Chợ phiên Bản Mây chỉ họp mỗi tuần một lần, khi mặt trời còn chưa kịp ló dạng sau những đỉnh núi mờ sương. Đối với dân bản, đây là dịp để trao đổi măng khô, mật ong, và vài xấp vải chàm. Nhưng đối với Phan Duy Anh, đây là một bài kiểm tra sức chịu đựng của hệ thần kinh vốn đã mỏng manh như sợi bún.
"Anh Phan, xách cái gùi này nhanh chân lên! Muộn là mất chỗ tốt đấy!" Mây vừa đi vừa quát, tay cô cầm một bó hoa rừng to tướng, chân bước thoăn thoắt trên con đường đất gồ ghề.
Phan lạch bạch chạy theo sau, chiếc kính cận dày cộm cứ trễ xuống mũi vì mồ hôi. Anh mặc chiếc áo khoác gió kín cổng cao tường, đôi mắt dáo dác nhìn quanh. Đi chợ với người sống đã mệt, nhưng cái khổ là chợ phiên Bản Mây còn đông vui gấp đôi ở "phía bên kia".
“Nhìn kìa nhóc, bà lão đằng kia đang bán vải chàm, nhưng thực ra xấp vải đó bị ám mùi dầu hỏa đấy, đừng cho con Mây mua!” Ông Chín hiện ra, ngồi vắt vẻo trên vai một con trâu đang thong dong bước, đôi dép tổ ong đung đưa ngay trước mặt Phan.
Phan lầm bầm: “Ông Chín làm ơn đi, con đang cố tập trung để không vấp đá đây.”
“Anh lại lầm bầm cái gì đấy?” Mây quay lại, đôi mắt sắc lẹm nheo lại đầy nghi hoặc. “Ở đây làm gì có ai tên Chín? Anh bị ảo giác nặng lắm rồi đấy.”
Phan cười gượng: “Dạ… tôi đang… học đếm tiếng dân tộc! Chín… mười… vâng, mười!”
Chợ phiên hiện ra rực rỡ sắc màu giữa thung lũng. Tiếng mặc cả, tiếng lợn kêu, tiếng khèn môi vang vọng. Nhưng trong mắt Phan, cảnh tượng còn "đặc sắc" hơn nhiều. Ngay cạnh sạp bán hương vòng, một linh hồn già nua đang cố gắng… hít hà mùi hương tỏa ra từ những bó hương chưa đốt. Phía bên kia, sạp vải của một cô gái trẻ lại có một "vị khách" vô hình đang nhiệt tình dùng tay xuyên thấu qua đống vải để kiểm tra độ mịn.
“Phan! Giải hộ tôi nốt cái đạo hàm này rồi tôi chỉ cho cậu chỗ bán mật ong rừng xịn nhất chợ!” Cụ Tứ bất thình lình hiện ra ngay sau lưng Phan, tay cầm cuốn sách giáo khoa Toán như thể nó là vật bất ly thân.
Phan suýt nữa thì hét lên. Anh kéo Mây lại, giọng run rẩy: “Cô Mây, mình qua chỗ bán mật ong kia đi, trông có vẻ… phong thủy tốt.”
Mây nhíu mày nhưng cũng chiều theo. Khi đến sạp mật ong, Phan bỗng thấy một cô gái mặc áo chàm thêu hoa văn rất lạ, đang đứng nhìn chăm chằm vào đống hũ sành. Chỉ số tâm linh 99/100 của anh báo động đỏ: Cô gái này không có bóng.
“Anh… anh nhìn thấy tôi?” Cô gái thì thầm, giọng nói như tiếng gió thoảng qua khe núi.
Phan định quay đầu chạy, nhưng nhìn thấy Mây đang mải mê nếm mật, anh đành đứng lại, lấy tay che miệng nói nhỏ: “Cô muốn gì?”
“Bảo… bảo chị ấy đừng mua hũ mật kia. Có xác ong chết ở dưới đáy, mật đã lên men chua rồi. Chị ấy là chị gái tôi, tôi không muốn chị ấy bị lừa.”
Phan nhìn Mây đang định rút tiền, vội vàng ngăn lại: “Ấy đừng! Cô Mây, mật này chua rồi, dưới đáy có… có dị vật đấy!”
Mây khựng lại, cô mở hũ mật ra, dùng thìa khuấy sâu xuống dưới. Quả nhiên, một mùi chua nồng bốc lên, và vài xác ong đen kịt nổi lên mặt. Mây nhìn Phan, lần đầu tiên trong ánh mắt cô có một chút gì đó gọi là kinh ngạc xen lẫn nể phục.
“Làm sao anh biết? Mắt anh là mắt X-quang à?”
Phan gãi đầu, cười khổ: “Dạ… tôi đoán mò thôi. Người thành phố chúng tôi hay có giác quan thứ sáu về đồ thực phẩm lắm.”
Suốt buổi chợ, Phan giống như một "siêu máy quét" hàng giả. Nhờ sự chỉ điểm của các linh hồn – những người vốn chẳng còn gì để mất nên cực kỳ trung thực – Phan giúp Mây mua được những thứ tốt nhất với giá rẻ nhất. Đổi lại, anh phải hứa với cụ Tứ sẽ thức đêm nay để giảng về "Giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của hàm số", và hứa với cô gái không bóng sẽ mua giúp chị cô một bó hương thơm nhất.
Khi mặt trời đứng bóng, chợ tan. Mây nhìn cái gùi đầy ắp hàng ngon, rồi nhìn Phan đang phờ phạc như vừa trải qua một trận chiến. Cô đưa cho anh một bắp ngô nướng thơm phức, giọng bớt phũ phàng hơn thường ngày:
“Cũng không đến nỗi vô dụng. Coi như anh có chút tài mọn. Về thôi, chiều nay còn phải ra rừng kiểm tra cây gỗ bị đổ đấy.”
Phan cầm bắp ngô, nhìn bóng lưng khỏe khoắn của Mây đi trước, rồi nhìn Ông Chín đang đi giật lùi bằng dép tổ ong bên cạnh cô, thầm thở dài. Bản Mây không hề yên tĩnh như anh tưởng. Đây là nơi mà mọi bí mật của người sống đều được người chết "mách lẻo", và anh chính là kẻ khổ sở đứng ở giữa để hòa giải.
“Này nhóc,” Ông Chín cười khà khà, “Lát về đốt cho lão bao thuốc lá loại có đầu lọc nhé, lão vừa giúp mày ghi điểm với con bé Mây đấy!”
Phan cắn một miếng ngô nướng, vị ngọt bùi của đất rừng lan tỏa. Có lẽ, sự nghỉ hưu này không tệ đến thế, dù nó hơi… đông đúc một chút.