Nếu lằn roi mây của nội là "bài học chính khóa" về đạo đức, thì những khu vườn trái cây trong làng chính là "phòng thí nghiệm" cho những kỹ năng sinh tồn của chúng tôi. Ở làng tôi, vườn của cụ Đạo là nơi đầy quyền năng và cũng đầy cám dỗ nhất. Cụ Đạo vốn là người thủ từ coi đình, tính tình trầm mặc, ít nói, nhưng ai cũng bảo cụ có "mắt thần", đứng ở sân đình mà biết đứa nào đang rình mò vườn xoài sau nhà.
Vườn xoài của cụ Đạo không giống xoài ở những nhà khác. Đó là giống xoài tượng, quả nào quả nấy to bằng bắp tay trẻ con, vỏ xanh mướt, chỉ cần đứng cách một hàng rào dâm bụt là đã ngửi thấy mùi thơm chua chua, thanh thanh kích thích mọi dây thần kinh vị giác.
"Tớ đã quan sát rồi," Tí Sún thì thầm, vẻ mặt nghiêm trọng như một vị quân sư đang bày binh bố trận dưới gốc đa. "Trưa nay cụ Đạo phải ra đình thắp nhang rằm. Đó là cơ hội duy nhất để chúng ta đột kích."
Con Mận lo lắng bứt một cánh hoa xuyến chi: "Nhưng cụ có con chó Vện hung dữ lắm, nó mà sủa một tiếng là cả làng nghe thấy."
"Yên tâm," Tí Sún rút từ túi quần ra một mẩu xương heo khô khốc, chiến lợi phẩm nó lén lấy từ mâm cơm tối qua. "Tớ đã có 'vũ khí' lợi hại này. Nam Còi, cậu nhẹ người nhất, cậu sẽ leo lên cây hái. Mận đứng ở bụi chuối cảnh giới, có biến là huýt sáo ngay. Tớ sẽ lo việc đối phó với con Vện."
Kế hoạch được vạch ra tỉ mỉ đến mức tôi cứ ngỡ mình đang chuẩn bị đi đánh trận thật sự. Đúng ngọ, khi cái nắng hè vàng rực như mật đào đổ xuống vạn vật, ba đứa tôi bắt đầu hành động. Chúng tôi lội dọc theo con mương nhỏ phía sau làng để tránh sự chú ý của mấy bà đi chợ về muộn. Bùn dưới mương mát lạnh, luồn qua kẽ chân, đôi khi một vài chú cá cờ giật mình bơi vụt qua làm tôi suýt nữa thì ngã.
Tiếp cận hàng rào vườn cụ Đạo, tim tôi đập thình thịch như trống trận. Thằng Tí ra hiệu "đứng lại", rồi khéo léo ném mẩu xương heo vào góc sân. Con Vện đang thiu thiu ngủ nghe tiếng động liền bật dậy, nhưng mùi thơm của xương heo đã ngay lập tức "vô hiệu hóa" sự cảnh giác của nó. Nó mải mê gặm nhấm, đuôi vẫy rối rít.
"Lên!" – Tí ra lệnh.
Tôi nhẹ nhàng như một con sóc, bám vào những mấu lồi của thân xoài già cỗi mà leo lên. Nhựa xoài dính dính vào lòng bàn tay, mùi lá xoài nồng nồng quyện với mùi nắng. Phía trên cao kia, những quả xoài lủng lẳng như những quả chuông xanh hiện ra ngay trước mắt. Tôi với tay, khéo léo bẻ lấy hai quả to nhất, kẹp vào cắp nách rồi tụt xuống nhanh như chớp.
"Được rồi! Rút thôi!" – Tôi thì thầm.
Nhưng đúng lúc chúng tôi định nhảy qua hàng rào để thoát thân thì một tiếng hắng giọng vang lên từ phía sau gốc cây nhãn:
"Các tướng quân định mang 'chiến lợi phẩm' đi đâu đấy?"
Ba đứa chúng tôi đứng hình, chân tay rụng rời. Cụ Đạo đứng đó, tay cầm chiếc quạt nan, đôi mắt nheo lại nhưng không có vẻ gì là tức giận. Hóa ra cụ chẳng đi đâu cả, cụ chỉ đang ngồi hóng mát sau gốc cây để theo dõi xem "đám thảo khấu" này định diễn trò gì.
Con Mận sợ quá suýt khóc, thằng Tí thì giấu vội quả xoài sau lưng, còn tôi thì đứng trân trối, hai tay vẫn còn dính nhựa xoài đen nhẻm.
"Cháu... cháu chào cụ ạ!" – Tí Sún lí nhí.
Cụ Đạo bước tới, nhìn con Vện đang mải gặm xương, rồi nhìn ba đứa chúng tôi. Cụ không mắng, cũng chẳng cầm gậy đuổi. Cụ chỉ thong thả ngồi xuống chiếc ghế đá gần đó, bảo:
"Muốn ăn xoài sao không vào hỏi cụ một tiếng? Đi trộm thế này, nhỡ ngã gãy tay gãy chân thì ông nội thằng Nam lại sang đây 'đền' cụ à?"
Cụ cầm lấy hai quả xoài trên tay tôi, dùng con dao nhỏ vẫn đeo bên hông khéo léo gọt vỏ. Từng lát xoài vàng ươm, mọng nước hiện ra. Cụ chia cho mỗi đứa một miếng:
"Ăn đi, xoài này hái đúng lúc chính ngọ là ngon nhất. Nhưng ăn xong phải hứa với cụ một điều."
Chúng tôi vừa nhai miếng xoài ngọt lịm, vừa gật đầu lia lịa. Vị chua thanh và ngọt hậu của quả xoài tượng hòa quyện vào nhau, đánh tan cái nắng nóng và cả sự sợ hãi.
"Từ nay, muốn ăn gì thì cứ vào cổng chính. Đừng đi đường mương, rắn rết nhiều lắm. Và điều quan trọng nhất..." – Cụ dừng lại, nhìn thẳng vào mắt tôi – "Đừng bao giờ làm việc gì mà phải lén lút, vì cái vị của sự lén lút nó sẽ làm hỏng đi vị ngọt của trái cây."
Phi vụ "đột kích" kết thúc bằng một buổi chiều ngồi nghe cụ Đạo kể chuyện về những mùa màng ngày xưa, về việc cụ đã trồng cây xoài này từ khi nó chỉ là một hạt mầm bé tí. Chúng tôi ra về, trong tay mỗi đứa còn được cụ cho thêm một quả mang về, nhưng lòng đứa nào cũng thấy "nặng" hơn một chút.
Trên đường về, thằng Tí bỗng nhiên nói: "Lần sau mình không đi trộm nữa nhé. Xoài của cụ cho ăn ngon hơn xoài trộm nhiều."
Con Mận gật đầu tán thành. Tôi nhìn vào bàn tay vẫn còn vương mùi nhựa xoài, tự nhủ rằng đây chính là phi vụ "không dấu vết" thành công nhất của chúng tôi. Bởi dấu vết duy nhất còn lại không phải là những quả xoài mất đi, mà là một hạt mầm tử tế vừa được cụ Đạo gieo vào lòng ba đứa trẻ quậy phá.
Mặt trời bắt đầu khuất sau rặng tre, nhuộm đỏ cả cánh đồng. Chúng tôi bước đi thong thả, không còn phải trốn chạy, không còn phải sợ hãi. Tuổi thơ cứ thế trôi qua, với những bài học ngọt ngào như vị xoài tượng giữa trưa hè.