Cái nắng tháng Bảy bỗng dưng trở nên đỏng đảnh. Sau những buổi chợ phiên rộn rã và những chiều thả diều lộng gió, làng quê tôi đón nhận một đợt gió Lào khô khốc. Gió thổi đến đâu, cỏ cây héo rũ đến đó, và dường như nó cũng cuốn phăng đi cả vẻ tinh nghịch trên gương mặt thằng Tí Sún.
Sáng hôm đó, tôi và con Mận đợi mãi dưới gốc đa mà không thấy cái đầu trọc lóc của thằng Tí ló ra. Bình thường, nó luôn là đứa đến sớm nhất, tay cầm theo con dế lửa hoặc một nắm táo dại. Đợi đến quá trưa, lòng dạ tôi bồn chồn không yên, liền kéo con Mận chạy tắt qua cánh đồng rạ để sang nhà nó.
Nhà Tí nằm lẻ loi bên rìa xóm, phía sau là hàng rào râm bụt nở hoa đỏ rực. Khác với vẻ ồn ào mọi khi, căn nhà im lìm một cách lạ thường. Bà nội Tí đang ngồi bên thềm hiên, tay đưa nhịp chiếc quạt nan, gương mặt đầy lo lắng.
"Thưa bà, bạn Tí có nhà không ạ?" – Tôi lí nhí hỏi.
Bà khẽ thở dài, đưa ngón tay lên miệng ra hiệu yên lặng: "Thằng Tí nó sốt từ đêm qua các con ạ. Bố nó đi làm xa chưa về, nó cứ mê sảng gọi tên hai đứa suốt."
Tôi và con Mận rón rén bước vào buồng. Thằng Tí nằm trên chiếc chõng tre, đắp chiếc chăn mỏng. Gương mặt đen bóng hằng ngày giờ tái nhợt, đôi môi khô khốc nứt nẻ, và đặc biệt là hai chiếc răng sún vốn là niềm tự hào "uy phong" của nó giờ trông thật tội nghiệp. Nó nằm co quắp, hơi thở khò khè như tiếng sáo diều bị nghẹt gió.
"Tí ơi..." – Con Mận khẽ gọi, nước mắt nó đã bắt đầu vòng quanh.
Thằng Tí khẽ hé mắt, thấy chúng tôi, nó định gượng dậy nhưng rồi lại đổ ập xuống gối. Nó thào thào: "Nam à... Mận à... hai đứa đi chơi đi... tớ... tớ không sao đâu. Tớ chỉ đang tập làm 'thương binh' thôi mà."
Đến lúc này mà nó vẫn còn đùa được, nhưng nụ cười của nó méo xệch. Tôi thấy tim mình thắt lại. Một cảm giác tội lỗi ập đến. Có lẽ tại những lần tắm mưa quá đà, tại những phi vụ lội mương bắt cá giữa trưa nắng mà nó luôn là đứa đứng ra "chịu trận" nhiều nhất.
"Bà đã cho nó uống thuốc gì chưa bà?" – Tôi quay ra hỏi bà nội Tí.
"Bà cho uống nước rễ cỏ tranh với nhọ nồi rồi, nhưng nó cứ nôn ra hết. Ông Giáo nhà con bảo phải tìm được lá tía tô đất và ngải cứu già thì mới giải được cái cảm nắng này."
Tôi nhìn con Mận, hai đứa hiểu ý nhau ngay lập tức. Lời thề dưới gốc đa lại vang lên trong đầu: Có họa cùng chia. Thằng Tí đang gặp họa, và liều thuốc của nó chính là sự nỗ lực của chúng tôi.
Bất chấp cái nắng như đổ lửa ngoài kia, tôi và Mận lao ra đồng. Chúng tôi đi dọc theo các bờ mương, bới từng bụi cỏ để tìm lá tía tô đất. Mồ hôi chảy ròng ròng trên mặt, thấm vào mắt cay xè. Con Mận vốn sợ sâu bọ, vậy mà lúc này nó sẵn sàng thò tay vào những lùm cây rậm rạp, chẳng nề hà gì.
"Tìm thấy rồi Nam ơi!" – Mận reo lên, tay giơ cao một nhúm lá xanh có răng cưa, mùi thơm nồng đặc trưng tỏa ra.
Chúng tôi gom đủ các loại lá thuốc rồi chạy như bay về nhà Tí. Bà nội Tí giã nhỏ lá, chắt lấy thứ nước màu xanh sậm, đắng ngắt. Bà bê bát thuốc lại gần chõng, nhưng thằng Tí cứ lắc đầu quầy quậy, mặt nhăn nhó như khỉ ăn ớt.
"Đắng lắm bà ơi... cháu không uống đâu..."
Tôi bước lại gần, cầm lấy bát thuốc. Tôi nhìn thẳng vào mắt thằng bạn chí cốt: "Tí, cậu nhớ lời thề không? Có họa cùng chia. Nếu cậu không uống, tớ cũng sẽ uống cùng cậu!"
Nói rồi, tôi bưng bát thuốc đắng ngắt lên, nhấp một ngụm thật to. Vị đắng tràn ngập khoang miệng, đắng đến mức tôi muốn nôn ngay lập tức, nhưng tôi vẫn cố nuốt xuống, mắt trợn trừng nhìn nó. Thằng Tí nhìn tôi, nhìn sang con Mận đang đứng nắm chặt tay cổ vũ, nó bỗng lặng im. Nó đưa bàn tay run rẩy cầm lấy bát thuốc từ tay tôi, nhắm mắt nhắm mũi uống cạn một hơi.
"Khà! Đắng thật!" – Nó thốt lên, nước mắt nước mũi giàn giụa vì vị đắng của thuốc.
Nhưng kì lạ thay, sau bát thuốc "tình bạn" ấy, cùng với sự chăm sóc của bà và những câu chuyện kể không dứt của chúng tôi, cơn sốt của Tí bắt đầu giảm dần. Đến chiều tối, trán nó đã lấm tấm mồ hôi – dấu hiệu của việc đã thoát khỏi cơn nguy kịch.
Trước khi ra về, tôi ghé sát tai nó: "Mai phải khỏe hẳn đấy nhé. Gốc đa vắng cậu, tiếng ve kêu nghe buồn lắm."
Thằng Tí không đáp, nó chỉ khẽ nắm lấy tay tôi, một cái nắm tay yếu ớt nhưng chứa đựng sự cảm kích vô ngần.
Trên đường về, dưới ánh hoàng hôn tím sẫm, tôi và con Mận bước đi thầm lặng. Chúng tôi chợt nhận ra rằng, tình bạn không chỉ là những lúc cùng nhau ăn quà, cùng nhau quậy phá, mà đôi khi nó còn là sự hy sinh, là việc sẵn sàng cùng nhau nếm trải vị đắng để tìm lại vị ngọt của những ngày bình yên.
Bát thuốc ngày hôm đó có lẽ là thứ đắng nhất tôi từng uống, nhưng nó cũng là liều thuốc quý giá nhất chữa lành tâm hồn chúng tôi. Tuổi thơ miền quê dạy tôi rằng: những vết thương trên da thịt rồi sẽ lành theo thời gian, nhưng những kỷ niệm về sự sẻ chia trong lúc hoạn nạn sẽ mãi mãi là vết sẹo đẹp đẽ nhất trong trái tim mỗi người.