2,357 từ
Triền đê uốn lượn quanh xóm làng tôi giống như một con rồng khổng lồ đang nằm ngủ giữa hai miền xanh: một bên là đại dương lúa rì rào sóng vỗ, một bên là dòng sông lững lờ chở nặng phù sa. Đó không chỉ là nơi ngăn lũ, mà còn là sân khấu của những cuộc thư hùng vĩ đại nhất trong lịch sử tuổi thơ chúng tôi. Khi mặt trời bắt đầu đổ những vệt nắng đỏ ối cuối ngày xuống mặt nước, đó cũng là lúc "không quân" của làng – lũ chuồn chuồn – xuất trận, và chúng tôi, những đứa trẻ đầy nhiệt huyết, sẽ biến chúng thành những chiến cơ dũng mãnh nhất.
"Toàn quân chú ý! Mục tiêu là đỉnh đê phía cây đa. Không được để quân đoàn nhà Hùng 'Sứt' chiếm lấy cao điểm!"
Tôi đứng trên một ụ đất cao, tay cầm một cành phi lao thẳng tắp làm kiếm chỉ huy, hét vang giữa tiếng gió lồng lộng. Phía sau tôi là Cái Mơ, với chiếc túi cói chứa đầy "vũ khí" là những hạt phi lao khô và những dải ruy băng màu xanh làm từ lá chuối để đánh dấu quân đội mình.
"Rõ thưa đại tướng! Nhưng mà con chuồn chuồn chúa của em nó cứ đòi... đi ngủ."
Cái Mơ lo lắng nhìn vào chiếc lồng đan bằng tre nhỏ xíu trên tay. Bên trong là một con chuồn chuồn ngô to tướng, thân mình lấp lánh như dát vàng, đôi cánh mỏng tang nhưng cứng cáp. Đối với chúng tôi, bắt được chuồn chuồn ngô cũng khó như việc người lớn trúng số vậy. Chúng bay cao, nhanh và vô cùng tinh quái.
"Mày phải bảo nó là nếu thắng trận này, tao sẽ cho nó ăn loại kẹo mây trời xịn nhất tiệm lá mít!"
Tôi trấn an quân lính duy nhất của mình, mắt vẫn không rời khỏi bóng dáng thằng Hùng "Sứt" đang hùng hổ dẫn đầu hai đứa đàn em tiến lên từ phía cuối đê. Chúng nó hôm nay trông rất "nguy hiểm" với những chiếc mũ làm bằng lá sen che kín nửa mặt, tay lăm lăm những chiếc roi dâu dài ngoằng.
Mảnh đất này vào những chiều lộng gió thường trở nên náo nhiệt lạ thường. Những con chuồn chuồn đủ loại: từ chuồn chuồn kim bé tí tẹo như sợi chỉ hồng, chuồn chuồn ớt đỏ rực như một đốm lửa nhỏ, đến những con chuồn chuồn ngô oai vệ. Chúng lượn lờ, đứng khựng lại giữa không trung rồi bất ngờ lao vút đi như những chiếc máy bay tiêm kích thực thụ. Nhiệm vụ của chúng tôi là "thuần hóa" chúng bằng cách cột một sợi chỉ mảnh vào đuôi, biến chúng thành những chiến cơ dưới sự điều khiển của con người.
"Dừng lại! Đội quân nhà Tí không được bước qua vạch vôi này!"
Hùng "Sứt" hét lớn, tay chỉ vào một đường kẻ mờ nhạt trên đất mà nó vừa dùng gót chân vạch ra. Cái răng sứt của nó nhe ra dưới ánh hoàng hôn trông càng "đáng sợ" hơn thường ngày.
"Đê là của chung, không phải của riêng nhà mày. Bọn tao đang đi tuần tra biên giới!" Tôi đáp trả, giọng đanh thép không kém.
"Tuần tra cái gì? Tao thấy mày chỉ có con chuồn chuồn ngô sắp chết đói kia thôi. Nhìn chiến cơ của tao đây này!"
Hùng "Sứt" giơ cao tay. Một con chuồn chuồn ớt đỏ thẫm đang đập cánh liên hồi dưới sợi dây chỉ. Màu đỏ của nó rực lên dưới nắng chiều, trông giống như một phi đội trưởng thiện chiến.
Trận chiến bắt đầu không bằng những cú đấm hay cú đá – vì chúng tôi đều biết nếu để người lớn thấy cảnh đánh nhau trên đê, cả lũ sẽ bị ăn đòn nát mông – mà bằng một cuộc thi bay. Ai điều khiển chuồn chuồn bay cao hơn, xa hơn và đậu trúng vào những bông hoa xuyến chi ven đường nhiều nhất, người đó sẽ chiếm được "lãnh thổ".
"Tấn công!"
Tôi và thằng Hùng đồng loạt tung chiến cơ của mình lên không trung. Sợi chỉ mảnh căng ra. Hai con chuồn chuồn, một vàng một đỏ, lao vào nhau giữa nền trời màu cánh gián. Gió trên đê thổi mạnh làm tóc chúng tôi rối bời, nhưng đôi mắt đứa nào cũng rực sáng.
"Cố lên con chuồn chuồn ngô! Đừng để con chuồn chuồn ớt nó khè ra lửa!" Cái Mơ cổ vũ nhiệt tình, nó nhảy cẫng lên, cái túi cói kêu lạch cạch.
Nhìn từ xa, chúng tôi giống như những phù thủy nhỏ đang điều khiển những sinh vật huyền bí bằng những sợi dây vô hình. Những người nông dân đi làm đồng về, vác cuốc trên vai, nhìn thấy cảnh đó chỉ cười xòa.
"Mấy đứa bay chơi cẩn thận kẻo ngã xuống sông nghe chưa!" Tiếng bác thợ rèn vang lên giữa không gian bao la.
"Vâng ạ!" Chúng tôi đồng thanh đáp, nhưng mắt vẫn không rời khỏi không trung.
Trong thế giới của chúng tôi, những con chuồn chuồn không chỉ là côn trùng. Chúng là hiện thân của khát vọng được bay cao, thoát khỏi sự kìm kẹp của những bài học và những lời răn đe của người lớn. Khi nhìn theo đôi cánh mỏng ấy, tôi cảm thấy tâm hồn mình nhẹ bẫng, giống như mình cũng đang lướt đi trên những ngọn lúa xanh mướt phía dưới.
Trận chiến mỗi lúc một căng thẳng. Con chuồn chuồn của thằng Hùng "Sứt" bất ngờ hạ độ cao, đậu thẳng lên đầu con chuồn chuồn ngô của tôi.
"A ha! Tao đã bắt sống được đại tướng của mày!" Hùng "Sứt" reo hò ầm ĩ.
"Chưa đâu! Đó là kế 'dụ địch' của tao đấy!"
Tôi giật khẽ sợi dây chỉ. Con chuồn chuồn ngô vốn dĩ đang lờ đờ bỗng nhiên vỗ cánh mạnh mẽ, hất văng đối thủ ra rồi lao vút lên cao, kéo theo cả sợi dây chỉ trên tay tôi. Cảm giác căng mạnh của sợi dây truyền vào lòng bàn tay khiến tôi thấy mình thực sự là một phi công đang làm chủ bầu trời.
Nhưng cuộc đời vốn không phải lúc nào cũng là những chiến thắng lẫy lừng. Một cơn gió lớn bất ngờ thổi từ phía sông vào, mạnh đến mức làm chúng tôi lảo đảo. Con chuồn chuồn ngô của tôi bị cuốn vào một lùm cây dứa dại sắc nhọn ven đê. Sợi chỉ bị vướng lại, và trong một giây phút hoảng hốt, tôi đã kéo quá mạnh.
"Phựt!"
Sợi chỉ đứt. Con chuồn chuồn ngô tự do lao vút đi, mang theo cả đoạn chỉ ngắn ngủi còn sót lại trên đuôi. Nó bay cao, cao mãi, cho đến khi chỉ còn là một chấm nhỏ li ti rồi biến mất hẳn vào đám mây màu tía.
Tôi đứng thẫn thờ, sợi chỉ đứt vẫn còn nằm trong tay, lòng hụt hẫng như vừa mất đi một kho báu. Cái Mơ im bặt, nó nhìn theo hướng con chuồn chuồn vừa bay mất, đôi mắt thoáng buồn. Thằng Hùng "Sứt" cũng thôi không hò hét nữa. Nó đi lại gần, nhìn tôi với một vẻ mặt khác hẳn lúc nãy.
"Thôi, nó về với gia đình nó rồi Tí ạ. Ông nội tao bảo chuồn chuồn vốn thuộc về bầu trời, chúng ta chỉ mượn chúng một lúc để chơi thôi."
Lần đầu tiên tôi thấy thằng Hùng "Sứt" biết an ủi người khác. Hóa ra đằng sau cái vẻ ngổ ngáo, phá phách ấy cũng là một tâm hồn dễ xúc động. Trận chiến kết thúc không có người thắng kẻ thua, chỉ có nỗi buồn man mác của những đứa trẻ vừa mất đi một người bạn chiến đấu.
Chúng tôi ngồi bệt xuống cỏ đê. Mùi cỏ mật thơm nồng bị dẫm nát tỏa ra một thứ hương vị ngai ngái. Phía dưới kia, đại dương lúa bắt đầu chuyển sang màu sẫm. Những con sóng lúa không còn nhảy nhót nữa mà nằm im lìm đón chờ bóng tối.
"Tí này, mày có buồn không?" Cái Mơ khẽ hỏi, tay nó nghịch nghịch mấy sợi tóc mai của tôi.
"Tao buồn vì mất nó, nhưng tao cũng thấy vui cho nó. Nó bay đi tự do như thế chắc là thích lắm."
"Ừ, có lẽ nó sẽ kể cho bạn bè nó nghe về trận chiến lẫy lừng hôm nay trên đê làng mình." Thằng Hùng "Sứt" thêm vào, nó nằm ngửa ra cỏ, nhìn lên bầu trời đang bắt đầu xuất hiện những ngôi sao sớm.
Ở mảnh đất này, những bài học về sự mất mát và tự do thường đến một cách tự nhiên như thế. Chúng tôi học cách yêu thương những sinh vật nhỏ bé, học cách chinh phục chúng nhưng cũng học được cách buông tay khi thời điểm đến. Triền đê không chỉ là nơi chơi đùa, nó là nơi chúng tôi lớn lên từng chút một qua mỗi trận chiến, qua mỗi sợi chỉ đứt.
"Bọn mày có thấy không? Người lớn hiếm khi ra đây chơi chuồn chuồn với mình." Tôi chợt nhận xét.
"Họ bận lắm. Họ phải lo gánh nước, lo nấu cơm, lo cả những con số trong cái tivi đen trắng nữa." Cái Mơ thở dài.
"Tao nghĩ là họ đã quên cách nói chuyện với chuồn chuồn rồi. Hoặc là tay họ to quá, cầm sợi chỉ sợ làm đau chúng nó." Thằng Hùng triết lý.
Có lẽ đúng là như vậy. Khi đôi bàn tay lớn lên để cầm cuốc, cầm búa, người ta thường đánh mất đi sự khéo léo để cảm nhận nhịp đập của đôi cánh chuồn chuồn mỏng manh. Họ nhìn lên bầu trời và chỉ thấy mây mưa để lo cho mùa màng, chứ không thấy những phi đội chiến cơ đang dàn trận.
Khi bóng tối thật sự bao phủ, làng xóm bắt đầu thắp lên những ánh đèn dầu lung linh. Tiếng gọi của các bà, các mẹ vang vọng từ phía làng:
"Hùng ơi! Về ăn cơm!" "Mơ ơi! Tí ơi! Đâu rồi?"
Chúng tôi đứng dậy, phủi quần áo cho sạch cỏ khô. Thằng Hùng "Sứt" trước khi đi còn đưa cho tôi con chuồn chuồn ớt của nó.
"Này, cầm lấy mà chơi. Tao mai bắt con khác. Con này bay cũng 'gấu' lắm đấy."
"Thôi, mày giữ lấy mà huấn luyện. Mai bọn tao lại ra đây, tao sẽ bắt một con đại tướng ngô khác xịn hơn nhiều!" Tôi xua tay, mỉm cười.
Chúng tôi chia tay nhau ở dốc đê. Tôi và Cái Mơ đi chung một đoạn đường về nhà. Trên cao, ánh trăng lưỡi liềm treo lơ lửng như một chiếc móc bạc. Gió đêm mát lạnh thổi qua, mang theo mùi của sông nước và mùi của những giấc mơ đang bắt đầu nảy nở.
Về đến sân, tôi thấy ông nội đang ngồi hóng mát. Tôi chạy lại, kể cho ông nghe về con chuồn chuồn ngô bay mất và sợi chỉ đứt. Ông nội cười khà khà, kéo tôi vào lòng.
"Sợi chỉ đứt là để con biết rằng thế giới này rộng lớn lắm, không có gì là mãi mãi của riêng mình đâu Tí ạ. Nhưng cái cảm giác khi con điều khiển nó bay trên bầu trời, cái đó sẽ là của con mãi mãi."
Tôi tựa đầu vào vai ông, cảm nhận hơi ấm và sự bình yên. Những lời của ông luôn giống như một liều thuốc chữa lành mọi nỗi đau nhỏ bé của tôi. Đúng vậy, con chuồn chuồn ngô có thể đã bay mất, nhưng trận chiến anh dũng trên đê ngày hôm nay đã được khắc sâu vào trí nhớ của tôi, trở thành một chương rực rỡ trong cuốn sách tuổi thơ mình.
Đêm đó, tôi nằm mơ thấy mình mọc ra một đôi cánh mỏng tang và trong suốt. Tôi bay lên cao, vượt qua rặng tre, vượt qua cánh đồng lúa xanh, và gặp lại con chuồn chuồn ngô của mình. Nó không còn bị buộc dây chỉ nữa, nó đang dẫn đầu một đội quân chuồn chuồn khổng lồ bảo vệ bầu trời của làng. Chúng tôi chào nhau bằng một cái chao cánh điệu nghệ rồi cùng nhau bay về phía mặt trăng.
Trong giấc mơ, tôi không còn là một đứa trẻ sợ bị mắng, không còn lo lắng về những bài toán khó. Tôi chỉ là một sinh vật của bầu trời, tự do và kiêu hãnh.
Sáng hôm sau tỉnh dậy, tôi thấy lòng mình khoan khoái lạ thường. Tôi chạy ngay ra vại nước, nhìn vào gương mặt mình dưới mặt nước phẳng lặng. Tôi thấy mình dường như cao hơn một chút, và đôi mắt dường như xanh hơn một chút – màu xanh của bầu trời mà tôi đã chạm tay tới ngày hôm qua.
"Tí! Ăn sáng rồi đi học!" Tiếng mẹ giục giã.
"Vâng ạ! Mẹ ơi, hôm nay con sẽ học bài nhanh để chiều còn ra đê huấn luyện 'không quân'!"
Mẹ tôi lắc đầu cười, có lẽ mẹ không bao giờ hiểu được tầm quan trọng của việc huấn luyện không quân chuồn chuồn. Nhưng điều đó không quan trọng. Điều quan trọng là tôi biết, dưới mỗi bụi lúa, trên mỗi triền đê, luôn có những điều kỳ diệu đang chờ đón chúng tôi, chỉ cần chúng tôi đừng bao giờ thôi khao khát được bay cao.
Bầu trời của tôi vẫn luôn ở đó, rộng lớn và bao dung. Lúa vẫn xanh, sông vẫn chảy, và những con chuồn chuồn vẫn sẽ tiếp tục những vòng bay bất tận. Tuổi thơ chúng tôi, có lẽ cũng giống như những con chuồn chuồn ấy, luôn muốn bứt khỏi sợi chỉ để tìm đến tự do, nhưng cũng luôn cần một mảnh đất ấm áp để đậu xuống mỗi khi mỏi cánh.
Mảnh đất quê hương không tên này, với triền đê lộng gió và những con người hiền hậu, chính là bến đỗ bình yên nhất cho những "chiến cơ" nhỏ bé như chúng tôi.