nói trên phố người ta bán kẹo trong túi nilon đẹp lắm, không dùng lá mít như mình đâu." Cái Mơ bỗng trầm giọng, mắt nhìn xa xăm ra phía con đường mòn chạy ra khỏi làng.
"Đẹp thì có đẹp, nhưng làm sao vui bằng tự tay hái lá mít được." Tôi an ủi nó. "Vả lại, lá mít ở làng mình thì vô tận, còn tiền của người lớn thì lúc nào cũng thấy họ bảo 'hết rồi'."
Câu chuyện đang rôm rả thì mẹ Cái Mơ bước ra từ gian nhà sau, tay xách một rổ rau muống mới hái. Bác nhìn tiệm kẹo của chúng tôi, mỉm cười:
"Các con chơi gì mà vui thế? Có ai muốn ăn kẹo thật không?"
Nói rồi bác lấy ra từ túi áo mấy viên kẹo lạc bọc trong giấy kính màu xanh đỏ. Khỏi phải nói, ba đứa chúng tôi mắt sáng rực lên như đèn pha máy cày. Thằng Hùng "Sứt" là đứa nhanh chân nhất, nó nhảy bổ tới định chộp lấy, nhưng Cái Mơ đã ngăn lại.
"Khoan đã mẹ! Bọn con đang kinh doanh. Mẹ muốn cho tụi con kẹo thì mẹ phải... trả bằng lá mít."
Mẹ Cái Mơ ngẩn người ra một lúc rồi bật cười giòn giã. Bác cúi xuống, nhặt một chiếc lá mít vàng rụng dưới gốc cây, đưa cho "bà chủ" tiệm kẹo.
"Đây, lá mít của mẹ đây. Cho mẹ mua ba nụ cười của các con nhé?"
Chúng tôi đồng thanh cười thật lớn, tiếng cười vang lên giữa trưa hè tĩnh mịch, xua đi cả cái nóng oi nồng. Bác chia kẹo cho chúng tôi, mỗi đứa một viên. Vị béo của lạc, vị ngọt của đường mạch nha và hương thơm của gừng già nồng nàn. Đó là vị của hạnh phúc thực tế, khác hẳn với vị của trí tưởng tượng lúc nãy, nhưng cả hai đều tuyệt vời như nhau.
"Mơ này, sau này lớn lên mày có mở tiệm kẹo thật không?" Tôi hỏi khi đang mải mê mút viên kẹo lạc.
"Không đâu. Lớn lên tao sẽ mở một cái cửa hàng bán 'vé về tuổi thơ'. Ai mà buồn thì đến mua một chiếc lá mít, tao sẽ chỉ cho họ cách nhìn thấy cá lúa và cách nói chuyện với bù nhìn."
Cái Mơ nói, đôi mắt nó lấp lánh một niềm tin mãnh liệt. Lúc ấy, tôi thấy Cái Mơ đẹp như một tiên nữ tí hon. Nó không chỉ bán kẹo, nó đang gìn giữ cả một vùng ký ức cho tất cả chúng tôi.
Nhưng cuộc đời không chỉ có những tiệm kẹo ngọt ngào. Khi mặt trời đứng bóng, mẹ tôi gọi tôi về ăn cơm. Tôi luyến tiếc thu dọn "tiền lá mít" bỏ vào túi quần. Thằng Hùng cũng đứng dậy, nó không quên nhặt thêm vài chiếc lá xanh ban nãy để "về nhà tập làm giàu".
Trên con đường về, tôi đi ngang qua cánh đồng. Những con bù nhìn vẫn đứng đó, lặng lẽ nhìn tiệm kẹo từ xa. Tôi chợt nghĩ, chắc chúng cũng muốn được nếm vị kẹo mây trời của Cái Mơ lắm. Tôi lén lấy một viên sỏi trắng trong túi, đặt lên bàn tay bằng tre của con bù nhìn nhà ông nội.
"Tặng ngài này, kẹo mây trời đấy. Ngài cứ tưởng tượng đi nhé, ngọt lắm!"
Tôi thầm thì rồi chạy biến đi.
Bữa cơm trưa hôm đó, tôi ăn rất nhanh để còn kịp ra chơi tiếp. Bố tôi nhìn cái túi quần căng phồng lá mít của tôi, cười bảo:
"Dạo này con trai bố giàu quá nhỉ? Có định cho bố vay ít tiền lá mít để đi mua phân bón không?"
Tôi nghiêm túc nhìn bố:
"Lá mít chỉ dùng để mua niềm vui thôi bố ạ. Phân bón thì bố phải dùng tiền thật của người lớn thôi. Nhưng nếu bố thấy mệt, con sẽ tặng bố một cái bánh cuốn lá chuối, ăn vào là hết mệt ngay."
Bố tôi bỗng khựng lại, đôi mắt mệt mỏi của bố chợt dịu lại. Bố xoa đầu tôi, giọng trầm xuống:
"Ừ, đúng là bố đang cần một cái bánh cuốn như thế. Chiều nay làm cho bố một cái nhé?"
Tôi gật đầu lia lịa, lòng thấy vui sướng vì mình đã có thể "kinh doanh" với cả người lớn. Hóa ra, những thứ đồ chơi trẻ con ấy lại có giá trị chữa lành kỳ diệu đến vậy.
Chiều hôm đó, tiệm kẹo của Cái Mơ đón một vị khách đặc biệt: Bố tôi. Bố đứng ngoài cổng, chìa ra một chiếc lá mít vàng thật to – tờ tiền mệnh giá cực lớn mà bố tìm thấy trên đường đi làm về.
"Chào bà chủ, tôi muốn mua một cái bánh cuốn và một ít niềm vui cho con trai tôi."
Cái Mơ bối rối một chút rồi nhanh chóng lấy lại vẻ chuyên nghiệp. Nó làm một cái bánh cuốn thật to, gói ghém cẩn thận rồi đưa cho bố tôi.
"Phần của bác đây ạ. Niềm vui này là khuyến mãi thêm cho bác, vì bác đã biết dùng tiền lá mít đúng cách."
Bố tôi cầm cái bánh cuốn bằng lá chuối, nheo mắt cười. Hình ảnh người đàn ông vạm vỡ với đôi bàn tay đầy vết chai sạm đang nâng niu chiếc bánh đồ chơi bé xíu dưới gốc mít là một hình ảnh mà tôi sẽ không bao giờ quên. Nó giống như một nhịp cầu nối liền hai thế giới: thế giới của những toan tính cơm áo và thế giới của những giấc mơ trong trẻo.
Mảnh đất đồng quê này, qua những mùa lúa xanh rồi lại lúa vàng, đã chứng kiến biết bao nhiêu "tiệm kẹo lá mít" mọc lên rồi lại tàn đi theo bước chân trưởng thành của chúng tôi. Nhưng trong khoảnh khắc đó, tôi tin rằng tiệm kẹo của Cái Mơ là bất tử. Nó sẽ luôn tồn tại ở một góc nào đó trong trái tim mỗi người, nhắc nhở chúng tôi rằng hạnh phúc đôi khi rẻ đến mức chỉ cần một chiếc lá rụng cũng có thể mua được.
Khi hoàng hôn lại buông xuống, nhuộm hồng những rặng tre và làm mặt sông lấp lánh như dát vàng, chúng tôi chia tay nhau. Cái Mơ dọn mẹt kẹo, thằng Hùng vác nắm lá mít xanh về nhà, còn tôi thì đi bên cạnh bố.
"Bố ơi, bố thấy bánh cuốn có ngon không?"
Bố tôi nhìn chiếc lá chuối trên tay, khẽ mỉm cười:
"Ngon lắm con ạ. Vị của nó giống như vị của ngày bố còn bằng tuổi con vậy."
Tôi nắm lấy bàn tay to lớn của bố, bước đi trên con đường làng quen thuộc. Tiếng dế bắt đầu gáy râm ran dưới những gốc lúa. Gió đồng nội thổi qua, mang theo mùi thơm của đất, của lúa và cả mùi của những chiếc lá mít vàng đang âm thầm kể chuyện.
Tiệm kẹo lá mít của Cái Mơ có thể sẽ biến mất khi chúng tôi lớn lên, khi ánh điện về làng và khi những chiếc kẹo nilon thật sự thay thế những viên sỏi trắng. Nhưng linh hồn của nó – cái khả năng biến điều bình thường thành phi thường bằng trí tưởng tượng và sự sẻ chia – thì sẽ mãi là bầu trời của tôi.
Bầu trời ấy không chỉ có màu xanh của hy vọng, màu vàng của thành đạt, mà còn có màu nâu của lá mít khô, màu đỏ của hạt chuỗi ngọc và màu trắng trong veo của tình bạn thuở thiếu thời. Những sắc màu ấy dệt nên một tấm thảm ký ức rực rỡ, để mỗi khi mệt mỏi giữa dòng đời, tôi chỉ cần nhắm mắt lại là có thể thấy mình đang ngồi dưới gốc mít, chờ đợi để được mua một viên kẹo mây trời với giá chỉ một chiếc lá vàng.
Cuộc đời có thể lấy đi của chúng ta nhiều thứ, nhưng nó không bao giờ có thể cướp mất "tiền lá mít" trong tâm hồn, trừ khi chúng ta tự nguyện vứt bỏ nó để chạy theo những tờ giấy bạc lạnh lùng. Và tôi, Cu Tí tám tuổi, tự hứa với lòng mình rằng sẽ luôn giữ một xấp lá mít thật vàng trong túi áo của trái tim, để mãi mãi là một khách hàng trung thành của những niềm vui giản dị nhất thế gian.