Trẻ con thích chơi trò "làm người lớn", còn người lớn đôi khi lại cố gắng quay về làm trẻ con bằng những hành động kỳ quặc. Nhưng có một sự thật phũ phàng là: khi bạn chơi trò làm người lớn, bạn có thể dừng lại bất cứ khi nào bạn thấy mệt. Còn khi bạn đã thực sự là người lớn, trò chơi đó trở thành một bản án không có ngày mãn hạn.
Trong khu tập thể của chúng tôi, đỉnh cao của trò chơi làm người lớn chính là trò "Gia đình". Con Tủn luôn là người cầm trịch. Nó có khả năng phân vai một cách độc tài và không thể tranh cãi.
"Hải 'Còi' làm con chó, Mùi làm bố, tao làm mẹ. Bây giờ bố đi làm về, mẹ sẽ mắng bố vì tội đi nhậu không mang tiền về cho vợ." Tủn tuyên bố, tay cầm chiếc chổi lông gà làm đạo cụ.
Tôi thở dài, vai "bố" luôn là vai khổ nhất. Tôi phải vác cái cặp sách cũ rỗng tuếch, giả vờ đi lảo đảo từ gốc cây bàng vào "nhà" (là một khoảng sân được vẽ bằng phấn trắng).
"Sao hôm nay anh về muộn thế? Tiền lương tháng này đâu?" Tủn chống nạnh, giọng nó cao vút và đanh đá y hệt mẹ nó những khi bố tôi về trễ.
"Tôi... tôi lỡ đánh mất trên đường rồi." Tôi gãi đầu, cố gắng diễn tả sự tội lỗi.
"Mất là mất thế nào! Anh lại mang đi mua rượu chè với mấy lão cùng cơ quan chứ gì? Nhìn con chó Hải kia kìa, nó đói đến mức không sủa nổi nữa rồi!"
Thằng Hải "Còi" đang nằm phục dưới đất, nghe thấy tên mình thì sủa "gâu gâu" hai tiếng cho đúng vai, rồi lại quay ra gặm một mẩu xương gà bằng nhựa.
Chúng tôi chơi trò đó say sưa, dùng những lời thoại mà chúng tôi lượm lặt được từ những cuộc cãi vã của cha mẹ. Lúc đó, chúng tôi thấy thật vui. Việc đóng vai một người lớn đầy rẫy rắc rối hóa ra lại là một trò tiêu khiển thú vị, vì chúng tôi biết rằng chỉ cần mẹ gọi "vào ăn cơm" là chúng tôi lại trở về làm những đứa trẻ, được yêu thương và được bảo vệ.
Nhưng cuộc đời thực không có tiếng chuông "vào ăn cơm" để giải cứu người lớn.
Một ngày nọ, tôi thấy bác Lâm, bố của thằng Tí "Sún", đứng thẫn thờ giữa sân tập thể. Bác vừa bị mất việc ở nhà máy. Bác đứng đó, đôi bàn tay to lớn buông thõng, gương mặt xám xịt như màu của những viên gạch nung quá lửa. Bác không mắng mỏ ai, cũng không đi nhậu. Bác chỉ đứng im, nhìn vào khoảng không vô định.
Thằng Tí "Sún" chạy ra, kéo áo bác: "Bố ơi, bố làm 'bố' trong trò chơi của tụi con đi! Bác Lâm xóm trên vừa thắng con một ván bi, bố đòi lại cho con đi!"
Bác Lâm nhìn con trai, một nụ cười héo hắt hiện lên trên môi. Bác xoa đầu Tí, nhưng đôi mắt bác lại chứa đựng một nỗi buồn mà tôi tin chắc là không một kịch bản trò chơi nào của con Tủn có thể mô tả được.
"Bố bận rồi Tí ạ. Bố đang phải chơi một trò chơi khó hơn nhiều."
Lúc đó, tôi chợt nhận ra sự khác biệt. Trò chơi của chúng tôi là sự mô phỏng, còn trò chơi của bác Lâm là sự sinh tồn. Chúng tôi mượn những nỗi lo của người lớn để làm trò vui, còn người lớn thì bị những nỗi lo đó bóp nghẹt mỗi ngày.
Tôi quay sang nhìn con Tủn. Nó vẫn đang mải mê sắp xếp những chiếc bát nhựa và lá bàng chín làm món "thịt kho". Trông nó thật hạnh phúc trong vương quốc giả tạo của mình.
"Tủn này, nếu sau này tao làm bố thật, mà tao không có tiền mua thịt kho bằng lá bàng, mày có mắng tao không?" tôi hỏi, một câu hỏi nghiêm túc đột ngột làm đứt quãng mạch trò chơi.
Tủn khựng lại, nó nhìn tôi, rồi nhìn sang bác Lâm đang lầm lũi đi vào nhà. Đôi mắt thông minh của nó thoáng hiện lên một sự chiêm nghiệm già dặn:
"Nếu là thật á? Chắc là tao sẽ không mắng đâu. Tao sẽ đi nhặt rau muống thuê giống mẹ tao để giúp anh. Người lớn mắng nhau là vì họ quá mệt mỏi, chứ không phải vì họ ghét nhau đâu, Mùi ạ."
Câu trả lời của con Tủn làm tôi lặng đi. Hóa ra, ngay cả trong những trò chơi ngớ ngẩn, chúng tôi cũng đã bắt đầu học được cách thấu cảm. Sự trưởng thành không phải là khi bạn mặc vừa chiếc áo của bố hay khi bạn bắt đầu biết yêu một cô gái. Sự trưởng thành bắt đầu khi bạn nhận ra rằng sau những lời cáu gắt của người lớn là những vết sẹo của cuộc đời, và sau những trò chơi trẻ con là một thực tế đang chờ đợi để thử thách chúng ta.
Chúng tôi tiếp tục chơi, nhưng không khí không còn rộn rã như trước. Thằng Hải "Còi" không còn sủa hăng hái nữa, nó ngồi dậy, phủi bụi trên quần áo rồi bảo: "Thôi nghỉ đi, tao thấy làm chó mệt quá, mà làm người lớn còn mệt hơn."
Chiều hôm đó, tôi thấy bố tôi đi làm về. Bố không mang theo quà, cũng không có vẻ gì là vui vẻ. Tôi chạy ra, không đóng vai người bố trong trò chơi nữa, mà chỉ đơn thuần là một đứa con. Tôi cầm lấy cái cặp xách nặng trĩu của bố, cảm nhận sức nặng của những "thực tế" mà bố phải gánh vác hằng ngày.
"Hôm nay ở trường có gì vui không con?" Bố hỏi, giọng khàn đặc vì khói bụi đường phố.
"Dạ, con vừa phát hiện ra là làm trẻ con vẫn tốt nhất bố ạ."
Bố cười, một nụ cười hiếm hoi trong cả ngày dài: "Đúng thế. Nên hãy cứ làm trẻ con đi, chừng nào con còn có thể. Đừng vội vã trưởng thành làm gì, cuộc đời sẽ bắt con chơi trò đó sớm thôi."
Đêm ấy, tôi nằm mơ thấy mình và đám bạn đang chạy trên một cánh đồng đầy hoa dâm bụt. Phía xa là bức tường khu tập thể, nhưng nó không còn lỗ hổng nào cả, vì nó đã biến thành một dải lụa mềm mại bay lơ lửng trong không trung. Ở đó, người lớn không phải lo lắng về tiền bạc, bác Lâm không bị mất việc, và con Tủn không phải học nữ công gia chánh để lấy chồng tốt.
Chúng tôi vẫn chơi trò gia đình, nhưng đó là một gia đình chỉ có tiếng cười và vị ngọt của nhị hoa.
Trò chơi của sự trưởng thành có thể rất đáng sợ, nhưng nếu chúng ta biết giữ lại một chút hồn nhiên của tuổi thơ trong ngăn kéo tâm hồn, thì dù trò chơi đó có khó khăn đến đâu, chúng ta vẫn có thể tìm thấy một lối thoát. Tôi nhắm mắt lại, ôm chặt viên bi ve trong túi quần, cảm nhận cái thế giới nhỏ bé nhưng an toàn của mình trước khi bình minh mang theo những bài học mới của thực tế ập đến.
Sự trưởng thành là một hành trình một chiều, không có vé khứ hồi. Nhưng qua những mảnh ký ức này, tôi đang cố gắng tự tay vẽ cho mình một tấm vé để thi thoảng được ghé thăm lại bến đỗ của những ngày xưa cũ, nơi mọi thứ vẫn còn trong trẻo và đầy rẫy những phép màu.